II GSK 1408/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 2064/14 w sprawie ze skargi R. M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od R. M. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2064/14, w sprawie ze skargi R. M. S., uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzję tego organu z 26 lutego 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Skarżący R. M. S. wykonywał [...] lutego 2014 r. przejazd po drodze krajowej nr 7 na odcinku: granica miasta Kraków - Myślenice wymienionej w załączniku nr 2 pkt 3 lit. f do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 22 marca 2011 r.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260, ze zm.; dalej u.d.p.). Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lutego 2014 r. nałożył na R. M. S. karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2014 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że [...] lutego 2014 r., około godziny [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego stwierdził naocznie wykonywanie przejazdu po drodze krajowej nr 7, na odcinku granica m. Kraków - Myślenice przez zespół pojazdów składający się z samochodu osobowego marki Land Rover Defender o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki Thule o nr rej. [...]. Zatrzymanie zespołu pojazdów, do kontroli mobilnej, nastąpiło o godz. [...], na drodze ekspresowej S7, na odcinku węzeł Myślenice - węzeł Lubień, w miejscowości Stróża. Zespołem pojazdów kierował skarżący. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t, co zostało ustalone na podstawie okazanych do kontroli przez kierowcę dowodów rejestracyjnych. Podczas kontroli drogowej stwierdzono, że kierujący zespołem pojazdów poruszał się po odcinkach płatnych dróg krajowych bez wyposażenia w urządzenie viaBox, co skutkowało przejazdem po płatnym odcinku drogi krajowej nr 7 i drogi ekspresowej S7 bez uiszczenia opłaty elektronicznej. W toku kontroli drogowej sporządzono dokumentacje fotograficzną załączoną do akt sprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że kierujący pojazdem poruszał się w dniu [...] lutego 2014 r. po dwóch różnych odcinkach płatnych dróg krajowych. Powyższe wynika z faktu, że bramownica nr [...] została umieszczona jako ostatnia bramownica na odcinku drogi krajowej nr 7 granica m. Kraków - Myślenice, zaś bramownica nr [...] znajdowała się na początku odcinka drogi ekspresowej S7 węzeł Myślenice - węzeł Lubień. Kierujący zespołem pojazdów poruszał się w dniu [...] lutego 2014 r., o godz. [...], po drodze krajowej nr 7 na odcinku granica m. Kraków - Myślenice i kontynuował podróż po drodze ekspresowej S7 na odcinku węzeł Myślenice - węzeł Lubień. Odcinek płatnej drogi krajowej nr 7 został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 3 lit. f rozporządzenia z dnia 22 marca 2011 r., zaś odcinek drogi ekspresowej S7 w załączniku nr 1 pkt 12 lit. j. tego rozporządzenia. Z tego względu w przedmiotowej sprawie nie doszło do kumulowania kar pieniężnych za to samo naruszenie bowiem podstawą nałożenia kar pieniężnych były przejazdy po różnych odcinkach płatnej drogi krajowej. Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że kierujący zespołem pojazdów [...] lutego 2014 r. nie uiścił opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej nr 7, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] lutego 2014 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie określenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Organ badając sprawę nie odniósł się do twierdzeń skarżącego dotyczących braku dokumentu, na podstawie którego została ustalona dopuszczalna masa całkowita przyczepy. Sąd zauważył, że w protokole kontroli oraz decyzji stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita samochodu osobowego wynosiła 2950 kg dla samochodu osobowego, zaś przyczepy lekkiej 650 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 3600 kg. W ocenie WSA organ nie wykazał na jakiej podstawie taka waga została określona. W aktach sprawy znajduje się kserokopia dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego, z którego wynika, że jego dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 2950 kg, jednak brak jest takiego dowodu co do przyczepy lekkiej. Sąd podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 51 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: Prawo o ruchu drogowym) przyczepa lekka to przyczepa, której dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 750 kg. Z tego powodu, zdaniem WSA, nie jest jasne na jakiej podstawie ustalono, że pojazd poruszał, się z przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej 650 kg. Powołany przepis dopuszcza poruszanie się z przyczepą o innej dopuszczalnej masie całkowitej, niż wskazana w decyzji. Wobec powyższego Sąd uznał, że organ nie zbadał istotnej w sprawie