II GSK 1835/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków Protokolant Anna Ważbińska - Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "F." Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3138/13 w sprawie ze skargi "F." Spółki z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia zmian akt weryfikacyjnych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3138/13, oddalił skargę F. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia zmian do akt weryfikacyjnych pomocniczych punktu gier na automatach o niskich wygranych. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. W dniu [...] lutego 2013 r. F. Sp. z o.o. złożyła do Naczelnika Urzędu Celnego w C. zgłoszenie, do którego załączyła dokument pn. "Informacja uzupełniająca do Opinii technicznej nr [...]" oraz "Uzupełnienie do ważnej opinii technicznej [...] w zakresie art. 18 ust. 3 oraz art. 23 ust. 1a ustawy o grach hazardowych z upoważnienia Ministra Finansów z [...] stycznia 2013 r.", celem dołączenia do akt weryfikacyjnych punktu gier na automatach o niskich wygranych zlokalizowanego w B. S. M. P. w O. przy ul. G. W dniu [...] marca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. przeprowadził w punkcie gier urzędowe sprawdzenie i stwierdził, że przedłożona "Informacja uzupełniająca do Opinii technicznej nr [...]" nie dotyczy eksploatowanego we wskazanym punkcie automatu, lecz automatów o tej samej nazwie, ale innych numerach fabrycznych, tj. [...], [...], [...], a ponadto nie ma formy określonej w § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r., poz. 312; powoływanego dalej jako: rozporządzenie z 9 marca 2012 r.). Organ podniósł ponadto, że również przedłożone "Uzupełnienie do ważnej opinii technicznej [...] w zakresie art. 18 ust. 3 oraz art. 23 ust. 1a ustawy o grach hazardowych z upoważnienia Ministra Finansów z [...] stycznia 2013 r." nie odnosi się do przedmiotowego automatu o niskich wygranych. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. wyznaczył stronie termin do spełnienia warunków i środków określonych w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.). W odpowiedzi strona stwierdziła, że automat z określoną w opinii technicznej nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. teoretyczną wypłacalnością automatu na poziomie 94 % spełnia warunek określony w przepisie art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 612; powoływanej dalej jako: u.g.h.) w dniu jego wejścia w życie, a zatem nie wymagał dostosowania do ww. warunku. Ponadto wniosła o urzędowe sprawdzenie stanu plomb zabezpieczających automat pod kątem ich zgodności z opinią techniczną nr [...]. W piśmie z dnia [...] maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. wskazał, że dokument o nazwie "Informacja /.../", a także dokument o nazwie "Uzupełnienie /.../" nie dotyczy eksploatowanego we wskazanym punkcie gier automatu A. M. F. P. o numerze fabrycznym [...]. Zaznaczył również, że w trakcie urzędowego sprawdzenia funkcjonariusze nie negowali zapisów opinii technicznej nr [...], dotyczących m. in. programu gry, w który wyposażony jest automat. Jednocześnie stwierdzono, że plomby są nienaruszone i zgodne z opinią techniczną. W dniu [...] maja 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. przeprowadził powtórne urzędowe sprawdzenie i podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko odnośnie nieudokumentowania spełnienia przez wskazany automat warunku określonego w art. 18 ust. 3 u.g.h. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. odmówił zatwierdzenia zmian dotyczących dołączenia wymienionych dokumentów do akt weryfikacyjnych pomocniczych punktu gier. Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., po rozpatrzeniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wyjaśniając, że ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779; powoływanej dalej jako: ustawa nowelizująca) został wprowadzony art. 18 ust. 3 u.g.h., zgodnie z którym w grach na automatach zaprogramowana wartość wygranych w automacie nie może być niższa niż 75% kwoty wpłaconych stawek. Organ zaznaczył, że stosownie do art. 9 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej dostosowanie eksploatowanych automatów do gier oraz automatów o niskich wygranych do tego wymogu powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia jej w życie, tj. do dnia 14 stycznia 2012 r. Sposób udokumentowania obowiązku wynikającego z art. 18 ust. 3 u.g.h. uregulowany został w § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r. Zgodnie z tym przepisem, dostosowanie eksploatowanych automatów do wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.g.h. wymaga potwierdzenia jednostki badającej. Według dyspozycji § 15 ust. 2 rozporządzenia potwierdzenie wyraża się w uzupełnieniu do opinii, w terminie nieprzekraczalnym 40 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 21 maja 2012 r. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że teoretyczna wypłacalność automatu ustawiona programowo na poziomie 94% nie zwalnia spółki z obowiązku przedłożenia właściwego potwierdzenia spełnienia przez automat warunku określonego w art. 18 ust. 3 u.g.h. dla każdej gry. Dyrektor Izby Celnej zgodził się z organem I instancji, że przedłożony przez spółkę dokument pn. "Informacja uzupełniająca do Opinii technicznej nr [...]" został wydany po przebadaniu automatów, które nie są eksploatowane w tym punkcie gier. Dokument ten nie spełnia również wymogu określonego w § 15 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r., a zatem nie może stanowić podstawy potwierdzenia, że automat spełnia warunek, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.g.h. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. F. Sp. z o.o. podniosła, że z protokołu z urzędowego sprawdzenia wynika, iż w kontrolowanym automacie zgodnie z opinią techniczną z badania poprzedzającego rejestrację, plomby zabezpieczające na podzespołach tego automatu są nienaruszone. Potwierdza to brak zmian konstrukcyjnych i oprogramowania automatu, a w konsekwencji należy uznać, że kontrolowany automat spełnia wymogi art. 18 ust. 3 u.g.h., a jego stan od daty badania poprzedzającego rejestrację nie uległ zmianie, a zatem nie wystąpiło żadne zdarzenie związane ze stanem lub działaniem urządzenia mogące mieć wpływ na urządzanie gier. Skarżąca wywiodła również, że jeżeli przed 14 lipca 2011 r. automat spełniał wymogi art. 18 ust. 3 u.g.h., to nie ma potrzeby dostosowywania automatu do wymogów przedmiotowego przepisu (tj. zmieniania w nim czegokolwiek, aby był zgodny z tym przepisem, gdyż bez jakichkolwiek zmian spełnia wskazane wymogi). A zatem skoro w danym automacie od początku jego istnienia - nawet gdy przepisu art. 18 ust. 3 u.g.h. jeszcze nie było w porządku prawnym - zaprogramowana wartość wygranych wynosiła 75% lub więcej kwot wpłaconych stawek, to taki automat od początku swego istnienia spełniał wymóg art. 18 ust. 3 u.g.h. obowiązujący od 14 lipca 2011 r., a w konsekwencji bezspornie taki automat nigdy nie wymagał dostosowania do wspomnianego wymogu. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę. Sąd I instancji stwierdził, że w przypadku przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych, każda z gier w nim zaprogramowanych musi spełnić wymóg z art. 18 ust. 3 u.g.h. W razie wątpliwości czy automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków ustawowych, procedurę wyjaśniania wątpliwości reguluje art. 23b u.g.h., który w ust. 1 nakłada na podmiot eksploatujący obowiązek poddania automatu lub urządzenia badaniu sprawdzającemu. Natomiast w przypadku wątpliwości co do rodzaju gry na automacie (czy jest to gra, czy też np. opcja), w myśl art. 2 ust. 7 u.g.h. uprawnienie do rozstrzygnięcia przysługuje Ministrowi Finansów. W rozpoznawanej sprawie rozstrzyga o tym właściwa (aktualna) opinia techniczna wydana przez uprawnioną do tego jednostkę badającą. Skarżąca wprawdzie przedłożyła taką opinię na potwierdzenie spełniania przez określony typ automatu użytkowanego przez nią wymogów powołanych przepisów, lecz dotyczyła ona automatów o podobnych parametrach technicznych ale innych numerach fabrycznych. Odnośnie zarzutów dotyczących sposobu dokumentowania dostosowania automatów do wymogów z art. 18 ust. 3 u.g.h. Sąd I instancji stwierdził, że skoro rejestracja automatu do gier wymaga opinii jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów (do wydania opinii niezbędne jest przeprowadzenie badania technicznego, zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r.), a nadto sprawdzenie, czy automat spełnia warunki ustawowe, wymaga badania sprawdzającego wyłącznie przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów (art. 23b i art. 23f u.g.h), to także uzasadnione jest uregulowanie zawarte w § 15 i § 16 rozporządzenia. Zgodnie z § 15 ust. 1 powołanego rozporządzenia, dostosowanie eksploatowanych automatów do wymogu, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.g.h. wymaga potwierdzenia przez jednostkę badającą, które wyraża się w uzupełnieniu do opinii. Elementy konieczne opinii wymienia § 1 ust. 3 rozporządzenia, a § 2 wymaga uprzedniego przeprowadzenia badania technicznego automatu lub urządzenia do gier. Z kolei § 16 rozporządzenia wymienia dodatkowe elementy, które powinna zawierać opinia i uzupełnienie opinii dotyczące automatów do gier o niskich wygranych. W ocenie Sądu I instancji, dokonane przez skarżącą zgłoszenie w celu zatwierdzenia zmian danych zawartych w aktach weryfikacyjnych punktu gier, w części dotyczącej dołączenia do opinii jednostki badającej nr [...], w której został ujęty sporny automat dokumentu pn. "Informacja uzupełniająca do Opinii technicznej nr [...]" nie spełniało wymogów obowiązującego prawa. Dokument ten został bowiem wydany po przebadaniu automatów do gier o niskich wygranych A. M. F. o nr fabrycznych [...], [...] i [...], nie zaś eksploatowanego w tym punkcie gier automatu A. M. F. o numerze fabrycznym [...]. Nie mogło ono zatem zostać uznane przez organ za właściwe uzupełnienie opinii w rozumieniu § 15 rozporządzenia z 9 marca 2012 r. i dlatego odmówiono na tej podstawie dokonania zmiany akt weryfikacyjnych pomocniczych punktu gier na automatach o niskich wygranych. Odnośnie zaś zarzutu naruszenia art. 191 o.p. oraz § 15 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r. poprzez odmowę przyznania mocy dowodowej dokumentom załączonym do wniosku i nieuznanie ich, mimo że zdaniem skarżącej miały one wykazać zgodność wskazanego automatu do gier z wymogiem art. 18 ust. 3 u.g.h. bez jego dostosowania technicznego, WSA wskazał, że teoretyczna wypłacalność tego automatu ustawiona programowo na poziomie 94% nie zwalnia skarżącej spółki z obowiązku przedłożenia właściwego potwierdzenia spełnienia przez to urządzenie warunku zaprogramowania wartości wygranych, w wysokości nie niższej niż 75 % kwoty wpłaconych stawek dla każdej gry. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła F. Sp. z o.o. Zaskarżyła wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w C., ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie: - § 15 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, w zw. z art. 18 ust. 3 u.g.h. przez błędną ich wykładnię, polegającą na niewłaściwym dokonaniu egzegezy art. 18 ust. 3 u.g.h. w zw. z art. 9 ust. 1 nowelizacji u.g.h., tj. z zastosowaniem definicji zawartych w powołanych wyżej rozporządzeniach z pominięciem podstawowej - wykładni językowej, która prowadzi do prawidłowego wniosku, że programowana wartość wygranych w automacie nie może być niższa niż 75%, podczas gdy w grach na przedmiotowym automacie od początku istnienia (nawet przed 14 lipca 2011 r.) zaprogramowana wartość wygranych wynosiła co najmniej 75% kwot wpłaconych stawek, co przesądza o braku konieczności jego dostosowania do wymogu art. 18 ust. 3 u.g.h. i potwierdzenia przez jednostkę badającą w uzupełnieniu do opinii w formie przewidzianej w § 15 rozporządzenia, gdyż przepis ten reguluje jedynie sposób udokumentowania dostosowania automatów do wymogów art. 18 ust. 3 u.g.h., czyli dotyczy tylko takich zarejestrowanych automatów, które w okresie przed 14 stycznia 2012 r. nie były zgodne z wymogiem art. 18 ust. 3 u.g.h., natomiast obowiązujące przepisy prawa nie regulowały w sposób szczególny sposobu dowodzenia, że dany zarejestrowany automat nie wymagał dostosowania do wymogu art. 18 ust. 3 u.g.h. Wobec tego do dowodzenia takiej okoliczności zastosowanie znalazła ogólna reguła dowodowa z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, mająca w postępowaniu w sprawie urzędowego sprawdzenia odpowiednie zastosowanie w związku z art. 65 ustawy o Służbie Celnej, który to obowiązek automaty o niskich wygranych spełniały już przed wejściem w życie u.g.h. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zgodnie z § 16 rozporządzenia, dostosowanie automatów do wymogów wskazanych w art. 18 ust. 3 u.g.h. dotyczy wyłącznie automatów, w których zaprogramowana wartość wygranych na dzień wejścia w życie przepisu art. 18 ust. 3 ustawy była niższa niż 75% wartości wpłaconych stawek. Zdaniem skarżącej, dostosowanie automatu do wymogu art. 18 ust. 3 u.g.h. może polegać tylko i wyłącznie na modyfikacji oprogramowania automatu polegającej na podwyższeniu zaprogramowanej wartości wygranych z poziomu niższego niż 75% kwot wpłaconych stawek, do poziomu co najmniej 75% kwot wpłaconych stawek. Jeżeli jednak przed 14 lipca 2011 r. automat spełniał wymogi art. 18 ust. 3 u.g.h., to nie ma potrzeby dostosowywania automatu do wymogów tego przepisu. Zatem obowiązek posiadania wydanego przez upoważnioną jednostkę uzupełnienia do opinii technicznej, o którym mowa w § 15 rozporządzenia, dotyczy tylko i wyłącznie w automatów, które przed 14 lipca 2011 r. i po tej dacie nie były zgodne z wymogiem zawartym w art. 18 ust. 3 u.g.h., a więc - stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw - wymagały dostosowania do wymogu art. 18 ust. 3 u.g.h., czyli zmiany zaprogramowanej wartości wygranych w relacji do wpłaconych stawek, do takiego poziomu, aby parametr ten wynosił co najmniej 75%. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega ona oddaleniu. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi wyłącznie naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą jego wykładnię. Nie zakwestionował natomiast niewłaściwego zastosowania przepisów wymienionych w skardze kasacyjnej. Zdaniem spółki udokumentowanie dostosowania automatów do nowych wymagań z art. 18 ust. 3 u.g.h. nie musi być wykazane opinią uzupełniającą o każdym automacie wydaną przez upoważnioną jednostkę badającą. W ocenie spółki, wynikający z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier, w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej u.g.h. oraz w związku z art. 18 ust. 3 u.g.h., obowiązek potwierdzenia, w formie opinii uzupełniającej, dostosowania eksploatowanych automatów do nowego wymogu wprowadzonego art. 18 ust. 3 u.g.h. dotyczy jedynie automatów, które tego wymagania nie spełniały w dniu wejścia w życie wymienionych przepisów. Podmiot prowadzący działalność w zakresie urządzania gier hazardowych przy użyciu automatu do gier, w którym, w dniu 26 maja 2011 r. zaprogramowana wartość wygranych w automacie nie mogła być niższa niż 75% kwoty wpłaconych stawek, nie ma obowiązku przedstawienia opinii uzupełniającej jednostki badającej, dotyczącej tego automatu, ponieważ automat nie wymaga dostosowania. Może wobec tego wykazać spełnianie nowego wymagania przez eksploatowany automat do gier za pomocą innych dowodów, tak jak w rozpatrywanej sprawie - za pomocą opinii uzupełniającej dotyczącej innego automatu tego samego typu czy o takich samych parametrach technicznych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka interpretacja omawianych przepisów jest błędna i prowadzi do pozbawienia możliwości sprawowania efektywnej kontroli przestrzegania wymagań określonych w art. 18 ust. 3 u.g.h. przez podmioty wykorzystujące w swej działalności gospodarczej automaty do gier hazardowych. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 2016 r. o sygn. akt II GSK 1710/14, określony w § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r. obowiązek potwierdzenia dostosowania eksploatowanych automatów do wymagań wynikających z art. 18 ust. 3 u.g.h ma na celu zapewnienie, aby wszystkie eksploatowane automaty do gier spełniały nowe wymagania. Ten cel pozwala osiągnąć objęcie obowiązkiem potwierdzenia w odpowiedni sposób spełnienia tych wymagań wszystkich eksploatowanych automatów, niezależnie od tego, czy automaty faktycznie te wymagania spełniały w chwili wprowadzenia zmian w przepisach prawnych. Przepis § 15 ust. 2 rozporządzenia z dnia 9 marca 2012 r. stanowi, że potwierdzenie jednostki badającej ma formę uzupełnienia do opinii tej jednostki dotyczącej automatu, stanowiącej warunek rejestracji automatu. Z treści § 1 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 6 powołanego rozporządzenia wynika niewątpliwie, że opinia jednostki badającej z badania technicznego automatu jest opinią indywidualną, dotyczącą konkretnego automatu. Opinia uzupełniająca ma taki sam indywidualny charakter jak opinia "podstawowa", co potwierdza m.in. § 16 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie niniejszej pogląd powyższy w pełni podziela i stwierdza, że każda opinia upoważnionej jednostki badającej o automacie jest opinią indywidualną, pozwalającą na eksploatację konkretnego egzemplarza, którego dotyczy, nie zaś opinią o typie czy modelu automatu. Na tej podstawie należy przyjąć, że nie spełnia wymagania opinii uzupełniającej opinia dotycząca innego automatu, nawet jeżeli te automaty nie różnią się od siebie z punktu widzenia wymagań określonych w art. 18 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Mając to wszytko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.