II GSK 174/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-09
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Magdalena Bosakirska, Andrzej Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak wykresówek lub danych z tachografu cyfrowego, które odpowiadają przejechanym kilometrom, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za nieokazanie podczas kontroli dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, nawet jeśli przedsiębiorca tłumaczy to użyczeniem pojazdów innym firmom?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak wykresówek odpowiadających przejechanym kilometrom, nawet jeśli przedsiębiorca tłumaczy to użyczeniem pojazdów innym firmom, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Przedsiębiorca ma obowiązek udokumentować takie sytuacje, a ogólnikowe wyjaśnienia bez konkretnych dowodów nie są wystarczające do zwolnienia z odpowiedzialności. Sąd podkreślił, że celem przepisów jest umożliwienie kontroli czasu pracy kierowców i zapobieganie unikaniu sankcji.Stan faktyczny
Spółka "B." Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, w tym za nieokazanie podczas kontroli wykresówek dla określonych okresów i pojazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, w tym nierozpoznanie istoty sprawy przez WSA. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "B." Sp. z o.o. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 15 września 2014 r. sygn. akt II SA/Op 206/14 w sprawie ze skargi "B." Sp. z o.o. w O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 206/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę "B." Sp. z o.o. w O. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...] lutego 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że od czerwca do listopada 2013 r. Inspektor Pracy przeprowadził kontrolę w "B." Sp. z o.o. w O. Kontrola dotyczyła zagadnień prawnej ochrony pracy. W trakcie kontroli analiza plików cyfrowych z kart kierowców oraz tachografów cyfrowych oraz wykresówek przekazanych przez pracodawcę wykazała:
- w zakresie zapewnienia wymaganej przerwy przy prowadzeniu pojazdu przez okres dłuższy niż 4,5 godziny:
1) kierowca J. B. w okresie od godziny 09:06 dnia 20 lipca 2012 r. do godziny 15:21 dnia 20 lipca 2012 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 38 minut. Kierowca w tym okresie prowadził pojazd łącznie przez 5 godzin i 8 minut i nie odebrał wymaganych przepisami prawa przerw.
2) kierowca J. B. w okresie od godziny 11:14 dnia 10 grudnia 2012 r. do godziny 16:33 dnia 10 grudnia 2012 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 31 minut. Kierowca w tym okresie prowadził pojazd łącznie przez 5 godzin i 1 minutę i nie odebrał wymaganych przepisami prawa przerw.
- w zakresie zapewnienia odpowiedniego odpoczynku (dziennego):
1) kierowca W. Ś. w dniu 28 kwietnia 2013 r., o godzinie 19:10 rozpoczął 30-godzinny w obsadzie dwuosobowej okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał jedynie 8 godzin i 29 minut nieprzerwanego odpoczynku, tj. od godziny 16:41 dnia 29 kwietnia 2013 r. do godziny 01:10 dnia 30 kwietnia 2013 r. Kierowca skrócił zatem dzienny czas odpoczynku o 31 minut. W tym przypadku koniecznym było odebranie przez kierowcę odpoczynku w wymiarze 9 godzin.
- w zakresie zapewnienia odpowiedniego odpoczynku (tygodniowego):
1) kierowca E. G. nie wykonał wymaganego przepisami prawa odpoczynku tygodniowego, koniecznego do odebrania zgodnie z art. 8 pkt 6 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego /.../ (Dz. Urz. UE Nr L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r., s. 1; dalej: rozporządzenie nr 561/2006), w pierwszym lub kolejnym okresie sześciu okresów 24 godzinnych licząc od końca poprzedniego tygodniowego okresu odpoczynku, tj. od 12:34 dnia 26 sierpnia 2012 r. Kierowca w tym okresie odebrał najdłuższy nieprzerwany odpoczynek trwający 19 godzin i 26 minut, tj. od godziny 14:28 dnia 27 sierpnia 2012 do godziny 09:54 dnia 28 sierpnia 2012 r., podczas gdy powinien był odebrać minimum 24 godziny nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego. Oznacza to, że kierowca skrócił tygodniowy czas odpoczynku o 4 godziny i 34 minuty.
