II GSK 1284/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-03
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Ludmiła Jajkiewicz, Zofia Przegalińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku przeniesienia własności gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, beneficjent może być zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności ze względu na działanie w dobrej wierze, mimo że nie przeniósł własności na następcę prawnego w rozumieniu przepisów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nawet jeśli beneficjent przeniósł własność gospodarstwa rolnego przed upływem wymaganego terminu, może być zwolniony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, jeśli działał w dobrej wierze. Dobra wiara może wynikać z błędnego, lecz usprawiedliwionego mniemania beneficjenta co do zgodności jego działań z prawem, zwłaszcza gdy pouczenie organu było nieprecyzyjne w kwestii definicji następcy prawnego.Stan faktyczny
B. G. otrzymała płatności na wspieranie gospodarstwa niskotowarowego. Po kilku latach przeniosła własność gospodarstwa na rzecz M. G. w zamian za rentę strukturalną, co nastąpiło przed upływem 5 lat od przyznania płatności. Organ uznał płatności za nienależnie pobrane i nakazał ich zwrot. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że beneficjentka działała w dobrej wierze ze względu na niejasne pouczenie dotyczące następcy prawnego. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie NSA Ludmiła Jajkiewicz Zofia Przegalińska (spr.) Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1512/13 w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1512/13, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uwzględnił skargę B. G. i uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia: pismem z dnia 7 marca 2005 r. B. G. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstwa niskotowarowego.
Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącej płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie 4.818,66 zł. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta trzykrotnie w łącznej wysokości: 14.099,28 zł: - I płatność – 4.818,66 zł zrealizowana w dniu 04.05.2006 r.; - II płatność – 4.788,75 zł zrealizowana w dniu 31.05.2007 r.; - III płatność – 4.491,87 zł zrealizowana w dniu 27.05.2008 r.
W dniu 11 grudnia 2008 r. M. G., w imieniu B. G., złożył Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwziąć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z dokumentami potwierdzającymi zrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć oraz prośbą Strony o przywrócenie terminu na złożenie przedmiotowego dokumentu.
Postanowieniem, nr [...], z dnia [...] marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przywrócił termin na złożenie Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
W wyniku rozpatrzenia oświadczenia dotyczącego realizacji przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wystosował w dniu [...] kwietnia 2009 r. do B. G. informację o kontynuowaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. Przedmiotowy dokument został odebrany przez Stronę w dniu 21 kwietnia 2009 r.
Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta w dwóch ratach w łącznej wysokości: 10.322,51 zł: 1) IV płatność – 5.191,88 zł zrealizowana w dniu 12.05.2009 r. 2) V płatność – 5.130,63 zł zrealizowana w dniu 29.04.2010 r.
W dniu 16 lutego 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął akt notarialny, z którego wynika, iż w dniu 4 lutego 2011 r. B. G. przeniosła własność gospodarstwa niskotowarowego na rzecz M. G., w zamian za rentę strukturalną.
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącej rentę strukturalną na okres od lutego 2011 do października 2018 r.
Na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. stwierdził istnienie podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, dlatego też zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. do producenta rolnego wysłano Zawiadomienie z dnia 22 października 2012 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji, nr [...], z dnia [...] marca 2006 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.
W dniu [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję, o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych ustalając do zwrotu kwotę płatności w wysokości 24.421,79 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r.
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przepis § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM) nie ma zastosowania, ponieważ przeniesienie własności nie nastąpiło na następcę producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, lecz na powiększenie gospodarstwa rolnego przejmującego – M. G. Zatem beneficjent zobowiązany jest zwrócić kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 24.421,79 zł.
Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, wymienione w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 796/2004) (mającym zastosowanie dla płatności 2005-2009) oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 122/2009 (mającym zastosowanie dla płatności 2010).
Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie powyższe przepisy nie mają zastosowania, gdyż płatność niskotowarowa przyznana została prawidłowo, natomiast producent rolny nie dotrzymał zobowiązania do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Realizacja płatności nie nastąpiła zatem wskutek błędu organu.
Dyrektor wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.
Zdaniem Dyrektora bezspornym jest, że B. G. została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Natomiast od daty I raty płatności (w dniu 4 maja 2006 r.), II raty płatności (w dniu 31 maja 2007 r.) oraz III raty płatności (w dniu 27 maja 2008 r.), do daty pierwszego powiadomienia B. G. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, upłynęło więcej niż cztery lata. Należy zatem rozważyć czy działanie B. G. nosiło cechy "działania w dobrej wierze", o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
W ocenie organu odwoławczego B. G. można przypisać brak staranności w działaniu. Beneficjentka zobowiązała się do określonych działań - m.in. informowania właściwego organu na piśmie o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Obowiązku tego nie dopełniła. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie można przyjąć, iż B. G. działała w dobrej wierze. Z tych względów do zwrotu płatności przez Stronę winien mieć zastosowanie 10-letni termin przedawnienia.
Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w złożonym w dniu 8 września 2010 r. przez B. G. wniosku o rentę strukturalną wskazano, iż przejmującym gospodarstwo będzie M. G. celem powiększenia gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie skarżąca przekazała gospodarstwo rolne na rzecz rolnika prowadzącego już działalność rolniczą i będącego zarejestrowanym producentem rolnym. Nie ulega wątpliwości, iż przewidziane w § 11 rozporządzenia przeniesienie płatności na rzecz następcy dotyczy sytuacji, gdy przeniesienie własności gospodarstwa nastąpiło na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną. Brak jest zatem uzasadnienia prawnego dla przyjęcia, iż przepis ten dotyczy także sytuacji, gdy przekazanie gospodarstwa nastąpiło na rzecz powiększenia gospodarstwa wcześniej istniejącego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że strona skarżąca sporządzając akt notarialny w dniu 16 lutego 2011 r., przeniosła własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, który upłynął w dniu 15 marca 2011 r. Zatem nie wywiązała się z przyjętego zobowiązania. Oznacza to, że organ zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności.
Zdaniem Sądu, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. niezasadnie przyjął, że w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania żadna z przesłanek wyłączających możliwość dochodzenia nienależnie pobranych płatności przewidzianych w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Dyrektor nie przeprowadził wnikliwej analizy art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, tj. pozostawania strony w złej lub dobrej wierze. Dlatego nie może być uznane za spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu, stanowisko organu w tym zakresie było niezbędne dla oceny, czy przekonanie beneficjenta o zgodnym z prawem działaniu można uznać za usprawiedliwione powołanymi okolicznościami, zaś w dalszej kolejności, czy działał on w dobrej czy też złej wierze, a w związku z tym, czy wystąpiły podstawy do zwolnienia go z obowiązku zwrotu przyznanych płatności i w jakiej kwocie. W konsekwencji uznał, że organ nie rozważył należycie i nie zbadał przesłanek z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004. Okolicznościami, które w ocenie Sądu mają w niniejszej sprawie istotne znaczenie są następujące fakty: strona skarżąca otrzymała ostatnią płatność, zrealizowała program, wprawdzie była pouczona o zakazie nieprzenoszenia gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, jednak w pouczeniu tym zawarto jedynie informację, iż zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. W pouczeniu tym nie było dokonanej wykładni pojęcia "następca prawny" w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa, a co za tym idzie strona skarżąca mogła przypuszczać, że przekazuje gospodarstwo rolne następcy prawnemu w takim znaczeniu jakie wynikało z otrzymanego pouczenia.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 znajduje zastosowanie, ponieważ stronie skarżącej nie można odmówić działania w dobrzej wierze. W tym miejscu wskazać należy, że od daty I raty płatności (w dniu 4 maja 2006 r.), II raty płatności (w dniu 31 maja 2007 r.) oraz III raty płatności (w dniu 27 maja 2008 r.), do daty pierwszego powiadomienia B. G. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, upłynęło więcej niż cztery lata. Oznacza to, że roszczenie za 2006, 2007 i 2008 rok (za pierwszy, drugi i trzeci rok wypłaty płatności) przedawniło się. A zatem organ ma możliwość dochodzenia zwrotu nienależnej płatności jedynie za lata 2009 i 2010 (za czwarty i piąty rok), co w sytuacji skarżącej stanowiłoby i tak niebagatelną do zwrotu kwotę ponad 10.000 zł.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. skargą kasacyjną zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji Nr 796/2004, poprzez błędną interpretację i zastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że istniała dobra wiara beneficjentki i należy zastosować 4-letni termin przedawnienia,
2) przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 k.p.a. w związku z § 10 rozporządzenia RM poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie,
3) przepisów prawa materialnego, tj. § 10 rozporządzenia RM poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,
5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zaskarżona decyzja organu nie zawiera elementów wskazanych w ww. normie prawnej, podczas gdy w sposób wyczerpujący i całościowy przedstawia stan prawny oraz uzasadnienie faktyczne zajętego stanowiska oraz odnosi się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zakres kontroli kasacyjnej w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji, że wydając zaskarżone orzeczenie naruszył art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez błędną interpretację i zastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że istniała dobra wiara beneficjentki i należy zastosować 4-letni termin przedawnienia.
Zgodnie z powołanym przepisem obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.
