II GSK 1600/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Lu 734/24 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Lublinie z dnia 13 września 2024 r. nr 9012.6.136.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 6 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Lu 734/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę P. M. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 13 września 2024 r. nr 9012.6.136.2024 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że pismem z 1 czerwca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Lublinie wystosował do skarżącej upomnienie, w którym wezwał do wykonania obowiązku poddania F. M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi i krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) i różyczce w wyznaczonym terminie. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, organ I instancji w dniu 15 marca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy nr PEp.9012.8.64.2024, zobowiązując skarżąc do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw wskazanym w nim chorobom oraz wystąpił do Wojewody Lubelskiego jako organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W piśmie z 24 maja 2024 r. skarżąca złożyła zarzuty do postępowania egzekucyjnego. P. M. zarzuciła: 1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, 2) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 3) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), poprzez przystąpienie do egzekucji podczas, gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. W dniu 4 czerwca 2024 r. do organu I instancji wpłynęło pismo lekarza z podmiotu leczniczego, do którego zapisane było dziecko, informujące o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych do dnia 30 czerwca 2024 r. W tych okolicznościach faktycznych, Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z 24 czerwca 2024 r. uznał zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 15 marca 2024 r. w części tj. w zakresie braku wymagalności obowiązku z przyczyn nie mających charakteru trwałego, które wystąpiły po wszczęciu egzekucji administracyjnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a) u.p.e.a.), tj. ze względu na odroczenie terminu wykonania obowiązku poddania dziecka F. M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym od dnia 4 czerwca 2024 r. do 30 czerwca 2024 r., w pozostałym zakresie oddalił zarzuty skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji postanowieniem z dnia 13 września 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku podzielił zapatrywanie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odnośnie do tego, że nie było podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także stanowiska wierzyciela wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Sąd wyjaśnił, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym wynika z art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 924). WSA w Lublinie podkreślił, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego (15 marca 2024 r.) obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077), które określa m. in: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (§ 1 pkt 1, 2, 3 rozporządzenia). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia). W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, by w przypadku syna skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania szczepienia, jak i to aby skarżąca była zainteresowana ułożeniem indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że syn skarżącej nie został zaszczepiony, brak też dokumentacji medycznej, z której wynikałyby przeciwwskazania do szczepienia. W tej sytuacji obowiązek skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej P. M. zakwestionowała go w całości i wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi. Skarżąca zarzuciła temu wyrokowi: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepień ochronnych, i nie zostało wystawione zaświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 4 powołanej ustawy; 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami: a) "art. 33 § 2 pkt 2 lit. c) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: przepisu prawa", poprzez zobowiązanie do poddania małoletniego szczepieniom niezawartym w rozporządzeniu z 27 września 2023 r., b) "art. 33 § 2 pkt 6c, 34 § 4 pkt 3b w zw. ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji" w zw. z art. 80 k.p.a., z uwagi na brak wymagalności obowiązku, wynikające z niewystawienia i niewydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym; c) art. 15 k.p.a. przez naruszenie zasady dwuinstancyjności wskutek nierozpoznania przez organ II instancji zarzutów skarżącego. Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Organ nadmienił, że w związku z otrzymaniem od PPIS w Lublinie informacji o wykonaniu przez zobowiązanego egzekwowanego obowiązku, w dniu 19 maja 2025 r. organ egzekucyjny skierował do zobowiązanego informację o zakończeniu czynności egzekucyjnych w trybie art. 7 § 3 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu prawa. W niniejszej sprawie nie występują wady nieważności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadniony pierwszy zarzut skargi, w którym autor skargi zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, przez niezasadne przyjęcie, że stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był w momencie jego skierowania do egzekucji administracyjnej obowiązkiem wymagalnym, mimo że dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazania do szczepień ochronnych, i nie zostało wystawione zaświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 4 tej ustawy. Z zarzutem tym koresponduje zarzut art. 33 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., tj. dotyczący braku wymagalności obowiązku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadne są twierdzenia strony o tym, że stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek poddania F. M. obowiązkowym szczepieniom ochronnym był w momencie jego skierowania do egzekucji administracyjnej obowiązkiem niewymagalnym. Badanie kwalifikacyjne jest elementem procedury szczepienia i jest przeprowadzane przez uprawnionego do szczepień lekarza, zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy. To więc rodzic wraz z małoletnim dzieckiem zgłasza się na to badanie i w razie uzyskania pozytywnego wyniku (kwalifikacji), szczepienie ochronne powinno zostać wykonane przed upływem 24 godzin od momentu badania, określonego datą dzienną i godziną (por. art. 17 ust. 3 ustawy). Z okoliczności faktycznych sprawy, niezakwestionowanych przez stronę w skardze kasacyjnej jednoznacznie wynika, że skarżąca nie zrealizowała tego obowiązku, mimo że jej dziecko osiągnęło wiek wskazany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. Skarżąca nie udała się z dzieckiem do lekarza w celu wykonania całej procedury szczepienia, łącznie z poprzedzającym je każdorazowo badaniem kwalifikacyjnym i uzyskaniem zaświadczenia o braku przeciwskazań bądź być może o ich istnieniu, nie był zainteresowana ułożeniem indywidualnego kalendarza szczepień. Strona nie przedłożyła również żadnego zaświadczenia, bądź innego dokumentu w rozumieniu § 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r., które mogłoby stanowić o odroczeniu względem dziecka obowiązku szczepień. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I niezasadne oddalenie skargi, mimo że sporny obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a.). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywiedziono, że wierzyciel w tytule wykonawczym wezwał skarżącą do wykonania szczepień ochronnych, które nie istnieją w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W rozporządzeniu tym nie ma bowiem takiego szczepienia jak świnka. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała wpływu tego naruszenia na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a). Niejako na marginesie można dodać, że nazwa zastosowana przez organ (świnka) jest powszechnie używana jako skrótowe określenie choroby i jej tożsamość z chorobą wymienioną w rozporządzaniu pod nazwą nagminne zapalenie przyusznic, nie budzi żadnych wątpliwości. Określenie zaś obowiązku jako zaszczepienie dziecka przeciwko "śwince", nie narusza przepisów prawa, zwłaszcza że nie ma sporu, że chodzi o określoną jednostkę chorobową, sprecyzowaną w § 2 pkt 6 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. NSA nie uwzględnił również zarzutu sformułowanego w pkt 2 lit b petitum skargi kasacyjnej, w którego treści odwołano się do "art. 34 § 4 pkt 3b w zw. ustawy z dnia 18 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...)" w zw. art. 80 k.p.a. Według art. 34 § 4 pkt 3b u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Z okoliczności sprawy ustalonych przez organy, przyjętych przez Sąd I za podstawę rozstrzygnięcia, niezakwestionowanych w skardze kasacyjnej nie wynika, aby zaistniały okoliczności o których mowa w tym przepisie. Niezasadny jest także zarzut nr 2 lit. c) petitum skargi kasacyjnej. Strona w żaden sposób nie uzasadniła na czym sformułowane przez nią uchybienie miałoby w istocie polegać, w szczególności zaś, pomimo zarzucenia naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, nie wskazała, które zarzuty egzekucyjne nie zostały przez organ drugiej instancji rozpatrzone. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako oczywiście bezzasadną.