- w zakresie nieokazania podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki:
1) 2 dni dla pojazdu [...] pomiędzy 19 a 21 października 2012 r. - brak zapisu co do 2 477 km,
2) 1 dzień dla pojazdu [...] pomiędzy 8 a 12 listopada 2012 r. - brak zapisu co do 1 606 km,
3) 4 dni dla pojazdu [...] pomiędzy 18 a 22 lutego 2013 r. - brak zapisu co do 2 465 km.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w O., na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404) oraz art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: u.t.d.), wydał w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzję o nałożeniu na "B." Sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 3.950 zł za:
- prowadzenie pojazdu przez okres dłuższy niż 4,5 godziny bez wymaganej przerwy, co narusza art. 7 rozporządzenia nr 561/2006 - na kwotę 350 zł;
- skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego, co narusza art. 8 ust. 1 do 5 ww. rozporządzenia - na kwotę 100 zł;
- nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, co stanowi naruszenia art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. UE Nr L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., s. 8).
Okręgowy Inspektor Pracy w O. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji, orzekł o nałożeniu na "B." Sp. z o.o. w O. kary pieniężnej w wysokości 3850 zł z tytułu naruszenia o którym mowa w Lp. 5.2 i Lp. 6.3.7. zał. nr 3 do u.t.d. oraz umorzył postępowanie I instancji w zakresie naruszenia Lp. 5.3. zał. nr 3 do u.t.d.
W uzasadnieniu decyzji wskazał m. in., że w trakcie kontroli w siedzibie przedsiębiorcy inspektor pracy ustalił, że przedmiotem działalności "B." Sp. z o.o. w O. jest dokonywanie przeglądów samochodów należących do spółki i podmiotów zewnętrznych oraz wykonywanie transportu drogowego własnymi autokarami bądź należącymi do współpracujących podmiotów "S." Sp. z o.o. w O. oraz P. "S." [...] w O.
Odnośnie naruszenia polegającego na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu (Ip. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), organ stwierdził, że zapis 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie nakazuje posiadać wykresówki na pokrycie wszystkich przejechanych przez dany autokar kilometrów. Jednakże istnieje w przepisach rozporządzenia nr 3821/85 i w ustawie o czasie pracy kierowców obowiązek pełnego dokumentowania dni pracy kierowców wykonujących przewozy. W związku z tym braki w zapisach licznika kilometrów stanowią przesłankę do przeprowadzenia dalszych czynności wyjaśniających, czy owe braki nie świadczą o wyrzucaniu lub gubieniu wykresówek. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w tym protokołu kontroli w ocenie organu odwoławczego wskazuje, że do naruszenia rzeczywiście doszło, a kara w tym zakresie została nałożona w sposób prawidłowy. W wyniku analizy danych z wykresówek z poszczególnych pojazdów będących własnością "B." Sp. z o. o. inspektor pracy skierował do kontrolowanego żądania z dnia 9 sierpnia 2013 r., z 5 września 2013 r. i z 13 września 2013 r. Strona w odpowiedzi na składane żądania wyjaśniała początkowo, że braki kilometrów wynikają z przestrzegania przez pracodawcę przepisów ustawy o czasie pracy kierowców co prowadzi do częstych zmian kierowców, które wpływają na pojawienie się "brakujących kilometrów". Następnie pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. strona wskazywała na fakt użyczania autokarów innym firmom, występowania sytuacji awaryjnych i nieprzewidywalnych. Tak ogólnikowe wyjaśnienia, bez wskazania żadnych konkretnych dowodów odnoszących się bezpośrednio do ujawnionych przypadków, organ nie uznał za wystarczające i wiarygodne, a w konsekwencji zwalniające z odpowiedzialności i stwierdził, że w sytuacji, gdy ustawodawca sankcjonuje karą pieniężną nieokazanie podczas kontroli wykresówek, na przedsiębiorcy ciąży obowiązek dbałości o te dokumenty, a w razie wystąpienia nieścisłości lub "braków" dokonanie wiarygodnych wyjaśnień. Całość materiału dowodowego oraz przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające świadczy o tym, iż w tym zakresie dopuszczenia się przez stronę naruszenia Lp. 6.3.7 karę należało naliczyć w wysokości 3.500 zł.