W ocenie organu skarżąca działała w złej wierze, ponieważ składając w dniu 7 maja 2005 r. wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, jak również w dniu 8 września 2010 r. wniosek o rentę strukturalną, własnoręcznym podpisem potwierdziła znajomość przepisów prawa dotyczących przyznania przedmiotowych płatności oraz oświadczyła, że jest świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z tych przepisów. Mając zatem świadomość obowiązujących przepisów prawa, 16 lutego 2011 r. przeniosła własność gospodarstwa niskotowarowego na rzecz M. G., w zamian za rentę strukturalną. W tych okolicznościach zdaniem organu nie można przyjąć, iż skarżąca działała w dobrej wierze, co usprawiedliwiałoby przyjęcie 4-letniego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności.
Sąd I instancji stanowiska tego nie podzielił, uznając, że w sprawie zaistniały okoliczności wskazujące na istnienie po stronie skarżącej dobrej wiary w jej działaniu. Do okoliczności tych należą takie fakty jak to, że skarżąca zrealizowała program oraz to, że chociaż była pouczona o zakazie przenoszenia własności gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, to jednak w pouczeniu tym zawarto jedynie informację, iż zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w pouczeniu tym nie zawarto wyjaśnienia pojęcia "następca prawny" w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa, a zatem skarżąca mogła przypuszczać, że przekazuje gospodarstwo rolne następcy prawnemu w takim znaczeniu jakie wynikało z otrzymanego pouczenia. Zatem w ocenie Sądu I instancji błędność mniemania strony skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać za usprawiedliwioną zwłaszcza, że przekazanie gospodarstwa nastąpiło tuż przed upływem pięciu lat od dnia otrzymania pierwszej płatności.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, bowiem to czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej lub w złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnej definicji. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwioną.
W świetle powyższego trafnie Sąd I instancji uznał, że wobec otrzymanego pouczenia zawierającego zapis, że zakaz przenoszenia własności gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat nie dotyczy przeniesienia gospodarstwa na rzecz następcy wnioskodawcy, któremu przyznano rentę strukturalną, usprawiedliwione jest błędne działanie skarżącej.
Kolejne dwa zarzuty skargi kasacyjnej wskazują na naruszenie § 10 rozporządzenia RM poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie. Powoływany przepis stanowi, że płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Sąd I instancji nie zakwestionował ustaleń dokonanych w sprawie co do tego, że strona skarżąca sporządzając akt notarialny w dniu 6 lutego 2011 r. przeniosła własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności, który upływał w dniu 15 marca 2011 r., a to oznacza, że nie wywiązała się z przyjętego zobowiązania. W tej sytuacji organ zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Wobec takiego stanowiska niezasadne jest twierdzenie, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni omawianego przepisu. Natomiast niezastosowanie powyższego przepisu, jak trafnie podnosi Sąd I instancji, wynika z regulacji zawartej w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stanowi, że obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
W rozpatrywanej sprawie nie istnieje zatem wątpliwość w kwestii naruszenia przez skarżącą warunku niezbywania własności gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od daty przyznania płatności lecz kwestia terminu przedawnienia dochodzenia zwrotu udzielonych płatności zależnego od dobrej lub złej wiary beneficjenta.
W skardze kasacyjnej podniesiony został zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i lit. c/ p.p.s.a. przez błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powołany przepis należy do grupy przepisów (zawartych w art. 145 - 151 p.p.s.a.), które wyznaczają uprawnienia sądu administracyjnego w zakresie orzekania w danej sprawie wszczętej na skutek złożenia skargi. Przepis art. 145 in fine kształtuje zakres orzekania w odniesieniu do skarg na decyzje administracyjne. Zarzut oparty na tym przepisie bez powiązania z innymi przepisami nie może stanowić zarzutu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że zaskarżona decyzja organu nie zawiera elementów wskazanych w tym przepisie. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że organ formułując stanowisko o braku podstaw do uwzględnienia przesłanek wyłączających – z uwagi na termin przedawnienia – dochodzenie zwrotu płatności, jako pobranej nienależnie, wziął pod uwagę jedynie to, że strona zobowiązana była do kontynuowania zobowiązania wieloletniego, a wskutek zawarcia umowy z dnia 16 lutego 2011 r. przenoszącej własność przerwała realizację programu przewidzianego dla gospodarstw niskotowarowych, zaś nie rozważył kwestii dobrej lub złej wiary beneficjentki. Przy czym zaznaczyć należy, że Sąd I instancji wskazał jakie okoliczności winny być wzięte pod uwagę, a nie tylko fakt, iż skarżąca była pouczona o zakazie przenoszenia własności gospodarstwa rolnego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło