II GSK 2000/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 437/15 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny za nieusprawiedliwione stawiennictwo 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego całości na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 511/15 oddalił skargę M. P. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 22 kwietnia 2015 nr . w przedmiocie grzywny za nieusprawiedliwione niestawiennictwo. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia faktyczne: Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. postanowieniem z dnia 6 marca 2015 r. nałożył na M. P. (dalej "skarżąca"), karę grzywny w wysokości 50 zł za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na przesłuchanie w charakterze świadka w dniu 6 marca 2015 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że wezwanie zostało skarżącej skutecznie doręczone 17 lutego 2015 r. Zawierało ono pouczenie o skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oraz odmowy złożenia zeznań bez uzasadnionej przyczyny. W dniu wyznaczonego terminu przesłuchania świadka skarżąca złożyła pismo, w którym poinformowała, że odmawia stawienia się na przesłuchanie z uwagi na nieobecność strony postępowania podczas tej czynności. W związku z tym Kierownik BP ARiMR uznał, że skarżąca odmówiła stawienia się na przesłuchanie bez uzasadnionej przyczyny i na tej podstawie nałożył na nią karę grzywny w wysokości 50 zł. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR,), po rozpoznaniu zażalenia skarżącej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ drugiej instancji analizując art. 88 § 1 k.p.a. wskazał, że kara grzywny może być wymierzona w następujących przypadkach: a) osoba prawidłowo wezwana przez organ, zobowiązana do osobistego stawiennictwa, nie stawiła się bez uzasadnionej przyczyny, b) osoba obowiązana do złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej bezzasadnie odmówiła dokonania lub udziału w danej czynności. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wezwanie do udziału w czynnościach dowodowych zostało skutecznie doręczone w dniu 17 lutego 2015 r. Organ podniósł, że skarżąca została poinformowana o terminie rozprawy, przewidzianej na dzień 6 marca 2015 r. na godzinę 10:00 w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w B., poprzez wystosowanie wezwania z 4 lutego 2015 r., tym samym spełniony został warunek z art. 92 k.p.a., w myśl którego termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o rozprawie nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed rozprawą. Pomimo skutecznego wezwania skarżąca nie stawiła się na wyznaczoną rozprawę oraz nie poinformowała o tym fakcie organu. W ocenie organu drugiej instancji nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której to świadek decyduje, w jakich okolicznościach sprawy może się stawić na wezwanie, a kiedy jest z tego zwolniony. M. P.zaskarżyła powyższe postanowienie. Sąd pierwszej instancji wspomnianym na wstępie wyrokiem oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. Sąd mając na uwadze akta administracyjne stwierdził, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, wynika, iż wezwanie do udziału w czynności przesłuchania zostało skutecznie doręczone skarżącej 17 lutego 2015 r. Skarżąca została więc prawidłowo wezwana pismem z 4 lutego 2015 r. do osobistego stawiennictwa w wyznaczonym przez organ miejscu, dniu i godzinie w celu wzięcia udziału w czynnościach urzędowych na okoliczności wskazane w wezwaniu. Pomimo pouczenia o skutkach nieusprawiedliwionego niestawiennictwa w postaci nałożenia kary grzywny skarżąca nie stawiła się na wyznaczone przesłuchanie. Co więcej, w piśmie z 2 marca 2015 r. skarżąca nie wskazała przyczyny usprawiedliwiającej jej nieobecność, tylko poinformowała, ze nie stawi się z uwagi na nieobecność przy przeprowadzeniu dowodu strony postępowania (P. M.). W tym stanie sprawy, Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały środek przymusu w postaci ukarania skarżącej grzywną. M.P.skargą kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości i wniosła o jego uchylenie, rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 88 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi przy naruszeniu art. 88 § 1 k.p.a. 2. art. 134 p.p.s.a. poprzez niezauważenie przez Sąd pierwszej instancji, że nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz naruszenie art. 52 w związku z art. 88 § 1 k.p.a. 3. art. 133 w związku z art. 54 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnych akt sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wymienionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania występującą w przypadkach wymienionych enumeratywnie w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził zaistnienia przesłanek mogących prowadzić do nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, wobec tego, zakres rozpoznania sprawy będą wyznaczać zarzuty skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W., w sytuacji gdy organ ten naruszył art. 88 § 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest błędny. W myśl art. 88 § 1 k.p.a. kto będąc obowiązany do osobistego stawiennictwa, mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły lub bezzasadnie odmówił złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany grzywna do 50 zł, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania- grzywną 200 zł. Podkreślić należy, że warunkiem zastosowania tego środka przymusu wobec świadka czy innego wezwanego, o którym mowa w powyższym przepisie, jest pouczenie o możliwości ukarania grzywną jako negatywnym skutku niewykonania treści wezwania. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w wezwaniu z 4 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. pouczył skarżącą o negatywnych konsekwencjach niestawiennictwa w charakterze świadka na przesłuchanie mające się odbyć w dniu 6 marca 2015 r., czyli o możliwości nałożenia kary grzywny. Z kolei skarżąca w piśmie z 2 marca 2015 r. powiadomiła organ, że nie stawi się na wyznaczone przesłuchanie z uwagi na nieobecność strony postępowania (P.M.) przy dokonywaniu przez organ tych czynności procesowych. W ocenie organu jak również Sądu pierwszej instancji kontrolującego zaskarżone postanowienie powód podany przez świadka nie stanowił okoliczności uzasadniającej jego nieobecność na wyznaczonym przesłuchaniu. Jak trafnie zauważył Sąd, świadek nie może samodzielnie decydować, czy jego osobiste stawiennictwo przed organem w celu przeprowadzenia czynności dowodowych niezbędnych do wyjaśnienia sprawy jest celowe. Ocena, czy zaistniała uzasadniona przyczyna niestawiennictwa należy do organu przeprowadzającego dowód. Niewątpliwe za przyczynę o takim charakterze może być uznane nieprawidłowo doręczone świadkowi wezwanie. Natomiast, jeżeli świadek powołuje się na inne okoliczności usprawiedliwiające jego nieobecność w postępowaniu dowodowym, powinien to wykazać stosownymi dowodami. Niemniej jednak organ, co należy podkreślić, może uznać podane przez świadka okoliczności za nieusprawiedliwiające jego niestawiennictwo i orzec o nałożeniu grzywny w wysokości określonej w art. 88 § 1 k.p.a. Zastosowanie tego środka przymusu należy bowiem do uznania organu administracji publicznej, o czym świadczy zawarty w treści art. 88 § 1 k.p.a. zwrot "może". Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżony wyrok nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.