Odnosząc się zaś do żądania wyłączenia pracownika radcy prawnego K. K. organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, radca prawny obowiązany włączyć się od wykonania czynności zawodowych we własnej sprawie lub jeżeli przeciwnikiem jednostki organizacyjnej udzielającej mu pełnomocnictwa jest inna zatrudniająca go jednostka organizacyjna albo jeżeli sprawa dotyczy osoby, z którą pozostaje on w takim stosunku, że może to oddziaływać na wynik sprawy. Skoro powyższa zasada nie została naruszona, to zdaniem organu nie było przesłanki do uznania wniosku o wyłączenie tego pracownika za zasadny.
Skargę na powyższą decyzję wniosła "B." Sp. z o.o. w O.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), przytoczył treść art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2 i ust. 7 lit. c) rozporządzenia nr 3821/85 oraz stwierdził, że na przedsiębiorcę nałożony jest bezwzględny obowiązek okazania wykresówek za wszystkie dni, kiedy kierowca był zatrudniony przez przedsiębiorcę, jedynym zaś odstępstwem od wskazanego obowiązku może być przedstawienie odpowiednich zaświadczeń, zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców.
WSA stwierdził, że mimo iż normy prawa nie nakładają na przedsiębiorcę obowiązku przechowywania zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, to nakazują na przykład przechowywać rozkład jazdy i plan pracy przez okres roku po upływie objętego nim okresu (art. 16 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 561/2006). Ponadto z brzmienia art. 15 ust. 7 lit. c) rozporządzenia nr 3821/85 wynika, że przestrzeganie przepisów rozporządzenia nr 561/2006 można sprawdzić analizując wykresówki, wyświetlone lub wydrukowane dane zapisane przez urządzenie rejestrujące lub przez kartę kierowcy, lub, jeśli ich brak, analizując wszelkie inne dokumenty pomocnicze, usprawiedliwiające nieprzestrzeganie przepisów. Wobec powyższego WSA uznał, że regulacje wspólnotowe dopuszczają udokumentowanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie okresów prowadzenia pojazdu, innej pracy, przerw i dyspozycyjności przy pomocy innych dokumentów.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie przedsiębiorca nie przedstawił podczas kontroli stosownych dokumentów, tj. wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub też dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, to organy PiP nie miały obowiązku analizowania przyczyny nieokazania tych dokumentów przez przedsiębiorcę. Zdaniem Sądu działanie spółki w ramach Platformy przedsiębiorstw przewozowych S. stanowiło jedynie – niewystarczające w sprawie - uprawdopodobnienie okoliczności przestrzegania wymienionych w zaskarżonej decyzji przepisów krajowych i wspólnotowych.
Za bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji w tym zakresie WSA uznał dowody powołane w skardze. Zdaniem WSA organy przeprowadziły bowiem postępowanie kontrolne i dowodowe prawidłowo a sąd administracyjny - co do zasady - nie prowadzi postępowania dowodowego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. Sąd podniósł, że - co do zasady - złożenie wniosku o wyłączenie pracownika organu administracji po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, a przed wydaniem decyzji, nie zwalnia tegoż organu od jego rozpatrzenia przed podjęciem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd podkreślił też, że wszystkie zgłoszone wnioski zostały przez właściwy organ rozpoznane i należycie uzasadnione. WSA stwierdził brak podstaw do wyłączenia ze sprawy radcy prawnego K. K., wskazując brak przesłanek do jego wyłączenia jako pracownika na podstawie art. 15 ustawy o radcach prawnych, a także jako organu PiP, którym także nie jest.
Sąd I instancji nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka "B.". Wyrokowi zarzuciła:
Na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców i uznanie, że skarżący miał możliwość wykazania faktu nieprowadzenia pojazdu dokumentem, o którym mowa w wymienionym przepisie, a tym samym usprawiedliwić fakt nieposiadania wykresówek podczas kontroli.
Na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, a to:
2. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w zakresie, w jakim domagała się tego skarżąca formułując zarzuty, a w efekcie nierozważenie wszystkich zarzutów strony i niedokonanie oceny ich zasadności na gruncie danej sprawy. WSA nie odniósł się do zarzutów skarżącej opisanych w pkt 1 (dot. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa poprzez wydanie decyzji bez wskazania przepisu prawa, który nakłada na przedsiębiorcę obowiązek posiadania wykresówek odpowiadającym wszystkim przejechanym przez autokary skarżącego kilometrom), pkt 2 (dot. błędnej wykładni art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85 i przypisywania mu treści polegającej na regulowaniu obowiązku zapewnienia wykresówek na wszystkie przejechane przez autokary skarżącego kilometry) i 6 skargi (dot. sprzeczności zebranego w sprawie materiału dowodowego i ustaleń protokołu kontroli z wydanymi decyzjami) oraz w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi - w zakresie zarzutu naruszenia art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 w zw. z art. 10 tego rozporządzenia w zw. z art. 92b oraz 92c u.t.d. oraz zarzutu naruszenia przepisów dotyczących metodyki kontroli. Tymczasem niepodjęcie przez WSA działań zmierzających do wyjaśnienia zarzutów skarżącej stanowi w jej ocenie naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a.
3. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez pominięcie przez Sąd zgłoszonego zarzutu nieważności opisanego w pkt 1 zarzutów skargi, a dotyczącego wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa poprzez jej wydanie bez wskazania przepisu prawa, który nakłada na przedsiębiorcę obowiązek posiadania wykresówek odpowiadającym wszystkim przejechanym przez autokary podmiotu kontrolowanego kilometrom i nieuwzględnienie skargi w sytuacji wykazania przez stronę podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji;
4. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy bez oparcia się na całości akt sprawy, nieuwzględnieniu składanych w toku postępowania przed Sądem I Instancji pism skarżącej;
5. art. 145 § 1 pkt 1 b p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego wobec wydania decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu;
6. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów wnioskowanych przez skarżącego, podczas gdy ich przeprowadzenie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a jednocześnie nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych.
Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego za nietrafny uznał zarzut art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie sprawy w zakresie, w jakim domagała się tego skarżąca, nierozważenie wszystkich zarzutów skarżącej, a to opisanych w pkt 1,2 i 6 skargi wniesionej do WSA, z podanych niżej względów.
Stosownie do treści art. 141 § 1 p.p.s.a. wymóg przedstawienia zarzutów jest elementem koniecznym uzasadnienia wyroku. Z regulacji zawartej w art. 134 § 1 p.p.s.a. - zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - należy zaś wyprowadzić wniosek, że skoro sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, to tym bardziej rozstrzygając sprawę sąd zobowiązany jest odnieść się do zarzutów sformułowanych w środku zaskarżenia. Należy przy tym podkreślić, że zarzuty nieodniesienia się przez Sąd do zarzutów skargi, mogą być skuteczne jedynie wówczas, gdy zarzuty te dotyczą istoty sprawy i okoliczności mogących mieć na rozstrzygnięcie znaczący wpływ.
Mając powyższe na uwadze trzeba wskazać, że - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - Sąd I instancji za zgodną z prawem uznał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz L.p. 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy (Nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu). WSA powołał też m.in. przepis art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 - przewidujący obowiązek przedsiębiorcy przechowywania wykresówek i okazywania ich na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, art. 15 ust. 2 tego aktu - wskazujący na konieczność stosowania przez kierowców wykresówek lub kart kierowców w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują, oraz art. 15 ust. 7 lit. c - stanowiący o kontroli przez upoważnionych funkcjonariuszy przestrzegania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 poprzez analizę wykresówek, kart kierowców, lub - jeśli ich brak - wszelkich inne dokumentów pomocniczych, usprawiedliwiających nieprzestrzeganie przepisów.
Sąd I Instancji odwołał się w końcu do regulacji art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców – wywodząc z jego treści, że daje on możliwość wykazania dokumentem faktu nieprowadzenia przez kierowcę pojazdu, a tym samym usprawiedliwienie nieposiadania wykresówek podczas kontroli.
WSA z całokształtu powołanych uregulowań wywiódł przy tym, że obowiązki przedsiębiorcy w zakresie gromadzenia i przechowywania dokumentacji czasu pracy kierowców służą umożliwieniu zbadania przestrzegania regulacji o czasie pracy kierowców a celem powołanych regulacji jest zapobieżenie zabiegom przedsiębiorcy, aby w celu uniknięcia sankcji za przekroczenie czasu pracy kierowcy, nie stosować urządzeń rejestrujących lub nie okazywać ich organom kontroli.
Nie ulega kwestii, że L.p. 6.3.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, nie zaś - jak wskazano w kontrolowanych decyzjach - za brak wykresówek dla określonego pojazdu wobec braku ciągłości kilometrów (przejechanych przez ten pojazd).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle wcześniejszych uwag, zasadne jest jednak przyjęcie, że w sytuacji braku wykresówek - odpowiadających kilometrom przejechanym przez pojazdy kontrolowanego przedsiębiorcy - zachodzi w pełni uzasadnione podejrzenie naruszenia omawianych wyżej obowiązków używania przez kierowców i przechowywania przez przedsiębiorcę wykresówek, celem których to obowiązków jest umożliwienie kontroli, co w efekcie zmierzać ma do przestrzegania czasu pracy kierowców.
W pełni trafnie jest przy tym uznanie, że skoro skarżący brak wykresówek - odpowiadających przejechanym przez autokary kilometrom - tłumaczył faktem użyczenia pojazdów innym firmom, w ramach porozumienia załączonego do akt, a nie przedłożył dowodów wskazujących w jakich dniach, które pojazdy użyczono - to znaczy, że jego twierdzenia nie mają oparcia w materiałach dowodowych, są więc gołosłowne i nie podważają ustaleń dokonanych przez organy.
W przedstawionym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że zarzuty sformułowane w pkt 1,2 i 6 skargi do WSA dotyczyły istoty sporu. Nie można jednakże podzielić stanowiska wnoszącego skargę kasacyjną, że Sąd I instancji - z naruszeniem art. 134 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a. - nie odniósł się do kwestii istnienia i prawidłowości powołania podstawy prawnej nałożenia spornej kary pieniężnej.
W konsekwencji przedstawionego wyżej stanowiska nie znajduje też usprawiedliwienia oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez pominięcie przez Sąd zgłoszonego zarzutu nieważności, dotyczącego wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa poprzez jej wydanie bez wskazania przepisu prawa, który nakłada na przedsiębiorcę obowiązek posiadania wykresówek odpowiadających wszystkim przejechanym przez autokary podmiotu kontrolowanego kilometrom i nieuwzględnienie skargi w sytuacji wykazania przez stronę podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji.
Według składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego brak również podstaw by uznać, że Sąd I instancji nie odniósł się do zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. z zakresu postępowania dowodowego i zasad ustalania stanu faktycznego sprawy, a to art. 7, 77 § 7, 80 i 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny sprawy - ustalony w postępowaniu administracyjnym, przedstawiony w motywach decyzji - Sąd I instancji przyjął bowiem jako prawidłowy przy wyrokowaniu.
