II GSK 1522/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-07
Skład orzekający: Cezary Pryca, Zofia Borowicz, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, uwzględniając przesłanki wyłączenia obowiązku zwrotu płatności wynikające z art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że organ nie wykazał w sposób przekonujący, czy rolnik mógł wykryć błąd organu w zwykłych okolicznościach, co jest warunkiem zastosowania art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, które zostały mu przyznane. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność pierwotnej decyzji, a w wyniku ponownego rozpatrzenia przyznano płatność w niższej wysokości. Wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych środków, która została ustalona decyzją Kierownika Biura Powiatowego. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na błędy organu w zakresie wyjaśnienia, czy rolnik mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Bd 1460/13 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz M. M. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1460/13 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
M. M. (dalej: skarżący) [...] maja 2010 r. złożył wniosek do Biura Powiatowego ARiMR w I. o przyznanie płatności bezpośrednich na 2010 r.
Decyzją z [...] grudnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność w wysokości 42.732,87 zł.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z dnia [...] grudnia 2010 r. z podejrzeniem przyznania płatności obszarowych do niewłaściwej powierzchni i w niewłaściwej wysokości.
Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2010 r.
W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności na 2010 rok, organ I instancji decyzją z [...] października 2012 r. przyznał płatność w wysokości 37.763,99 zł., oraz z dniem [...] kwietnia 2013 r. wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych środków finansowych.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I. ustalił skarżącemu kwotę nadmierne pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. u w łącznej wysokości 4 968,88 zł i zobowiązał do jej zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji przyznającej płatność wskazano, że w sprawie przyznania płatności doszło do nadmiernego ich pobrania, tym samym pierwotną decyzję wyeliminowano z obrotu prawnego i przyznano płatność w prawidłowej wysokości, oraz ustalono kwotę nadmiernie pobranych środków w wysokości 4 968,88 zł. Dalej organ uzasadnił, że wyplata środków finansowych w wyższej wysokości nie nastąpiła z winy ARiMR, gdyż na etapie wydania decyzji przyznającej płatność Kierownik Biura Powiatowego nie posiadał informacji z których wynikałoby, iż skarżący przedeklarował powierzchnię PEG. Ustalenia nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 pkt 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z (WE) lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu, o którym mowa w ust. 2 i 3 jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik wprowadza poprawki w formularzu. Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej". Organ uznał, że producent rolny mógł wykryć błąd, co do faktycznej powierzchni użytkowanej rolniczo kwalifikującej się do objęcia płatnościami. W konsekwencji stwierdził, że Maciej Maciejczyk zaniedbał tego obowiązku, zatem powołany przepis ma zastosowanie.
M. M. złożył odwołanie od powyższej decyzji.
Dyrektor K. – P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego nie są powierzchnie kwalifikowane do płatności a jedynie prawidłowość ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok. Zdaniem organu, prawidłowo została ustalona kwota 4 969,88 zł.
Organ II instancji podzielił i przyjął jako swoje, wywody organu I instancji w przedmiocie braku przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 64). Organ podał, że zadaniem wnioskodawcy było wykonanie pomiaru użytkowanych gruntów przed złożeniem wniosku. Obowiązkiem zainteresowanego jest zachowanie wszelkiej staranności przy określaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności. Własnoręcznym podpisem potwierdził on prawidłowość danych zawartych we wniosku. Wielkość działek była weryfikowana przez organy na etapie wydawania decyzji z [...] października 2012 r. Skarżący nie złożył od tej decyzji odwołania, co oznacza, że nie miała żadnych zastrzeżeń dotyczących zawartych ustaleń. W tych okolicznościach nienależna płatność nie wynikała z winy organu.
Nadto organ ustosunkowując się do zarzutu, iż zdaniem skarżącego o braku pełnomocnictwa dla A.. N. wskazał, że w złożonej [...] grudnia 2012 r. zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów, skarżący upoważnił wskazaną osobę do reprezentowania go w sprawach ARiMR.
M. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., ponownie zarzucając nieprawidłową wykładnię art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz ponownie podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu o braku umocowania do działania osoby A. N. na rzecz skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przepisy mające zastosowanie w sprawie, które w ocenie Sądu wskazują błędy organu związane z przyznana płatnością. WSA uznał, że nie ma wątpliwości, że organ zanim przyznał płatność dokonał pomiaru działek, celem określenia maksymalnej powierzchni uprawnionej do uzyskania płatności. Organ w wyniku kontroli dokonał weryfikacji zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności powierzchni działek i poczynił w tym zakresie własne ustalenia, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzając, że: "Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła 73,30 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009". Tak więc organ przed przyznaniem płatności dokonał nieprawidłowego pomiaru deklarowanych działek z naruszeniem art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 w związku z art. 26 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009. Stwierdzenie zaś nieważności decyzji pierwotnej o przyznaniu płatności na skutek kolejnej kontroli działek rolnych zadeklarowanych nie zwalnia organu administracji od odpowiedzialności za wcześniej popełniony błąd. W rozpoznawanej sprawie ważnym jest, czy zadeklarowana przez skarżącego powierzchnia działek była błędem zauważalnym w zwykłych okolicznościach. Organ winien szczegółowo wyjaśnić kwestię z uwagi na wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnej płatności uregulowane w art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65).
Zasadą bowiem jest, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki (art. 80 ust. 1 ww. Rozporządzenia). W art. 80 ust. 3 przewidziano jednak wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnych płatności. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
W ocenie Sądu, organ nie odniósł się jednak w przekonujący sposób do okoliczności braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Organ I instancji powołał się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności oraz fakt braku odwołania od decyzji przyznającej płatności we właściwej wysokości. Organ II instancji przyjął to stanowisko jako swoje. Ocena ta jest jednak niewystarczająca i niewłaściwa.
Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni, a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu wsparcia. Organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po roku i wystąpił o zwrot nadpłaty po 3 latach to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach.
W tych okolicznościach, organ powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący, czy w zwykłych okolicznościach skarżący mógł błąd wykryć.
Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skarżącego odnośnie braku skuteczności ustanowienia A. N. pełnomocnikiem. Dokument uprawniający do działania A. N. został określony, jako pełnomocnictwo bez jakichkolwiek zastrzeżeń i ograniczeń. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że nawet ewentualne naruszenie procedury może stanowić podstawę uchylenia decyzji, ale tylko wtedy gdyby miało wpływ na jej treść. Skarżący natomiast skorzystał z wszelkich uprawnień procesowych (do wniesienia odwołania oraz skargi, zachowując ustawowe terminy na dokonanie tych czynności), a ponadto, nie wskazał na żadną okoliczność, która miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Chodzi o okoliczności, które zostały pominięte wskutek braku czynnego udziału skarżącego w postępowaniu.
WSA nie podzielił również stanowiska skarżącego, że na etapie oceny decyzji w sprawie zwrotu nadmiernie pobranej płatności można kwestionować ustalenia w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej płatność czy wydanej ponownie decyzji z prawidłowo wyliczoną kwotą płatności, są to odrębne postępowania dotyczące badania innych okoliczności i odpowiednie zarzuty można formułować stosownie do rodzaju i zakresu rozpoznania sprawy.
Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skargą kasacyjną organ zarzucił:
Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 2.12.2009 r., str. 64) przez przyjęcie, iż płatność w określonej wysokości została dokonana na skutek błędu organu oraz, że w postępowaniu nie została wykazana przesłanka możliwości wykrycia przez beneficjenta błędu w zwykłych okolicznościach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionego zarzutu.
M. M. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu wskazanego w petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, przez przyjęcie, iż płatność została dokonana na skutek błędu organu oraz, że w postępowaniu nie została wykazana przesłanka możliwości wykrycia przez beneficjenta błędu w zwykłych okolicznościach.
Przedstawiona konstrukcja zarzutu skargi kasacyjnej wyraźnie wskazuje, że jej autor w istocie kwestionuje prawidłowość zastosowania tego przepisu w sprawie, skoro odwołuje się do ustaleń dotyczących wykazania, że nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie w/w przepisu prawa w niniejszej sprawie.
W tym miejscu przypomnieć należy, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.)
W związku z powyższym przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. podkreślił, że sporna jest kwestia dotycząca ustalenia, czy zaistniały w sprawie okoliczności warunkujące wydanie decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nadmiernie (nienależnie) pobranych płatności. Odwołując się do regulacji prawnej zawartej w treści art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, Sąd I instancji wskazał, że zasadą jest, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu prawa.
Ponadto Sąd I instancji przytaczając treść art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 stwierdził, że jego treść jednoznacznie wskazuje, iż obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Poza sporem pozostaje zatem okoliczność, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a po drugie błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Istotne jest to, że takiego rozumienia tego przepisu prawa nie kwestionuje autor skargi kasacyjnej jak również nie wskazuje jak - ewentualnie odmiennie - przepis ten winien być rozumiany.
Zauważyć także należy, że Sąd I instancji odwołując się do ustaleń faktycznych wskazał, iż organ przed dokonaniem płatności przeprowadził kontrolę zadeklarowanych działek rolnych i w oparciu o własne pomiary dokonał ustalenia ich powierzchni kwalifikującej się do płatności Okoliczność ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 6 i art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, które to przepisy uprawniają organy do prowadzenia w formie skomputeryzowanej, identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do przeprowadzania administracyjnych kontroli wniosków o przyznanie płatności.
W zakresie dotyczącym prawidłowego zastosowania wskazanego wyżej przepisu prawa należy zauważyć, że podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji było stwierdzenie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zostało wyjaśnione i nie zostało wykazane czy zaistniała przesłanka do jego zastosowania, a mianowicie czy błąd mógł być obiektywnie przez rolnika wykryty.
Należy zaakceptować stanowisko Sądu I instancji, że organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Trafnie także Sąd I instancji odwołał się do treści art. 80 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 wskazując, że organ nie odniósł się do kwestii wynikającej z treści tegoż przepisu prawa i to w sytuacji, gdy z okoliczności faktycznych wynika, że pomiędzy wypłaceniem płatności a doręczeniem decyzji upłynęło więcej niż 12 miesięcy.
Podkreślić w tym miejscu należy, że przy braku w skardze kasacyjnej jakichkolwiek zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, odnoszących się do stwierdzenia przez Sąd I instancji braku niezbędnych ustaleń faktycznych, wskazany w skardze kasacyjnej zarzut wadliwego przyjęcia, że beneficjent nie mógł wykryć błędu organu należy uznać za chybiony. W tym stanie rzeczy stanowisko organu, że strona skarżąca mogła błąd wykryć bowiem znała przepisy dotyczące płatności, co wynika ze złożonego wraz z wnioskiem oświadczenia o znajomości zasad przyznawania płatności, stanowi w ocenie NSA jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji i nie czyni skargi kasacyjnej zasadną, a także nie daje podstaw do stwierdzenia czy w sprawie znajduje zastosowanie wyłączenie o którym mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło