II GSK 1555/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-02-20

Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Andrzej Kisielewicz, Urszula Wilk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, musi wykazać, że nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi, a także czy kontrola terenowa przeprowadzona po wydaniu decyzji może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie płatności rolnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uchylił decyzje organów administracji. Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił, że organy naruszyły zasady postępowania, w tym obowiązek należytego uzasadnienia decyzji i zasadę przekonywania. NSA stwierdził, że kontrola terenowa przeprowadzona po wydaniu decyzji ostatecznej, która ujawniła nowe okoliczności faktyczne (nieprowadzenie działalności rolniczej na działce), może stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, nawet jeśli te okoliczności istniały już w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę P. S.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2012 r. po wznowieniu postępowania. Organ I instancji pierwotnie przyznał płatności, jednak po kontroli terenowej stwierdzono, że na spornej działce nie była prowadzona działalność rolnicza. Po wznowieniu postępowania, organ uchylił pierwotną decyzję i odmówił przyznania płatności. Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, zarzucając organom naruszenie przepisów KPA dotyczących uzasadnienia decyzji i przesłanek wznowienia postępowania. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną, która została uwzględniona przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; oddala skargę P. S.; zasądza od P. S. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 696/15 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji oraz odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P. S. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 696/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2012 r., po wznowieniu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i zasądził na rzecz skarżącegokoszty postępowania sądowego. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] maja 2012 r. P. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na 2012 r. na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013" (Dz. U. nr 40 poz. 329 ze zm.; dalej: rozporządzenie ONW). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] września 2012 r. przyznał stronie płatności ONW w wysokości 264 zł. Następnie w dniu [...] lutego 2015 r. organ wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] września 2012 r., podnosząc, że w sprawie pojawiły się nowe dowody. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono bowiem, że na działce ewidencyjnej nr [...] nie była prowadzona działalność rolnicza. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 poz. 427 ze zm.; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) w zw. z § 2 ust. 2, § 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia ONW, uchylił decyzję z dnia [...] września 2012 r. oraz odmówił przyznania stronie płatności ONW na rok 2012 ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. W uzasadnieniu organ wskazał, że stwierdzony na podstawie raportu kontroli na miejscu brak prowadzenia działalności rolnej A (JPO) o pow. 0,26 ha na działce ewidencyjnej o nr [...], postrzeganej jako kryterium kwalifikowalności objęcia płatnościami, implikuje organ do podjęcia czynności zmierzających do weryfikacji decyzji przyznających płatność do gruntów objętych kodem nieprawidłowości DR 18. Organ podkreślił, że działka rolna nie była przedmiotem użytkowania rolniczego na przełomie kilku lat. W związku z powyższym należało wznowić postępowanie dla spraw z lat poprzednich (2011, 2012). W konsekwencji, na podstawie zgromadzonych dowodów, w tym raportu z kontroli na miejscu z adnotacją – nieużytek, samosiewy sosny oraz dokumentacją fotograficzną, wykluczono z płatności powierzchnię 0,26 ha na działce rolnej A. W odwołaniu od powyższej decyzji P. S. podniósł, że w latach 2011 i 2012 sporna działka użytkowana jako pastwisko była wykaszana i wypasano na niej zwierzęta. Jedynie na małej części pastwiska znajdowało się kilka sosenek, pomiędzy którymi pastwisko było jednak również wykaszane. Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że z ustaleń inspektorów terenowych wynika, iż działka rolna nie była przedmiotem użytkowania rolniczego na przełomie kilku ostatnich lat. Jest ona bowiem porośnięta kilkuletnimi siewkami drzew, pokryta roślinnością typowo leśną, tzn. drzewami iglastymi, krzewami oraz runem leśnym. Okoliczność tę potwierdza wykonana dokumentacja fotograficzna. Wbrew twierdzeniom strony zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej nie miało miejsca jedynie w roku 2013. Organ zauważył, że w świetle przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, to strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Tymczasem strona nie przedstawiła dowodów mogących stanowić podstawę do wzruszenia wyników przeprowadzonej kontroli. P. S. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi błędne wnioskowanie na podstawie kontroli terenowej z 2013 r. jakoby działka we wcześniejszych latach nie była użytkowana rolniczo, podczas gdy służyła ona w całości jako pastwisko dla krów, a znajdujące się na skraju działki nieliczne i rzadkie drzewka nie kolidowały w ogóle z takim wykorzystaniem działki. Działka była koszona – także pomiędzy nielicznymi drzewkami usytuowanymi na jej obrzeżach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2016 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że organy naruszyły art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji) w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, nie zawierają bowiem stosownej argumentacji dotyczącej zaistnienia w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania. Organy nie wyjaśniły w przekonujący sposób, czy organ w dniu wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich rzeczywiście nie posiadał wiedzy o tym, że działka rolna A, położona na terenie działki ewidencyjnej [...], nie była użytkowana rolniczo. Organ ten z pewnością dysponował przecież wówczas ortofotomapami, czy też innymi narzędziami mogącymi wykryć nieprawidłowości. Ponadto w aktach sprawy znajduje się wniosek o płatność na 2012 r. wraz z załącznikami graficznymi, których organ w ogóle nie przeanalizował. Dlatego w ocenie Sądu I instancji, organ nie wykazał, że istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniały w dniu wydania decyzji i były mu nieznane. Sąd I instancji nie zgodził się z organem, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a więc że to strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Przepis ten znajduje bowiem jedynie zastosowanie w postępowaniu zwykłym o przyznanie płatności bezpośrednich, a nie w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest wznowienie postępowania. Tak więc, w niniejszej sprawie, to na organie przede wszystkim spoczywa obowiązek wykazania, że zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Organ wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez uznanie, że organy naruszyły w toczącym się postępowaniu zasadę przekonywania poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania i brak w sposób przekonujący uzasadnienia swoich rozstrzygnięć, podczas gdy decyzja organu II instancji w sposób przekonujący wskazywała przesłankę wznowienia postępowania, jak i rozstrzygnięcie organu w sposób jednoznaczny wskazywało, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności wynikające z raportu z kontroli na miejscu, które nie były znane organowi wcześniej, a które wpływały na treść rozstrzygnięcia, tym samym brak było podstaw do jej uchylania z tego tytułu, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że organy naruszyły w toczącym się postępowaniu obowiązek należytego uzasadnienia decyzji poprzez brak wskazania w sposób przekonujący przesłanki do wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy decyzja organu II instancji w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a. wskazywała, że przyczyną wznowienia była kontrola na miejscu i istotne okoliczności faktyczne z niej wypływające nie znane organowi w momencie wydania decyzji a istniejące w momencie wydania decyzji (art. 145 1 pkt 5 k.p.a.), a tym samym brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że organy naruszyły w toczącym się postępowaniu obowiązek należytego uzasadnienia decyzji poprzez brak wskazania w sposób przekonujący, że w sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji, a tym samym organy niezasadnie zastosowały art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy decyzja organu II instancji w sposób zgodny z art. 107 § 3 k.p.a. wskazywała na istnienie podstaw do uchylenia decyzji, jakim były nowe okoliczności wypływające z raportu z kontroli na miejscu, nieznane organowi w momencie wydawania decyzji a mające wpływ na treść wydanej decyzji, a tym samym zasadne było uchylenie decyzji ostatecznej przy zastosowaniu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że nie naruszył zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a., wyjaśniając, iż podstawą i przesłanką do wznowienia postępowania była przeprowadzona kontrola w 2013 r., która wskazywała, że na działce nie była prowadzona działalność rolnicza na przestrzeni ostatnich kilku lat, o czy świadczyły