Podkreślenia wymaga przy tym, że ów stan faktyczny w istocie kwestionowany nie jest. Sądowi I instancji postawiono bowiem jedynie omówiony wyżej zarzut braku odniesienia się do zarzutu sformułowanego w tym zakresie w skardze.
Ustaleń stanu faktycznego skutecznie nie podważa też zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez rozpoznanie sprawy bez oparcia się na całości akt sprawy, nieuwzględnieniu składanych w toku postępowania przed Sądem I instancji pism skarżącej. Przyjęta w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasada, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza mianowicie, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności), a zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Przepis nie pozwala zatem Sądowi na dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. WSA jest bowiem uprawniony wyłącznie do zbadania, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu. Wskazany w omawianym zakresie zarzut nieodniesienia się w uzasadnieniu do "złożonych i zalegających w aktach" pism w istocie wiąże się z prawidłowością uzasadnienia. Art. 141 § 4 p.p.s.a. jako zarzut naruszenia przepisu postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) może być jednak skuteczną podstawą kasacyjną tylko w razie wykazania, że jego ewentualne uchybienie mogłoby mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. Tego elementu - w ocenie NSA - uzasadnienie zarzutu i uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawierają.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. - zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - NSA wskazuje, że podziela pogląd co do możliwości przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym tylko w sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) obowiązany jest wyjaśnić organ podatkowy (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 3025/13). Taki stan rzeczy w sprawie nie miał miejsca – szczególnie, że nie sformułowano zrzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Zwrócenia uwagi wymaga ponadto, że wnioski dowodowe skarżąca spółka zgłosiła w piśmie złożonym do akt po zamknięciu rozprawy (art. 113 § 1 p.p.s.a.) wraz z - nieuwzględnionym - wnioskiem o jej otwarcie na nowo. Zamknięcie rozprawy kończy zaś fazę rozpoznawczą postępowania, po zamknięciu rozprawy nie ma zatem możliwości prowadzenie jakiegokolwiek postępowania.
Skuteczny nie jest też zarzut uchybienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, gdy doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego wobec wydania decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu. Uzasadnienie tego zarzutu wskazuje, że skarżąca spółka kwestionuje wydanie decyzji z udziałem radcy prawnego, który był jednocześnie pełnomocnikiem innego podmiotu, kontrola którego pozostawała (w ocenie strony) w związku z kontrolą przeprowadzoną w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że według Sądu I instancji o wyłączeniu radcy prawnego stanowi art. 15 ustawy o radcach prawnych. Przepis ten stanowi, że radca prawny obowiązany jest wyłączyć się od wykonania czynności zawodowych we własnej sprawie lub jeżeli przeciwnikiem jednostki organizacyjnej udzielającej mu pełnomocnictwa jest inna zatrudniająca go jednostka organizacyjna albo jeżeli sprawa dotyczy osoby, z którą pozostaje on w takim stosunku, że może to oddziaływać na wynik sprawy. Zarzutu naruszenia tego przepisu nie postawiono
Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie usprawiedliwia w końcu zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców i uznanie, że skarżący miał możliwość wykazania faktu nieprowadzenia pojazdu dokumentem, o którym mowa w wymienionym przepisie, a tym samym usprawiedliwić fakt nieposiadania wykresówek podczas kontroli. Przepis ten nie stanowił podstawy materialnoprawnej nałożenia spornej kary pieniężnej. W tym znaczeniu nie można zatem mówić o jego zastosowaniu w sprawie. Wynik dokonanej przez Sąd wykładni przytoczonego przepisu w ocenie tego Sądu rzutował natomiast na zakres dowodów, przedłożenie których przez stronę mogło usprawiedliwić brak wykresówek. W tym stanie rzeczy zarzut dotyczy zatem prawidłowości ustaleń faktycznych.
W świetle dotychczasowych rozważań żadna z podstaw kasacyjnych nie mogła zostać uznana za usprawiedliwioną. Skutkuje to oddaleniem skargi na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło