II GSK 199/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 477/25 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 kwietnia 2025 r. znak1001-IUCKOD-3.4812.502.2024.2 w przedmiocie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od J. J. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 477/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr 1001-IUCKOD-3.4812.502.2024.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 29 listopada 2024 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.3777.2024.2 oraz umorzył postępowanie administracyjne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 19 września 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IAS, organ) wezwał J. J. (dalej: skarżący) do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.), dalej: "ustawa o autostradach płatnych". Podstawą wezwania było stwierdzenie naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd w dniu 1 grudnia 2021 r. o godz. [...] płatnym odcinkiem autostrady A4 (węzeł Wrocław Wschód) pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, nr rej. [...], którego właścicielem był skarżący. Decyzją z dnia 29 listopada 2024 r. Dyrektor IAS w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu strony od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 listopada 2024 r. W uzasadnieniu Dyrektor IAS w Łodzi wyjaśnił, że przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 (węzeł Wrocław Wschód) pojazdem nr rej. [...] w dniu 1 grudnia 2021 r. został zarejestrowany przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: SPOE KAS). Ustalono również, że w dniu zarejestrowania przejazdu właścicielem pojazdu był skarżący, a zatem był on zobowiązany do wniesienia należnej opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady. Odnosząc się do argumentacji strony, organ wskazał, że bezpodstawny jest zarzut dotyczący błędnego działania systemu, bowiem system ten w sposób precyzyjny odnotował przejazd ww. pojazdem, na co dowodem jest zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Podsumowując Dyrektor IAS w Łodzi wskazał, że okoliczność niewniesienia wymaganej opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady skutkuje nałożeniem opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Ponadto w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności skutkujących odstąpieniem od naliczenia opłaty dodatkowej. Odnosząc się do zarzutu otrzymania wezwania po upływie 3 lat od dnia popełnienia naruszenia, organ wyjaśnił, że do wezwań w zakresie opłat za przejazd po państwowych autostradach pojazdami o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 t ma zastosowanie art. 37ge ust. 13 ustawy o autostradach płatnych stanowiący, iż obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać wniesiona, co oznacza że wezwanie z dnia 19 września 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej zostało wystawione prawidłowo. Zaskarżonym wyrokiem WSA w Łodzi, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143), dalej jako: "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora IAS w Łodzi z dnia 29 listopada 2024 r. oraz z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa, uznając, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dacie spornego przejazdu) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. Postępowanie związane z brakiem opłaty w terminach i trybie przewidzianym ustawą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia – wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie zaś z art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, który wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. (art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2021 r., poz. 1005) i obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. (art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2023 r., poz. 1193), dane o których mowa w ust. 12 są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne, w takim przypadku dane te są przechowywane do zakończenia danego postępowania. