II GSK 1328/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 92/10 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 30 czerwca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 92/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2009 r., nr [...], wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: W dniu [...] lipca 2009 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości N. inspektor transportu drogowego dokonał kontroli pojazdu marki S. nr rej. [...] wraz z naczepą marki F. nr rej. [...], kierowanego przez J. P. Kierowca wykonywał przewóz towarów na rzecz przedsiębiorcy W. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU"W." W. W. Podczas kontroli dokumentów okazał inspektorowi m.in. wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Podczas oględzin kabiny kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że do urządzenia kontrolnopomiarowego, tj. tachografu, przyłączono dwustopniowy przełącznik. Kierowca zeznał, że o zamontowanym dodatkowym urządzeniu nie wiedział i nigdy go nie używał. Ustalenia zawarto w protokole kontroli z [...] lipca 2009 r., natomiast zeznania kierowcy zostały utrwalone w protokole z przesłuchania świadka. Pismem z [...] lipca 2009 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na W. W. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W decyzji z [...] listopada 2009 r. stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów, polegającego na ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że nie można podzielić stanowiska skarżącego, iż odpowiedzialność administracyjną w sprawie ponosi kierowca, a nie przedsiębiorca na rzecz którego był wykonywany transport drogowy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące - tachograf, do którego kierowca podłączył niedozwolone urządzenia dodatkowe. Powołując się na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE L z 31 grudnia 1985 r.) Sąd pierwszej instancji powołał się na zakaz manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może się znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty we wspomnianych celach. Stosownie do art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U. UE L z 11 kwietnia 2006 r.), przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Sąd podkreślił, że sankcje przewidziane art. 92 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: utd), dotyczą podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, stanowią przejaw odpowiedzialności administracyjnej, tj. organ orzeka jedynie, czy nastąpiło naruszenie przepisów, niezależnie od winy, zaistnienia szkody bądź stanu zagrożenia nią. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stosownie do treści art. 93 ust. 7 utd organ nie nakłada na podmiot wykonujący przewozy drogowe kary pieniężnej, jeżeli zostanie stwierdzone, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć. Wówczas właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Odnośnie możliwości zastosowania w rozpatrywanej sprawie tego przepisu Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonanie ciążących na pracownikach obowiązków. Przedsiębiorca właściwie organizujący pracę swojego przedsiębiorstwa powinien podejmować różnego rodzaju czynności, w tym także określone czynności kontrolne. Odnosząc się do zarzutów uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego WSA stwierdził, że nie zasługiwały one na uznanie. Skarżący w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania został prawidłowo pouczony o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również o prawie przeglądania akt sprawy, sporządzenia notatek i odpisów, nie było więc podstaw do stwierdzenia uniemożliwienia czynnego udziału strony w postępowaniu. W skardze kasacyjnej W. W. zarzucił wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej:pusa), art. 141 § 4 i art. 145 § 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej:ppsa) w związku z art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 81 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej:kpa) oraz art. 93 ust. 7 utd - polegające na "niedostatecznej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z [...] sierpnia 2009 r. i bezzasadnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że w postępowaniu administracyjnym w sposób właściwy zebrano i oceniono materiał dowodowy, podczas gdy strona postępowania nie została powiadomiona przez organ pierwszej instancji o zakończeniu postępowania dowodowego i tym samym uniemożliwiono jej wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń w zakresie odpowiedzialności przedsiębiorcy za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji pominął kwestię naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wskazano również, że ani przedsiębiorca ani kierowca nie wiedzieli o istnieniu "dwustopniowego przełącznika" w samochodzie, co więcej jego zamontowanie przez poprzedniego właściciela pojazdu nie zostało wykryte nawet w trakcie przeglądów i legalizacji samochodu. Takie ustalenia stanu faktycznego powinny - w ocenie skarżącego - spowodować umorzenie sprawy administracyjnej. Podstawowym zarzutem w stosunku do zaskarżonego wyroku jest jednak niedostateczna kontrola legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która przejawiała się nieodniesieniem się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii dotyczącej niepowiadomienia strony o zakończeniu postępowania dowodowego i tym samym uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału oraz ewentualnego przedstawienia nowych dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionej podstawy. Główny zarzut kasacyjny dotyczy uchybienia Sądu pierwszej instancji w zakresie kontroli decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] listopada 2009 r., polegającego - zdaniem autora środka prawnego - na nie odniesieniu się do kwestii niepowiadomienia strony przez organ o zakończeniu postępowania dowodowego i tym samym uniemożliwienia jej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że W. W. został zawiadomiony przez P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (pismem z [...] lipca 2009 r.) o wszczęciu z urzędu postępowania, a także o możliwości wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań (s. 11 akt adm.). W rozpatrywanej sprawie przedsiębiorca dołączył dokumenty wymagane przez organ w toku postępowania dowodowego. Okoliczność ta świadczy, że skarżący mógł należycie realizować swoje prawo do wypowiadania się co do materiałów zebranych w toku postępowania administracyjnego. Został on przez organ pierwszej instancji prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania i brał w nim udział. Prawo do przedstawienia dowodów i wyjaśnień mogło być realizowane przez skarżącego, aż do dnia wydania przez P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z [...] sierpnia 2009 r., a także w ramach postępowania odwoławczego przed Głównym Inspektorem Transportu Drogowego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa ponadto, że skarżący nie wskazał jakich nowych dowodów nie mógł przedstawić w toku postępowania dowodowego, których ujawnienie obligowałoby organy inspekcji transportu drogowego do umorzenia postępowania na podstawie art. 93 ust. 7 utd. Stwierdzić przy tym należy, że kwestia ta, choć została jedynie wspomniana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 9), nie została całkowicie pominięta. Nie może być ona ponadto postrzegana jako uchybienie procedury sądowoadministracyjnej mające istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Należy zatem uznać, że postępowanie w sprawie nałożenia kary na W. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU"W.", prowadzone było z poszanowaniem zasad przewidzianych w art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 81 kpa. Stąd zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia tych przepisów uznać należy za nieusprawiedliwione. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono podłączenie niedozwolonego urządzenia do przyrządu kontrolnopomiarowego (tzw. tachografu). Dlatego też nie może być mowy o naruszeniu art. 93 ust. 7 utd, zgodnie z którym nakładania kar nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, pracodawca posiada szereg instrumentów prawnych i faktycznych umożliwiających mu zabezpieczenie swoich interesów oraz zapewnienie należytego wykonywania obowiązków przez zatrudnione osoby. Innymi słowy, przedsiębiorca jest zobowiązany do takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby wszystkie określone w przepisach prawa zasady dotyczące wykonywania tego rodzaju działalności gospodarczej były uwzględnione. Zgodnie z tymi zasadami przedsiębiorca powinien kształtować relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy w taki sposób, aby - przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru - nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. Zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U. UE L z 31 grudnia 1985 r.) pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących, a także karty kierowcy w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 8 tego rozporządzenia, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego, jak określono w załączniku IB. Stosownie do art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U. UE L z 11 kwietnia 2006 r.), przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Na podstawie z art. 92 ust. 1 pkt 7 i 8 utd, ten kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych i wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15 000 złotych. Stosownie do art. 4 pkt 6a utd, wykonującym przewóz drogowy jest każdy, kto prowadzi działalność określoną w art. 4 pkt 1-4 tej ustawy. Na gruncie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, za stwierdzone naruszenie odpowiada podmiot wykonujący przewóz drogowy, czyli podmiot wykonujący działalność zdefiniowaną w art. 4 utd. Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego zapewnia poprawne działanie i odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących używanych w pojazdach, którymi wykonywana jest tego rodzaju działalność gospodarcza. Rozporządzenie Rady (EWG) z 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym wprost przewiduje zakaz fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach przechowywanych w tachometrze. Zabronione jest jakiekolwiek manipulowanie tachometrem lub wykresówką, które mogłoby spowodować zlikwidowanie lub sfałszowanie danych w nim rejestrowanych. Niedozwolone jest podłączanie do tachografu jakichkolwiek urządzeń mających lub mogących mieć wpływ na prawidłową pracę urządzenia rejestrującego. Przedsiębiorca obowiązany jest wydawać we wspomnianym zakresie wytyczne kierowcom oraz kontrolować przestrzeganie wynikających z przepisów prawa zasad funkcjonowania urządzeń rejestrujących montowanych w środkach transportu, którymi wykonywany jest transport drogowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedzialność przedsiębiorcy w tym zakresie nie powinna budzić wątpliwości, a podnoszony przez skarżącego argument, że urządzenie podłączone do tachografu mogło nie mieć wpływu na jego pracę nie jest prawdziwy. Przełącznik (włącznik) podłączony do obwodu elektrycznego ma z istoty rzeczy wpływ na pracę urządzenia elektrycznego podłączonego do tego obwodu. Dodać należy, że w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (z [...] grudnia 2009 r.) W. W. podnosił przede wszystkim, iż nie może ponosić odpowiedzialności za wszystkie czyny popełniane przez jego pracowników oraz zwracał uwagę na niewspółmierność kary w stosunku do winy w wyborze pracownika. Ponadto wskazywał, że nie mógł przewidzieć naruszenia przepisów o transporcie drogowym wobec samowolnego zainstalowania niedozwolonego urządzenia przez pracownika, a także zwracał uwagę na uchybienia w zakresie prowadzonego przez organ postępowania dowodowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji odniósł się do wszystkich podnoszonych w skardze zarzutów. Nie został tym samym naruszony wymóg, o którym mowa w art. 141 § 4 ppsa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, w szczególności Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił przebieg postępowania oraz ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji i przyjęte za podstawę orzekania, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Sprawa została rozpatrzona z poszanowaniem zasad sądowej kontroli działalności administracji publicznej, co doprowadziło do oddalenia skargi W. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU"W.". W tej sytuacji za chybione należy również uznać zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 1 § 1 i 2 pusa oraz art. 145 § 1 lit. c/ ppsa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 ppsa jak w sentencji wyroku.