okoliczności faktycznej oraz nie przeprowadził dowodu służącego ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). WSA zalecił, by organ rozpatrując sprawę ponownie wyjaśnił jaka jest dopuszczalna masa całkowita przyczepy, co pozwoli ustalić czy doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w niczym nieuzasadnionym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie udowodnił w sposób niewątpliwy, że dopuszczalna masa całkowita zatrzymanego do kontroli pojazdów przekracza 3,5 t, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób jednoznaczny wynika, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego [...] lutego 2014 r. zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego marki Land Rover o nr rej. [...] oraz przyczepy marki Thule o nr rej. [...] wynosiła 3600 kg, i co za tym idzie kierujący nim objęty był obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. W związku z tym obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na tej podstawie jest nie tylko wskazanie przepisu czy przepisów postępowania, którym organ administracji publicznej uchybił i wyjaśnienie na czym to uchybienie polegało, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, uwzględniając skargę powołał u podstaw orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i wskazał jako naruszone art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w ocenie Sądu, Główny Inspektor Transportu Drogowego nie zbadał istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej jaką w sprawie jest dopuszczalna masa całkowita przyczepy lekkiej. Sąd pierwszej instancji niewątpliwie słusznie uznał, że ustalenie dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy lekkiej miało w sprawie istotne znaczenie, gdyż pozwalało na określenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, co z kolei miało decydujące znaczenie dla istnienia po stronie skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 Prawa o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Wątpliwości Sądu nie budziły ustalenia dotyczące dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu samochodowego, gdyż wynikały one z dowodu rejestracyjnego pojazdu, którego kserokopia znajduje się w aktach administracyjnych. Brak w aktach tego rodzaju dokumentu, potwierdzającego dopuszczalną masę całkowitą przyczepy lekkiej Sąd uznał za istotne uchybienie. WSA nie dostrzegł jednak, że ta istotna w sprawie okoliczność została ustalona w toku kontroli. Z protokołu kontroli wynika bowiem, że dopuszczalną masę całkowitą przyczepy lekkiej marki Thule o numerze rejestracyjnym [...] (650 kg), kontroler ustalił w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK). Podkreślić należy, że wspomniana ewidencja została utworzona na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i zgodnie z art. 80a ust. 2 powołanej ustawy gromadzi się w niej dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach i niektórych posiadaczach. Stosownie do art. 80b ust. 1a Prawa o ruchu drogowym w ewidencji gromadzi się także dane i informacje wymagane do dopuszczenia pojazdu do ruchu oraz informacje o wydawanych dokumentach i oznaczeniach pojazdu, w tym w przypadku pojazdu podlegającego rejestracji o dopuszczalnej masie całkowitej (art. 80b ust. 1a pkt 1 lit. c). Dane lub informacje zgromadzone w ewidencji udostępnia się podmiotom wymienionym w art. 80c ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, w tym Inspekcji Transportu Drogowego (pkt 1a), o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań. Udostępnienie danych kontrolerowi ruchu drogowego, przeprowadzającemu kontrolę, niewątpliwie było zgodne z art. 80c ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Zauważyć także należy, że w myśl art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W świetle powołanego przepisu dowodem w sprawie mogą być także dane uzyskane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że protokół kontroli, zawierający informację o sposobie ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy marki Thule, został podpisany przez kierującego zespołem pojazdów R. M. S. bez zastrzeżeń. Ponadto w toku postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który podważałby ustalenia organu odnośnie do dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy składającej się na zespół pojazdów. W związku z tym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie zarzucił Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji uwzględnienie skargi z powodu zaniechania ustalenia przez organ wszystkich istotnych okoliczności nastąpiło z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie do przeprowadzenia pełnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w tym z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym, co dotychczas nie miało miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 490).