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z przywołanym przepisem, dane zawarte na biletach nie mogą być przez organ przetwarzane bez ograniczenia czasowego, gdyż ustawodawca w sposób wyraźny takie ograniczenie czasowe wprowadził. Wskazane założenia ustawodawcy, zdaniem Sądu, zapewniły organom odpowiedni czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez uiszczenia opłaty. Zdaniem WSA w Łodzi, prawidłowa wykładnia art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych skutkuje – po upływie 24 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem bez wniesienia stosownej opłaty – obowiązkiem usunięcia przez organ danych zawartych na konkretnych biletach związanych ze ściśle określonymi przejazdami, a co za tym idzie, dane te nie powinny być podstawą uruchomienia procedury zmierzającej do uzyskania opłaty dodatkowej, w tym do wystawienia wezwania do jej uiszczenia. Sąd przyjął, że w takim przypadku organ nie ma już prawa do korzystania z danych zgromadzonych w SPOE KAS zawartych na biletach autostradowych, gdyż utracił możliwość przechowywania i wykorzystania tych danych. Z tego powodu Sąd I instancji uznał, że Dyrektor IAS w Łodzi naruszył art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych. Zdaniem Sądu organ nie mógł oprzeć swoich ustaleń faktycznych na danych zgromadzonych w SPOE KAS, bowiem w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej (tj. w dniu 19 września 2024 r.) nie miał już podstaw do ich przechowywania i prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania tej opłaty. W ocenie WSA w Łodzi wykorzystywanie danych, które powinny zostać usunięte z systemu, a co za tym idzie, którymi organ nie miał już prawa dysponować, narusza porządek prawny, a konkretnie stanowi wykorzystanie dowodu sprzecznego z prawem w rozumieniu art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako: "k.p.a.". Zdaniem Sądu I instancji powyższe stanowisko znajduje oparcie w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz. U. z 2021 r., poz. 1205), jak również jest zbieżne z informacjami dla kierujących pojazdami opublikowanymi na stronie internetowej przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w ramach zamieszczonej tam klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania danych osobowych użytkowników Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej oraz danych pozyskanych za pośrednictwem strony internetowej obsługującej system SPOE KAS lub Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta (TCOK). Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz wnosząc – na podstawie art. 174 pkt 1 i 2, art. 176, art. 177 § 1 w zw. z art. 185 § 1, art. 188, art. 203 pkt 2 p.p.s.a. – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, jeżeli Sąd uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ wykorzystał dowód sprzeczny z prawem, tj. dane pochodzące z systemu Poboru Opłat Elektronicznych, które – zdaniem Sądu I instancji – zgodnie z art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych po upływie terminu w nim wskazanego powinny zostać z tego systemu usunięte, podczas gdy dokonanie przez WSA w Łodzi prawidłowej wykładni art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, a także zastosowanie art. 37ge ust. 13 tej ustawy, winny doprowadzić do ustalenia, że w sprawie niniejszej organ był uprawniony do korzystania z danych znajdujących się w obsługiwanych przez niego systemach i nie zachodziły przesłanki uznania ich za dowód sprzeczny z prawem; 2. art. 145 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 37gf ust. 1, ust. 3, ust. 4 ustawy o autostradach płatnych przez błędne przyjęcie, że skoro organ niezasadnie nałożył na skarżącego opłatę dodatkową, wobec naruszenia art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, to czyni to postępowanie bezprzedmiotowym, co zdaniem Sądu nie stoi w opozycji do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz.U. z 2021 r., poz. 1205), podczas gdy w ocenie organu, skarżący był zobowiązany do wniesienia opłaty dodatkowej, a ponadto nawet w przypadku twierdzenia przeciwnego, zwrot opłaty dodatkowej może nastąpić wyłącznie w drodze rozpatrzenia i uznania sprzeciwu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w sprawie niniejszej nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a.; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 37a ust. 30 w zw. z art. 37a ust. 7, ust. 9, ust. 10, ust. 12 ustawy o autostradach płatnych, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ nie mógł oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłat Elektronicznych KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej nie miał już podstaw do ich przechowywania wobec upływu terminu wskazanego w art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, co doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowego stwierdzenia, że opłaty tej dochodzono nienależnie, podczas gdy dokonanie prawidłowej wykładni powołanej normy prawnej winno doprowadzić Sąd I instancji do wniosku, że przepis ten reguluje wyłącznie przechowywanie danych dotyczących prawidłowo wykupionych biletów, gdyż powołana powyżej norma prawna poprzez odesłanie do danych, o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych odsyła do danych z biletu tj. konkretnego biletu, a nie do danych, które na tym bilecie winny zostać zawarte, zaś w sytuacji gdy przejazd autostradą następuje bez ważnego biletu autostradowego lub skarżący tego biletu nie posiada, tak jak w stanie faktycznym sprawy, w powiązaniu z jednoznacznym brzmieniem powołanych powyżej przepisów prawa materialnego, uznać należy, za przejazd autostradą bez wykupienia ważnego biletu, do którego nie ma zastosowania art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu – i to niezależnie od tego, że w stanie faktycznym sprawy skarżący nie dokonał zakupu biletu autostradowego i organ nie przetwarzał danych o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych – że wobec upływu terminu wskazanego w powołanej normie prawnej organ traci możliwość wystawienia wezwania i dochodzenia opłaty dodatkowej, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prawa, winna doprowadzić Sąd I instancji do twierdzenia, że wystawienie wezwania nie może być determinowane terminem przechowywania danych, o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych, do których odsyła art. 37a ust. 30 tej ustawy, zaś DIAS w Łodzi przetwarzając dane skarżącego działa na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c RODO, w myśl którego przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, jeżeli jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, a tym samym tak długo, jak dane osobowe gromadzone w Systemie Opłaty Elektronicznej KAS są konieczne do realizacji powierzonych na podstawie przepisów prawa zadań, to przetwarzanie ich przez DIAS w Łodzi jest zgodne z prawem; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 37ge ust. 13 ustawy o autostradach płatnych poprzez jego niezastosowanie będące konsekwencją błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, w sytuacji gdy to właśnie przepis art. 37ge ust. 13 tej ustawy reguluje problematykę przedawnienia w zakresie dochodzenia przez organ opłaty dodatkowej za przejazd bez ważnego biletu, skoro zaś zgodnie z tym przepisem, obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać wniesiona, to za zgodne z prawem uznać należy wystawienie i doręczenie przez organ we wskazanym terminie wezwania do jej uiszczenia. Sąd I instancji całkowicie pominął ten przepis, przyjmując, że art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych jako przepis regulujący wyłącznie termin przechowywania danych, a więc mający techniczny charakter, niweczy materialnoprawne uprawnienie organu do dochodzenia należności przez okres wskazany w art. 37ge ust. 13 tej ustawy, co uznać należy za niedopuszczalne ograniczenie norm materialnoprawnych regulujących problematykę przedawnienia roszczeń. Powyższe uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., bowiem gdyby WSA w Łodzi w sposób prawidłowy wyłożył i zastosował art. 37ge ust. 13 w zw. z art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych to uznałby, że organ administracji jest uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie opłaty dodatkowej w okresie 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać uiszczona, co powinno skutkować oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w całości. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Odpowiadając na skargę kasacyjną J. J. wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Z zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały oparte na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a. wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie nieuwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą stwierdził, że decyzja ta oraz utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z dnia 29 listopada 2025 r. nie są zgodne z prawem, co uzasadniało ich uchylenie oraz umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji – jak najogólniej rzecz ujmując wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – o braku zgodności z prawem tych decyzji należało wnioskować na tej podstawie, że organ administracji publicznej nie uwzględnił w dostatecznym stopniu znaczenia konsekwencji wynikających z art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (dalej: ustawa o autostradach płatnych) w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, a mianowicie, że dane o których w nim mowa mogą być gromadzone i przechowywane przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, zaś przez okres dłuższy jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne i są tym samym przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Jeżeli więc – jak podniósł Sąd I instancji – organ przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem organ administracji nie wystawił wezwania, o którym jest mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych, bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne, to nie może w sposób legalny wykorzystywać wskazanych danych, albowiem stanowi to naruszenie art. 75 § 1 k.p.a., co prowadzi do wniosku, że dane te nie mogą być już wykorzystywane przez organ i nie mogą stanowić podstawy żądania wniesienia opłaty dodatkowej, co w okolicznościach rozpatrywanej sprawy aktualizowało przesłanki stosowania art. 145 § 3 p.p.s.a. Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenie, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie, a w konsekwencji oddalenie skargi strony na decyzję w przedmiocie nieuwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą. W punkcie wyjścia i zarazem w odpowiedzi na zarzuty z pkt 1 - 4 petitum skargi kasacyjnej, których wspólnym mianownikiem jest zarzut naruszenia art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych – co uzasadnia, aby zarzuty te, wobec ich komplementarnego charakteru, rozpoznać łącznie – wymaga przypomnienia, że z przywołanego przepisu prawa, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, wynika, że dane, o których mowa w ust. 12, są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Eksponując znaczenie konsekwencji wynikających z art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych Sąd I instancji nie uwzględnił jednak w dostatecznym stopniu – co trafnie podnosi skarżący kasacyjnie organ – funkcji oraz treści tego przepisu prawa w relacji do ustaleń stanu faktycznego sprawy stanowiących podstawę wydania kontrolowanej decyzji, których prawidłowości – co nie mniej istotne – Sąd ten nie podważył, albowiem wniosek przeciwny nie wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Stanowiąc o danych, "[...] o których mowa w ust. 12 [...]", przywołany przepis prawa odsyła do regulacji prawnej określającej konieczne elementy biletu autostradowego, które bilet ten musi zawierać – a mianowicie: 1) numer rejestracyjny pojazdu; 2) kraj rejestracji pojazdu, jeżeli jest inny niż Rzeczpospolita Polska; 3) kategorię pojazdu, o której mowa w ust. 6 – w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię; 4) wskazanie autostrady lub jej odcinka, za przejazd którymi została pobrana opłata; 5) liczbę osi pojazdu – w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na liczbę osi; 6) poziom emisji zanieczyszczeń – w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na ten poziom; 7) datę i godzinę początku okresu ważności tego biletu; 8) datę i godzinę końca okresu ważności tego biletu; 9) liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem; 10) unikalny numer – co wobec określonego nim czasu gromadzenia w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywania danych zawartych i utrwalonych na bilecie autostradowym w relacji do celu gromadzenia i przechowywania tychże danych nie jest pozbawione prawnie istotnego znaczenia. Odesłanie to nie jest bowiem – co trzeba podkreślić – celem samym w sobie. Zwłaszcza, gdy podkreślić – co istotne z punktu widzenie prawidłowej rekonstrukcji celu (oraz istoty, a co za tym idzie zakresu) tego odesłania – że zasadą jest, że za przejazd autostradą są pobierane opłaty (art. 37a ust. 1), których wysokość stanowi iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 37a ust. 5 - 6 w związku z art. 37e), i do wniesienia których są zobowiązani "wnoszący opłatę", o których jest mowa w art. 37a ust. 7. Co przy tym istotne, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem – zwanego "biletem autostradowym" – który jest wydany przed rozpoczęciem tego przejazdu, zaś opłata jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9). Bilet autostradowy – który jest ważny do zakończenia danego przejazdu autostradą lub jej odcinkiem, jednak nie dłużej niż przez 48 godzin od daty i godziny początku okresu ważności wskazanej na tym bilecie – jest wydawany każdemu, kto wniesie opłatę za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, oraz poda dane, o których mowa w ust. 12 pkt 1 - 7 (art. 37a ust. 10 - 11), a jeżeli został wydany przez przedsiębiorcę działającego w imieniu i na rzecz Szefa KAS, z którym Szef KAS zawarł umowę na ich wydawanie, zawiera dodatkowo informację o dacie i godzinie oraz miejscu rozpoczęcia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem, a data i godzina rozpoczęcia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem jest początkiem okresu ważności biletu autostradowego (art. 37a ust. 16). Funkcje oraz walor biletu autostradowego są więc oczywiste, gdy podkreślić, że opłata za przejazd autostradą jest pobierana w momencie wydania tego biletu, który – co jest warunkiem koniecznym wykazania wniesienia tej opłaty – powinien zawierać dane, do podania których zobowiązuje "wnoszącego opłatę" przepis art. 37a ust. 10 (w związku z ust. 16) ustawy o autostradach płatnych. Podkreślając, że dane o których jest mowa w