II GSK 1431/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędziowie Zofia Borowicz NSA Andrzej Kuba Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 sierpnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 889/10 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 889/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. S. G. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Z. o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej za rok 2007. Wnioskodawca [...] grudnia 2007 r., przekazał część gospodarstwa rolnego synom (umowa darowizny i dzierżawy sporządzona w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...]). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z., decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], przyznał wnioskodawcy płatności do gruntów rolnych za rok 2007 w kwocie 3446,72 zł i płatność cukrową za ten rok w kwocie 2140,14 zł. Następnie, postępowania administracyjne w sprawie toczyły się dwuetapowo. W pierwszym etapie organ wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną z [...] maja 2008 r. z uwagi na ujawnienie w sprawie nowych dowodów, które nie były mu znane w dacie wydania decyzji. Postępowanie to zostało umorzone, gdyż powołana przez organ jako nowy dowód okoliczność przekazania przez S. G. części gospodarstwa rolnego synom, była znana organowi pierwszej instancji przed podjęciem decyzji o przyznaniu płatności. W drugim etapie, organ ponownie wszczął z urzędu postępowanie. Tym razem postępowanie to dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w E. decyzją z [...] grudnia 2009 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji z [...] maja 2008 r. o przyznaniu S. G. płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej za rok 2007. Zdaniem organu pierwszej instancji fakt przeniesienia posiadania przez wnioskodawcę części gruntów rolnych na rzecz synów (przed wydaniem decyzji przyznającej płatności) spowodował, że decyzja, którą te płatności przyznano, rażąco naruszyła prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Organ przyjął bowiem, że warunkiem przyznania płatności bezpośrednich jest posiadanie przez wnioskodawcę gruntów rolnych w dniu wydania decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest posiadanie działek rolnych, a warunek ten powinien być spełniony na dzień wydania decyzji o przyznaniu płatności. W dniu wydania decyzji S. G. nie posiadał części gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, ponieważ przed wydaniem decyzji przekazał je na rzecz synów. Skoro tak, to decyzja z [...] maja 2008 r. o przyznaniu płatności rażąco naruszała prawo, toteż należało stwierdzić jej nieważność. S. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej skarżącemu płatności do gruntów rolnych i płatność cukrową za rok 2007 należało dokonać na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm., dalej: "ustawa o płatnościach") oraz wymienionych w jej treści przepisów prawa Unii Europejskiej. Organ przyznał skarżącemu płatności, ponieważ spełnił on warunki określone w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach. Zmiana stanowiska organów orzekających w sprawie, prowadząca do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatności, została spowodowana przekazaniem przez wnioskodawcę w dniu [...] grudnia 2007 r., czyli przed wydaniem decyzji, części gospodarstwa rolnego synom. Mając na uwadze tę okoliczność należało rozstrzygnąć, w jakiej dacie powinien być spełniony warunek posiadania gospodarstwa rolnego – czy w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności, czy w innej dacie, a jeżeli w innej dacie, należało ustalić tę datę. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (...) – Dz. U. UE z 21 października 2003 r. L 270, s.1; Polskie Wydanie Specjalne z 2004 r. rozdz. 3, t. 44, s. 486 – wynika, iż płatności mogą być wypłacane już od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek. Oznacza to, że począwszy od dnia 1 grudnia roku, którego płatność dotyczy mogą być wydawane decyzje w sprawie płatności za dany rok. Wynika z tego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że podstawą oceny posiadania gospodarstwa rolnego oraz utrzymywania go w dobrej kulturze rolnej jest część roku kalendarzowego do 1 grudnia. Zmiany dokonane po tej dacie nie mogą mieć znaczenia dla przyznania producentowi rolnemu płatności za ten rok. W związku z tym, według Sądu pierwszej instancji przyjęcie przez ARiMR, że dla przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decydujące znaczenie ma posiadanie gospodarstwa w dacie wydania decyzji, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Warunkiem przyznania płatności bezpośrednich nie jest data wydania decyzji o przyznaniu takich płatności, tylko utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej przez określoną w przepisach prawa część roku. Prezes ARiMR zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie tegoż wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję oraz zasądzenie kosztów postępowania. W skardze kasacyjnej organ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: – art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach (w brzmieniu obowiązującym w roku 2007) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że warunkiem przyznania płatności za dany rok kalendarzowy jest posiadanie gruntów rolnych do dnia 1 grudnia tego roku kalendarzowego. Uzasadniając zarzut skargi kasacyjnej organ stwierdził, że przyjęcie, że po 1 grudnia danego roku kalendarzowego, a przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności wnioskodawca nie musi spełniać wymagania posiadania gruntów rolnych oznacza uniemożnliwienie zastosowania systemu kontrolnego (o którym mowa w Tytule III rozporządzenia KE (WE) nr 796/2004), do którego stosowania państwo członkowskie jest bezwzględnie zobligowane. S. G. nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, przy czym bierze z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania określone w § 2 pkt 1-6 tego przepisu. Żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego w sprawie nie zaistniała. Wnoszący skargę kasacyjną organ zarzuca Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię przepisów prawa materialnego – art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. wskutek błędnego przyjęcia, że przyznanie płatności do gruntów rolnych jest uzależnione od posiadania przez wnioskodawcę gruntów rolnych jedynie do dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek o płatności. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną taka wykładnia nie tylko rażąco narusza prawo, ale uniemożliwia również przeprowadzenie kontroli na gruntach wnioskodawcy. Zarzut ten nie jest uzasadniony przede wszystkim dlatego, że w przepisach ust. 1 i 2 art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności bezpośredniej w brzmieniu obowiązującym w 2007 r. nie określono czasowych ram posiadania gruntów rolnych warunkującego przyznanie płatności za dany rok kalendarzowy. Sąd pierwszej instancji oparł swoje stanowisko w tej kwestii na przepisie art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 określającym początkowy i końcowy termin wypłaty przyznanych płatności ze środków pomocowych pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Kierując się treścią tego przepisu Sąd pierwszej instancji przyjął tezę, że w sytuacji, w której ustawa nie określa terminu, do którego musi być spełniony warunek posiadania gruntów rolnych w danym roku kalendarzowym, należy przyjąć, że należy go łączyć z terminem od którego organ wydaje decyzje o płatnościach za dany rok kalendarzowy, czyli z dniem 1 grudnia. Oznacza to, że zmiany stanu posiadania gruntów kwalifikujących się do przyznania płatności dokonane po tej dacie nie mają znaczenia. W skardze kasacyjnej zarzutu dotyczącego naruszenia tego przepisu prawa nie postawiono. Na marginesie należy zauważyć, że bezzasadne jest zarzucenie Sądowi rażącego naruszenia prawa w oparciu o argument, że przyjęta przez Sąd wykładnia prawa uniemożliwienia organowi dokonanie kontroli gruntów wnioskodawcy. W ramach postępowania o przyznanie określonych płatności organ ma możliwość zastosowania przepisów Tytułu III rozporządzenia nr 796/2004. Z akt sprawy wynika, że od dnia złożenia przez stronę wniosku (26.04.2007) do dnia wydania decyzji (21.05.2008) upłynął blisko rok. Nie przeprowadzono w tym czasie kontroli stanu gruntów wnioskodawcy. Biorąc to wszystko pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.