II GSK 1228/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 944/23 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 września 2023 r. nr SKO.4120.3821.2022 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niedopełnienia obowiązku rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 944/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę K. G. (dalej jako: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 września 2023 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku rejestracji pojazdu. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 9 grudnia 2022 r. Starosta Drawski nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 300 zł za niedopełnienie rejestracji pojazdu marki [...] nr VIN [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w dniu 25 września 2021 r. skarżący dokonał sprowadzenia z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej używanego pojazdu marki [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988; dalej jako: "p.r.d.") właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Stosownie do art. 31ia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej jako: "ustawa COVID-19") termin wskazany w art. 71 ust. 7 p.r.d. został wydłużony do 60 dni. Skarżący miał więc obowiązek zarejestrowania przedmiotowego pojazdu do dnia 24 listopada 2021 r., lecz tego nie dokonał. Skarżący zbył ww. pojazd w dniu 2 kwietnia 2022 r. Organ pierwszej instancji wskazał także, że skarżący nie po raz pierwszy naruszył art. 71 ust. 7 p.r.d. Ponadto w ocenie organu, niezarejestrowanie przedmiotowego pojazdu przyniosło skarżącemu korzyść finansową w postaci nieuiszczenia opłaty za rejestrację tego pojazdu w wysokości 161,50 zł. Powołując się na treść art. 140mb pkt 1, art. 140n ust. 4 p.r.d., art. 189f § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") organ pierwszej instancji wskazał, że art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie przewiduje odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w związku z brakiem możliwości zarejestrowania pojazdu ze względu na jego stan techniczny, w tym również przypadku uszkodzenie pojazdu, które skutkowało brakiem możliwości uzyskania pozytywnego wyniku badania technicznego niezbędnego do rejestracji. Na skutek odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 27 września 2023 r. decyzję, w której utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzje organu odwoławczego złożył skarżący. Sąd pierwszej instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. obowiązywał termin 180-dniowy na dopełnienie obowiązku ustawowego rejestracji pojazdu. Pojazdy sprowadzone z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. obejmował 30-dniowy termin rejestracji, zaś pojazdy sprowadzone z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., podlegały rejestracji w ciągu 60 dni od dnia ich sprowadzenia do Polski. W ocenie Sądu na skarżącym ciążył obowiązek rejestracji przedmiotowego pojazdu w ciągu 60 dni od dnia ich sprowadzenia do Polski. Przepisy p.r.d. nie wprowadziły wyjątków od zasady rejestracji pojazdu na podstawie art. 71 ust. 7 p.r.d. Kwestia stanu technicznego przedmiotowego pojazdu nie miała znaczenia dla obowiązku rejestracji tego pojazdu w świetle ww. przepisu. Wobec tego w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo uzasadniły zgodnie z art. 140n ust.4 p.r.d. wysokość nałożonej na skarżącego kary pieniężnej. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 140 mb pkt 1 w zw. z art. 70 ust 7 p.r.d. poprzez błędną wykładnię tegoż przepisu; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niezastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 189f § 1 k.p.a. lub art. 189e k.p.a. pomimo istnienia ku temu podstaw. Mając powyższe zarzuty na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu administracyjnego pierwszej instancji i umorzenie przedmiotowego postępowania. Ewentualnie z ostrożności procesowej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 września 2023 r. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. W rozpoznawanej sprawie istota sporu prawnego dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku rejestracji pojazdu stwierdził, że poddana kontroli decyzja nie jest niezgodna z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja wydana na podstawie art. 140mb pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym "Kto: 1) będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł." Z kolei przepis art. 71 ust. 7 p.r.d. stanowi, iż właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Nie budzi wątpliwości, że przytoczony przepis ma charakter przepisu ustanawiającego sankcję administracyjną. W związku z tym podkreślić trzeba, że wykonywaniu kompetencji polegającej na nakładaniu dolegliwości w postaci sankcji prawnej nie może towarzyszyć żadna dowolność, czy też arbitralność, albowiem w postępowaniu w sprawie jej nałożenia organ administracji publicznej jest zobowiązany jednoznacznie ustalić oraz w przekonujący sposób wykazać zaktualizowanie się wszystkich przesłanek jej nałożenia, tak faktycznych, jak i prawnych, co stanowi warunek konieczny uznania tego działania za zgodne z prawem. Natomiast sąd administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia rzetelnej kontroli spełnienia przez organ tego warunku badając zgodność z prawem decyzji nakładającej sankcję administracyjną w przypadku zainicjowania takiej kontroli skutecznie wniesioną skargą. Jak wynika z przytoczonego art. 71 ust. 7 p.r.d., kara na podstawie art. 140mb pkt 1 p.r.d. może być nałożona na właściciela pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej w sytuacji niezarejestrowania tego pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący w dniu 25 września 2021 r. sprowadził z [...] do Polski używany samochód osobowy marki [...]. Według oświadczenia skarżącego sprowadzony do Polski samochód osobowy był uszkodzony i z tych względów nie mógł zostać poddany procedurze rejestracji. Ponadto z akt sprawy wynika także (czego skarżący nie kwestionuje), że sytuacja objęta niniejszym postępowaniem nie była pierwszą i wyjątkową bowiem skarżący będąc profesjonalistą dopuścił się naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 71 ust.7 p.r.d. także w zakresie zaniechania rejestracji samochodów marki [...] czy [...]. W tym stanie rzeczy za nieuzasadnione uznać należało stanowisko skarżącego kasacyjnie w zakresie w jakim wskazuje na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art.189f § 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu wskazujące na brak podstaw do uznania, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy doszło do naruszenia przedstawionych wyżej przepisów prawa poprzez ich niezastosowanie. Organy odwołując się do liczby i powtarzalności stwierdzonych naruszeń, a także akcentując okoliczności związane z profesjonalnym działaniem skarżącego odnośnie jego działalności polegającej na sprowadzaniu samochodów z terenu Unii Europejskiej do Polski, a także uzyskane przez skarżącego korzyści finansowe wynikające z faktu zaniechania rejestracji sprowadzonego z [...] pojazdu trafnie uznały, że w sprawie nie można przyjąć, iż spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art.189f § 1 warunkujące odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest również zasadny zarzut wskazujący na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art.189e k.p.a. poprzez uznanie, iż w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki siły wyższej. Podkreślić należy, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby uchybienie obowiązkowi rejestracji pojazdu było wynikiem działania siły wyższej. Trafnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że sprowadzenie z [...] do Polski uszkodzonego samochodu nie może być kwalifikowane jako okoliczność uzasadniająca zastosowanie wobec skarżącego regulacji prawnej, o której mowa w art.189e k.p.a. W związku z powyższym przypomnieć należy, że w odniesieniu do art. 189e k.p.a. dominuje koncepcja obiektywna siły wyższej rozumianej jako zdarzenie zewnętrzne w stosunku do ruchu przedsiębiorstwa, o charakterze nadzwyczajnym, przejawiającym się w nieznacznym stopniu prawdopodobieństwa jego wystąpienia oraz o charakterze przemożnym, polegającym na niemożności jego "opanowania" i zapobieżenia jego skutkom na istniejącym w danej chwili poziomie rozwoju wiedzy i technik. Zwykle przejawem tak rozumianej vis maior są katastrofy żywiołowe - trzęsienia ziemi, powodzie lub huragany. Za siłę wyższą mogą być także uznane zdarzenia wywołane przez człowieka, jak działania wojenne lub gwałtowne rozruchy, a także akty władzy publicznej, którym należy się podporządkować pod groźbą sankcji (por. wyrok SN z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt IV CSK 129/18). W ocenie NSA w zaistniałych w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych i prawnych również zarzut opisany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej należy uznać za niezasadny. Poza sporem pozostaje okoliczność, że materialnoprawną podstawę orzekania stanowiły przepisy art.140mb pkt 1 w związku z art.71 ust.7 p.r.d. Również poza sporem pozostaje okoliczność, że w okresie od 20 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2022 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W związku z panującą od 2020 r. pandemią ustawodawca przyjął ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, która weszła w życie z dniem 8 marca 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 powyższej ustawy w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Z kolei na podstawie art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., zmieniającej wspomnianą ustawę z dnia 2 marca 2020 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 1192) - z dniem 1 lipca 2021 r., dodany został art. 31ia, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;2) art.140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt1. W myśl art. 31i ust. 2 ustawy COVID-19, ust. 1 stosuje się: 1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; 2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 25 września 2021 r. sprowadził z [...] do Polski samochód marki [...]. Sprowadzenie samochodu do Polski nastąpiło więc w okresie obowiązywania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii i w okresie obowiązywania regulacji prawnej przewidzianej w art. 31ia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, a więc w stanie prawnym przewidującym wydłużenie do 60 dni terminu, o którym mowa w art. 71 ust.7 p.r.d. Tak określony termin związany z wykonaniem obowiązku rejestracji nie nowego pojazdu sprowadzonego do Polski z państwa będącego członkiem Unii Europejskiej bezskutecznie upłynął w dniu 25 listopada 2021 r. W okresie tym skarżący nie podjął żadnej próby rejestracji pojazdu uznając, że z uwagi na okoliczność sprowadzenia do Polski samochodu uszkodzonego nie ciąży na nim taki obowiązek. Co więcej skarżący w skardze skierowanej do Sądu pierwszej instancji nie podnosił okoliczności związanych z przywróceniem terminu do dokonania czynności polegającej na rejestracji pojazdu albowiem jednoznacznie podnosił, że nie była możliwa naprawa pojazdu przed upływem określonego w ustawie terminu do rejestracji sprowadzonego pojazdu. Tym samym do daty sprzedaży samochodu [...], co miało miejsce w dniu 2 kwietnia 2022 r., skarżący nie odwoływał się do regulacji prawnych zawartych w art.15zzzzzn2 ustawy COVID, bowiem argumentował swoje zachowanie brakiem podstaw prawnych nakładających, na przedsiębiorcę sprowadzającego uszkodzony samochód z Unii Europejskiej do Polski, obowiązek jego rejestracji. Zauważyć należy, że pomiędzy okresem sprowadzenia samochodu do Polski a datą jego sprzedaży upłynęło 189 dni, które to okres czasu w całości wyczerpuje okresy wydłużonych terminów wraz z okresami przewidzianymi dla wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast treść art.71 ust.7 p.r.d. nie przewiduje, aby spełnienie obowiązku, o którym w nim mowa było uzależnione od tego czy pojazd sprowadzony z państwa członkowskiego Unii Europejskiej do Polski jest uszkodzony czy też znajduję się w stanie niewykazującym żadnych oznak uszkodzenia, pamiętając o tym, że nie każde uszkodzenie samochodu powoduje skutek wyłączający dopuszczenie takiego pojazdu do ruchu drogowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak sentencji wyroku.