art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych, to wskazane powyżej konieczne dane biletu autostradowego – a mianowicie dane, które stanowią podstawę identyfikacji konkretnego przejazdu wykonywanego pojazdem o konkretnym numerze rejestracyjnym, konkretnie wskazaną autostradą lub jej konkretnym odcinkiem (wraz z miejscem rozpoczęcia przejazdu) w konkretnej przestrzeni czasu (to jest w konkretnej dacie dziennej wraz z godziną rozpoczęcia przejazdu) – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że warunkiem aktualizacji przesłanek stosowania wymienionego przepisu prawa – to jest przechowywania w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS danych zawartych i utrwalonych na bilecie autostradowym oraz wykorzystywanie tych danych przez czas określony w tymże przepisie prawa – jest zakup i wydanie biletu autostradowego, co jest aż nadto oczywiste w świetle treści przywołanej regulacji prawnej. Z przeprowadzonych w rozpatrywanej sprawie ustaleń faktycznych – których prawidłowości Sąd I instancji nota bene nie podważył, co podkreślono już powyżej – nie wynika, że warunek ten został spełniony. Za wykonywany w dniu 1 grudnia 2021 r. pojazdem o nr rej. [...] przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 – węzeł Wrocław Wschód godz. [...] – nie została wniesiona opłata w sposób, o którym stanowi art. 37a ust. 9 ustawy o autostradach płatnych, albowiem strona opłaty tej nie wniosła w związku z czym nie został jej wydany bilet autostradowego za ten za przejazd. Za uzasadniony trzeba więc uznać wniosek, że skoro strona nie wniosła opłaty za ten przejazd we wskazany sposób i tym samym nie podała danych, do podania których zobowiązuje "wnoszącego opłatę" przepis art. 37a ust. 10 (w związku z ust. 16) wymienionej ustawy, to danymi tymi – wobec ich niepodania przez stronę – organ administracji nie dysponował i nie mógł ich (z)gromadzić i przechowywać w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres, o którym jest mowa w art. 37a ust. 30 wskazanej ustawy, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że teza Sądu I instancji odnośnie do naruszenia wymienionego przepisu prawa została oparta na z gruntu wadliwych założeniach. Podkreślając w związku z powyższym, że źródłem koniecznych z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy ustaleń odnośnie do braku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 (węzeł Wrocław Wschód godz. [...]) w dniu 1 grudnia 2021 r. pojazdem o nr rej. [...], a co za tym idzie źródłem ustaleń odnośnie do zaktualizowania się przesłanek wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej – o czym mowa dalej – były dane rejestrowane w Automatycznym Systemie Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych oraz dane analizowane w Centralnym Systemie Kontroli wykorzystującym dane gromadzone w aplikacjach CRM Service oraz Infolinii e-bilet, a także dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów (zob. w tej mierze również wyroki NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1818/23 oraz sygn. akt II GSK 1819/23), nie zaś – co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska Sądu I instancji – dane, o którym jest mowa w art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych – albowiem wobec niewniesienia przez stronę opłaty za przejazd w sposób opisany w art. 37a ust. 9 wskazanej ustawy danymi takimi organ administracji nie dysponował – należało stwierdzić, że wbrew stanowisku tego Sądu w rozpatrywanej sprawie organ administracji nie naruszył art. 37a ust. 30 wymienionej ustawy. Nie naruszył tym samym – co jest nie mniej oczywiste – przepisu art. 75 § 1 k.p.a., o czym w korespondencji do przedstawionych argumentów trzeba również wnioskować na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego I Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U.UE.L.2016.119.1), którego znaczenia Sąd I instancji nie uwzględnił W świetle przedstawionych argumentów za uzasadniony należało więc uznać wniosek, że w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy zaktualizowały się przesłanki wezwania strony do wniesienia opłaty dodatkowej. Za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, za który opłata ta jest pobierana przez Szefa KAS, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od "wnoszącego opłatę" (a mianowicie, od: 1. właściciela pojazdu albo 2. posiadacza pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, albo 3. użytkownika pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym), jest bowiem pobierana opłata dodatkowa w wysokości 500 zł (art. 37ge ust. 1), która jest pobierana jednorazowo, niezależnie od liczby dokonanych przejazdów autostradą lub jej odcinkiem, tym samym pojazdem, w trakcie jednej doby rozumianej jako okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 w danym dniu (art. 37ge ust. 3). Opłata ta nie jest natomiast pobierana w warunkach określonych przepisem art. 37a ust. 5 i ust. 6 wymienionej ustawy, a mianowicie, odpowiednio, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9, to jest poprzez zakup biletu autostradowego ze wskazaniem daty i godziny przejazdu oraz autostrady lub jej odcinka, za który nie została wniesiona opłata, ani też w sytuacji nałożenia kary grzywny na kierującego pojazdem w drodze mandatu karnego (art. 37ge ust. 6), zaś w warunkach opisanych w ust. 9 art. 37ge tej ustawy jest pobierana w niższej wysokości. Wobec tego, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki stosowania wymienionych przepisów prawa, w korespondencji do wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów – i zarazem w opozycji do stanowiska Sądu I instancji – trzeba stwierdzić, że brak było jakichkolwiek podstaw, aby podważać prawidłowość adresowanego do strony – na podstawie art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych – wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, jak również prawidłowość decyzji odmawiającej uwzględnienia sprzeciwu oraz utrzymującej ją w mocy zaskarżonej decyzji, co miałoby – zdaniem Sądu I instancji – uzasadniać umorzenie postępowania administracyjnego, wobec jego bezprzedmiotowości. Stanowisku Sądu I instancji – który uchylając wymienione decyzje i umarzając postępowanie administracyjne w sprawie, nie uwzględnił również w dostatecznym stopniu wszystkich konsekwencji wynikających z hybrydowego charakteru omawianego postępowania regulowanego ustawą o autostradach płatnych (zob. wyroki NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1818/23 oraz sygn. akt II GSK 1819/23), a w tym kontekście różnic w zakresie odnoszącym się do prawnych form działania administracji, które są aż nadto wyraźnie widoczne, gdy zestawić wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej (art. 37ge ust. 7) z decyzją (art. 37gf ust. 4 i 5), co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że o ile miałyby się ziścić przesłanki oceny odnośnie do braku zgodności z prawem działania organu administracji w zakresie odnoszącym się do wystawienia wymienionego wezwania oraz odmowy uwzględnienia sprzeciwu (które w rozpatrywanej sprawie, co ponownie trzeba podkreślić, jednak nie zaistniały), to z całą pewnością wyrok sądu administracyjnego nie mógłby ograniczać się tylko i wyłącznie do rozstrzygnięć takich, jak zawarte w kontrolowanym orzeczeniu – trzeba przede wszystkim przeciwstawić argument z treści oraz funkcji art. 37ge ust. 13 ustawy o autostradach płatnych, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że za trafny należało także uznać zarzut z pkt 5. petitum skargi kasacyjnej. Wobec tego, że – jak wynika ze wskazanego przepisu prawa – obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać wniesiona, zaś sam obowiązek jej poniesienia – jak z kolei wynika z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych – powstaje z mocy prawa i powinien być wykonany w terminie 14 dni od dnia doręczenie wezwania do jej wniesienia (art. 37ge ust. 8; sama zaś opłata dodatkowa wraz z odsetkami podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – art. 37ge ust. 12), to wobec istoty oraz funkcji wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej (art. 37ge ust. 7), brak było jakichkolwiek podstaw, aby w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – a mianowicie, wobec ujawnienia naruszenia obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą w dniu 1 grudnia 2021 r. – podważać zaktualizowanie się przesłanek wystawienia tego wezwania, a co za tym idzie, zasadność żądania wniesienia przez stronę opłaty dodatkowej – zwłaszcza, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, wniosku przeciwnego nie uzasadnia treść art. 37a ust. 30 przywołanej ustawy, o czym była mowa powyżej – a w konsekwencji, aby podważać uprawnienie – i zarazem obowiązek – organu administracji publicznej do dochodzenia wykonania obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. Zwłaszcza, że obowiązek ten przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać wniesiona. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało stwierdzić, że skarga kasacyjna zasadnie podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, który podlegał uchyleniu. Jednocześnie, wobec wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie nieuwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą stwierdzając, że w świetle wszystkich przedstawionych argumentów skarga ta podlegała oddaleniu, jako niezasadna. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak sentencji wyroku.