kilkuletnie samosiejki drzew czy też pokrycie działki runem leśnym, co zostało udokumentowane materiałem fotograficznym. Organ zauważył, że kontrole na miejscu z racji ogromnej ilości składanych wniosków są wykonywane tylko u kilku procent wnioskodawców w danym roku. Natomiast gdy są przeprowadzane u danego wnioskodawcy, badany jest nie tylko stan faktyczny co do roku w którym złożono wniosek, ale również w uzasadnionych przypadkach pod kątem, czy w ostatnich latach była prowadzona działalność rolnicza, o ile stan upraw rolnych (zaniedbania) wskazuje na powyższe. Natomiast ortofotomapy i załączniki graficzne to przetworzone zdjęcia lotnicze, które ze względu na sposób i odległość ich wykonania nie mogą zawierać takich szczegółów, jakie stwierdziła w powyższej sprawie kontrola na miejscu, tj. kilkuletnich samosiewek czy tego, że działki są pokryte runem leśnym. Różnice w ocenie ortofotomapy i wyników kontroli na miejscu wynikają z większej dokładności co do ustaleń stanu faktycznego, jakie posiada kontrola na miejscu, co samo w sobie jest twierdzeniem bezspornym, gdyż ustalenia z kontroli na miejscu oparte są na oględzinach bezpośrednich i bardzo dokładnych działki rolnej. Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie i zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawa prawna skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu przepisów postępowania powinna zatem zawierać wskazania, w jakiej postaci przejawia się naruszenie prawa procesowego oraz uprawdopodobnienie istnienia potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem procesowym a rozstrzygnięciem sprawy. Skarga kasacyjna Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji uchylający decyzje organów obu instancji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przyjmując, że kontrolowane decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. – Sąd I instancji zarzucił organom ARiMR, iż nie wyjaśniły one w sposób przekonujący, czy w dniu wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu stronie płatności ONW na rok 2011 organ rzeczywiście nie posiadał wiedzy o tym, że działka rolna A położona na terenie działki ewidencyjnej nr [...] nie była użytkowana rolniczo. Wskazując na będące w posiadaniu organów narzędzia, w tym ortofotomapy, a nadto znajdujący się w aktach sprawy wniosek o płatność na rok 2012, Sąd I instancji zarzucił brak wykazania przez organ, że na ich podstawie nie mogły być mu znane okoliczności zaniechania rolniczego użytkowania działki już w dacie rozpoznania wniosku o płatność, co wyłączałoby z kolei, jego zdaniem, możliwość istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym samym, że organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji w sposób jednoznaczny czy zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. do wznowienia postępowania, tj. nowe okoliczności. Odnosząc się do powyższego, zdaniem NSA, stanowisko Sądu I instancji jest błędne, co uzasadnia jako skutecznie podważający to rozstrzygnięcie WSA podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji błędnie bowiem uznał, że organy naruszyły w toczącym się postępowaniu obowiązek należytego uzasadnienia decyzji poprzez brak wskazania w sposób przekonujący przesłanki do wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy ocenie wymienionych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że "nowe dowody" i "nowe okoliczności" mają charakter obiektywny, co oznacza, że ich ujawnienie nie daje podstaw do dokonywania ustaleń, czy i z jakich powodów nie były one znane organowi pierwotnie prowadzącemu postępowanie. Zatem nie jest istotne, z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie. Nawet w przypadku ustalenia, że doszło do zaniedbań organu, o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadnione będzie wznowienie postępowania (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks administracyjnego Komentarz Warszawa 2011 s. 557 i powołane tam orzecznictwo). Tym samym dla ustalenia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd I instancji w sposób nieuzasadniony zarzucił organom brak ustaleń co do wykazania przez organ, że na podstawie złożonego wniosku o płatność ONW na rok 2012 w oparciu o ortofotomapy nie mogły być organowi znane okoliczności zaniechania rolniczego użytkowania działki już w dacie pierwotnie prowadzonego postępowania. W sprawie natomiast nie ulega wątpliwości, że przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną były w istocie okoliczności faktyczne (nieużytkowanie działki rolnej A w sposób kwalifikujący ją do płatności) nowe w tym sensie, że nieznane organowi w chwili wydania decyzji o przyznaniu płatności, bo ujawnione na skutek kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2013, a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności na rok 2012, a mające wpływ na wydaną decyzję, gdyż odnoszące się również do ustaleń stanu faktycznego za rok 2012. Wznowienie postępowania, jak zasadnie w sprawie wskazano, powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 125/99). Organ wskazując na nowe okoliczności istniejące w momencie wydania decyzji, nieznane organowi w momencie wydania decyzji, którym były wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2013 wskazujące, że działka rolna A nie była użytkowana rolniczo również w roku 2012 ze względu na kilkuletni stan jej nieużytkowania, o czym świadczyły kilkuletnie samosiejki drzew, trafnie wskazał, że istniały przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a tym samym zasadnym było w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z powyższym za skutecznie podważający rozstrzygnięcie Sądu I instancji uznać należy zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak podstaw do uchylenia decyzji organów ARiMR. Kontrole na miejscu, mimo że co do zasady kontrolują deklaracje z danego roku i uprawnienie do płatności w roku, w którym są przeprowadzane, mogą również wykazywać kilkuletnie braki prowadzenia działalności rolniczej, czy też trwałe wykluczenia. Organy administracyjne, mając takie informacje, są z kolei zobowiązane do weryfikacji decyzji z poprzednich lat. Tym samym, dysponując dokumentem w postaci raportu z kontroli i wynikających z niego twierdzeń odnoszących się do roku 2011, innych niż deklaracja rolnika i wydana na podstawie wniosku decyzja, organ zasadnie wznowił postępowanie i wydał decyzję w oparciu o art. 152 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzje w tym zakresie, wbrew stanowisku Sądu I instancji, zostały właściwie uzasadnione, co czyni trafnym również zarzuty zawarte w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Omawianą zasadę narusza organ w szczególności wówczas, gdy w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń, które strona uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy (wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1984 r., II SA 742/84). Jak wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 2 października 2013 r., (II SA/Łd 631/13, LEX nr 1387627). Organ II instancji, wydając swoje rozstrzygnięcie, wskazał: podstawy prawne otrzymania płatności podstawy prawne przeprowadzania kontroli na miejscu, powierzchnię deklarowaną we wniosku i ostatecznie ustaloną na podstawie kontroli na miejscu różnicę procentową oraz podstawę prawną obliczania różnicy między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, wyliczenie matematyczne procentu przedeklarowania powierzchni. Przy tym wskazane zostały też zostały przepisy prawne dotyczące trybu wznowienia postępowania oraz wyjaśniono, że podstawą do wznowienia postępowania były przeprowadzone w dniach [...] października 2013 r. czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności powierzchni, które wykazały, że działka nr ew. [...] (A) o powierzchni 0,26 ha nie była przedmiotem użytkowania rolniczego na przełomie kilku ostatnich lat, o czym świadczyły kilkuletnie samosiejki drzew czy też pokrycie działki runem leśnym, co zostało udokumentowane materiałem fotograficznym. W związku z powyższym raport z kontroli jako dokument urzędowy należało wziąć pod uwagę w zakończonym postępowaniu, gdyż jego twierdzenia wykraczały poza ramy stwierdzeń stanu faktycznego za rok 2013. Oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych zarzutach naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę P. S. Jak już bowiem wcześniej wskazano, istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, prawidłowo ocenione przez organ, uprawniały do przyjęcia, że w dacie wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności ONW za 2012 r. przedmiotowa działka nie była użytkowana rolniczo. Wyniki przeprowadzonej kontroli w 2013 r. potwierdzają te okoliczności, a organ w dacie jej wydania o powyższym fakcie nie wiedział bowiem ujawniony został na podstawie kontroli na miejscu. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 i art. 207 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Orzekając o zwrocie kosztów postępowania, w kwocie 340 zł, na które składa się wpis od skargi kasacyjnej 100 zł i koszty zastępstwa procesowego w kwocie miarkowanej (240 zł), Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił fakt, że zarówno w tej sprawie, jak i w pozostałych sprawach skarżącego rozpoznanych w dniu 20 lutego 2018 r., skargi kasacyjne organu opierały się na tożsamej argumentacji prawnej, co w sposób oczywisty wpłynęło na ocenę nakładu pracy pełnomocnika organu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło