II GSK 237/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-11-09

Skład orzekający: Janusz Drachal, Rafał Batorowicz, Kazimierz Jarząbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, czy też właściwy jest sam Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji, czy decyzja wydana przez Prezesa ZUS w tym przedmiocie jest decyzją nieważną z powodu naruszenia przepisów o właściwości?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ZUS, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził nieważność decyzji Prezesa ZUS. Sąd orzekł, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie jego Prezes. Prezes ZUS, jako organ osoby prawnej, nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu k.p.a. i nie posiada kompetencji do wydawania takich decyzji. Wydanie decyzji przez Prezesa ZUS stanowi naruszenie przepisów o właściwości, co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Stan faktyczny
K. M. złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ZUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, a decyzję tę utrzymał w mocy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Prezesa ZUS, uznając ją za wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości. ZUS wniósł skargę kasacyjną, kwestionując stanowisko WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal, Sędziowie NSA Rafał Batorowicz, Kazimierz Jarząbek (spr.), Protokolant Tomasz Filipowicz, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 178/05 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 178/05 stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 6 grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i określił, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd oparł się na następującym stanie faktycznym sprawy. Skarżąca K. M. złożyła w dniu 13 września 2004 r. wniosek o umorzenie jej zadłużenia z tytułu składek na ZUS wraz z odsetkami. Decyzją z dnia 4 listopada 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), zwanej dalej: u.s.u.s. Decyzją z dnia 6 grudnia 2004 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy wydaną przez ZUS decyzję z dnia 4 listopada 2004 r. K. M. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Na wstępie Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia 13 września 2004 r., a więc złożony po dacie wydania orzeczenia przez Sąd Apelacyjny w K. z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt III AUa 3508/02, o którym mowa w piśmie organu z dnia 6 maja 2005 r. Naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicatea) ma zaś miejsce w sytuacji, kiedy zachodzi tożsamość podmiotów i przedmiotu postępowania. Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Z art. 68 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s. wynika, że do zakresu działania Zakładu należy realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz prowadzenie rozliczeń z płatnikami z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z funduszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł. Do kompetencji ZUS należy zgodnie z art. 28 u.s.u.s. umarzanie należności z tytułu składek w całości lub w części. Sąd uznał, że brak było podstaw do twierdzenia, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek był Prezes Zakładu. Sąd I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie decyzja została wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o czym świadczy wskazanie go jako organu orzekającego oraz zwrot zawarty w sentencji "orzekam o odmowie umorzenia zadłużenia". Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest podmiotem uprawnionym do wydawania decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, a nie jest nim Prezes Zakładu, który jest jednym z organów Zakładu. Nie było zatem, zdaniem Sądu, podstawa do twierdzenia, że organem właściwym do wydania decyzji w danym zakresie był Prezes Zakładu. Jego kompetencje w zakresie wydawania decyzji w sprawach indywidualnych zostały w art. 73 u.s.u.s. wyraźnie określone i obejmują jedynie przyznawanie świadczeń (w drodze wyjątku), a nie umarzania należności z tytułu składek. Jest to jedyny przedmiot, co do którego wydaje on decyzje w sprawach indywidualnych dotyczących ubezpieczeń społecznych. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest przesłanką stwierdzenia nieważności takiej decyzji, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie wadą określoną w tym przepisie dotknięta była tylko decyzja Prezesa Zakładu wydana w II instancji. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że wydana w I instancji decyzja Zakładu zawierała błędne pouczenie o środkach zaskarżenia poprzez wskazanie art. 127 § 3 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu od decyzji wydanej w I instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Sąd wskazał, że przepis powyższy nie mógł zostać zastosowany w niniejszej sprawie, a wskazując przewidziany w nim tryb jako właściwy do zaskarżenia decyzji Zakładu, pominięto całkowicie unormowania kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten dotyczy bowiem decyzji wydawanych w I instancji przez "ministrów", tj. w rozumieniu k.p.a.: Prezes, wiceprezes Rady Ministrów pełniący funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrowie kierujący określonym działem administracji rządowej, przewodniczący komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierownicy innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, które są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych oraz wydawania zaświadczeń. Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych powyżej podmiotów. Należą do nich wyłącznie organy jednoosobowe, Zakład natomiast jest jednostką organizacyjną, nie należy do kategorii organów spersonifikowanych, mieszczących się w kategorii "ministra". W związku z powyższym decyzja Prezesa Zakładu wydana została z naruszeniem art. 127 § 3 k.p.a. Sąd mając na uwadze przepis art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przytoczył argumentację przemawiającą za tym jaki organ był właściwy do wydania zaskarżonej decyzji. Dlatego zauważył, że zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w przypadku umarzania należności z tytułu składek odwołanie nie przysługuje, co nie oznacza jednak, że strona jest pozbawiona w ogóle prawa do środka odwoławczego. Każda strona postępowania w takiej sprawie ma prawo do tego, by jej sprawa została rozpatrzona przez organ administracji publicznej wyższego stopnia. Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Sąd stwierdził, że do decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne będzie miał zastosowanie art. 127 § 1 i § 2 k.p.a. Przepisy te stanowią, że od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. W stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest samodzielną jednostką organizacyjną, nie stanowiącą elementu administracji państwowej. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje organów nadrzędnych w stosunku do Zakładu, jednakże z treści art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych podlega ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wydanych w I instancji przez Zakład jest obecnie Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości z przyczyn nieważności na podstawie art. 183 § 1 i § 3 in fine p.p.s.a. w związku z art. 366 k.p.c. na skutek naruszenia niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej, jak też obrazy powagi rzeczy osądzonej związku z wyrokiem III AUa 3508/03 w tej samej materii procesowej i między tymi samymi osobami, z odrzuceniem skargi bądź umorzeniem postępowania skargowego według art. 189 p.p.s.a., bądź - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, - zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 oraz art. 183 § 2 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 189 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa administracyjnego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych polegające na obrazie a/ art. 28 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 78 Konstytucji RP, gdyż droga odwoławcza jest tu wyłączona, a zatem czynności dokonane mimo zapisu art. 83 ust. 4 - pozwalającym na weryfikowanie odmowy umorzenia składek nie mogą być uznane za wadliwe czynności administracyjnoprawne, a za poprawne regulacje wewnątrz-zakładowe, zwłaszcza że ZUS jest osobą prawną, a nie organem w sferze administracji publicznej; b/ art. 66 ust. 1 w związku z art. 71 pkt 1 i art. 73 ust. 1 u.s.u.s., gdyż skoro umorzenie całości lub części zaległości składkowych może być dokonane przez Zakład (według art. 28 u.s.u.s.), to tym bardziej stojący na jego czele Prezes (wg art. 66 ust. 1 w związku z art. 71 pkt 1 i art. 73 ust. 1 u.s.u.s), który kieruje osobą prawną – a taką jest z mocy prawa Zakład Ubezpieczeń Społecznych - oraz jej zadaniami, a więc jest osobą właściwą także w zakresie swych zadań jako kierownik instytucji nie będącej organem administracji publicznej, aby w sytuacji gdy prawo wyłącza drogę odwoławczą dać osobom niewątpliwie zobowiązanym z tytułu składek na dodatkową możliwość weryfikacyjną; c/ art. 51 ust. 1 i 2 u.s.u.s. w związku z art. 66, art. 72 i art. 73 u.s.u.s., art. 52 ust. 1 pkt 1-10 i art. 52 ust. 2 u.s.u.s. oraz art. 55 pkt 1-5 u.s.u.s. w związku z art 5 § 1 i 2 pkt 3 i pkt 4, w związku z art. 1 pkt 1-3 k.p.a., gdyż Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem administracji ani administracyjnym, ale w ramach swej osobowości prawnej dysponentem funduszu ubezpieczeń społecznych, który służy realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych i ma ustawowy obowiązek zabezpieczenia odpowiednich środków na zabezpieczenie świadczeniobiorców (a więc osób uprawnionych do emerytur, rent, zasiłków i innych świadczeń), bowiem Zakład jako twór organizacyjny o statusie osoby prawnej – działa poprzez osoby uprawnione, w szczególności poprzez Prezesa i kierowników/dyrektorów jednostek terenowych, zwanych w prawie procesowym cywilnym (m.in. art. 461 § 1 i nast. k.p.c.) - organami rentowymi, co nie oznacza organu władzy państwowej, ani jakiejkolwiek innej pozycji administracyjnej poza wewnętrznymi zasadami działania państwowej osoby prawnej. 2/ naruszenie prawa procesowego polegające na a/ obrazie norm prawa o postępowaniu cywilnym z zakresu rozpoznawania spraw przed sądami ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza o właściwości rzeczowej, zwłaszcza art. 461 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania cywilnego, art. 476 § 2 pkt 4 k.p.c. i art. 476 § 4 k.p.c., art. 477 8 § 1 k.p.c. i art. 4778 § 2 k.p.c. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 180 i 181 k.p.a., bo w uzasadnieniu wyroku z 24 maja 2005 r. błędnie stwierdzono, że odwołanie od decyzji odmawiającej umorzenia składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne służy do organu wyższego stopnia, wbrew czytelnej normie, że odwołanie nie przysługuje ( art. 83 ust. 4 u.s.u.s.), a jeśli nie przysługuje do sądu według k.p.c. to nie przysługuje też do ministra według k.p.a. Prezes ZUS zarzuca również wadliwość ustaleń faktycznych – art. 231 § 1 k.p.c. i art. 224 § 1 k.p.c. mający istotny wpływ na treść orzeczenia, polegających na nieuwzględnieniu materiału dowodowego z dokumentów zgromadzonych i załączonych, w tym odpisu wyroku sygn. akt II AUa 3508/03, z którego wynika wprost, że pomiędzy osobą prawną (ZUS- Oddział w B.) a osobą fizyczną K. M. – sprawa o umorzenie składek została prawomocnie osądzona (zasada: res iudicata, art. 366 k.p.c. w związku z art. 183 § 3 in fine p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Art. 183 § 1 p.p.s.a. przyjmuje zasadę, że o zakresie kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną. Od tej zasady ustawa o p.p.s.a. wprowadza wyjątek, stanowiąc, że Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (§ 2 art. 183 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), 2) naruszenia przepisów postępowaniu, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw skargi kasacyjnej nie może się jednak ograniczać do wymienienia przepisów prawa materialnego lub procesowego naruszonych – zdaniem skarżącego – przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lecz musi ponadto zawierać szczegółowe wywody na temat prawidłowej wykładni i właściwego zastosowania prawa, a gdy chodzi o przepisy postępowania – to uprawdopodobnić jeszcze, że były to naruszenia mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zarzuty skargi kasacyjnej poprzez pryzmat powyższych wymogów uznał, iż nie zasługują one na uwzględnienie, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył prawa materialnego - wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Źródłem sporu przedstawionego w skardze kasacyjnej jest błędne stanowisko strony skarżącej, że Prezes ZUS jest organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów k.p.a., posiadającym kompetencje do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach wchodzących w zakres działania ZUS, w tym w sprawach wymienionych w art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. (ustalania wymiaru składek i ich poboru, umarzania należności z tytułu składek). Z treści art. 66 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 1 wspomnianej ustawy wynika, że organem administracji publicznej jest Zakład, a nie jego Prezes. Według art. 72 pkt 1 tej ustawy Prezes Zakładu jest jedynie organem Zakładu jako osoby prawnej, a więc podmiotem podejmującym działania, w tym wydającym decyzje administracyjne, w zakresie wyznaczonym mu przez ustawę (art. 73 u.s.u.s.) za Zakład (organ administracji publicznej). Prezes ZUS nie jest natomiast organem administracji publicznej i nie działa we własnym imieniu. Konstatacja ta prowadzi do wniosku, że w stosunku do decyzji wydanej w I instancji przez ZUS nie może mieć zastosowania art. 127 § 3 k.p.a. Przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do takich przypadków, w których w pierwszej instancji decyzję administracyjną podejmował jeden z organów enumeratywnie wymienionych w tym przepisie i w przepisie art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Jak słuszne zauważył Sąd I instancji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mieści się w dyspozycjach tych przepisów. W art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. jest bowiem mowa wyłącznie o organach monokratycznych, m.in. o kierownikach centralnych i innych równorzędnych urzędów państwowych. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował również przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyrażając pogląd, że dotyczy on jedynie odwołania do sądu powszechnego. Przepis ten nie przesądza zatem o prawie odwołania od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozumianego jako środek zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Nie jest więc usprawiedliwione odmienne stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną. Nie jest ono również konsekwentne. Jeżeli bowiem przyjąć, że przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyklucza jakiekolwiek odwołanie od decyzji w nim wymienionych, to tym wykluczeniem należałoby także objąć środek quasi - odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Wówczas wniesienie skargi na decyzję ZUS do sądu administracyjnego powinno być poprzedzone pisemnym wezwaniem ZUS-u do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 4 p.p.s.a. Skoro zatem w odniesieniu do decyzji ZUS nie ma zastosowania żaden z wyjątków od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), to należy przyjąć, że od takiej decyzji przysługuje odwołanie na podstawie art. 127 § 1 i 2 k.p.a. Według § 2 art. 127 właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Wyjaśnienie pojęcia "organu wyższego stopnia" w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego zawiera art. 17 k.p.a. W stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 (w tej kategorii mieści się niewątpliwie ZUS) są nimi odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy sprawujące nadzór nad ich działalnością. Przepis art. 66 ust. 2 u.s.u.s. stanowi, że nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Natomiast według art. 31 ust. 2 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego podlega Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ministrem kierującym działem administracji rządowej – zabezpieczenie społeczne, jest Minister Polityki Społecznej (§ 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej, Dz.U. Nr 265, poz. 2643). Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że organem właściwym w sprawach z zakresu zabezpieczenia społecznego i jednocześnie sprawującym nadzór nad działalnością ZUS jest Minister Polityki Społecznej. Sąd I instancji prawidłowo więc przyjął, że tenże minister jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 3 k.p.a. w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydającego decyzję w pierwszej instancji. Nie jest tu zasadny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego wymienionych pod pkt 1 lit. c – zarzuty skargi kasacyjnej, albowiem Sąd ten rozpoznając skargę na decyzję Prezesa ZUS-u nie stosował tych przepisów. Przepisy te są zamieszczone w u.s.u.s. w Rozdziale 5 pt. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i stanowią, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 51 u.s.u.s.). Art. 52 tej ustawy określa rodzaje przychodów FUS. Natomiast w art. 55 wymienia się wyodrębnione fundusze w ramach FUS. Z powyższego wynika, że przepisy te nie dotyczą bezpośrednio materii będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji i z tego też powodu nie stosował ich organ, a tym bardziej Sąd I instancji. Ponadto w świetle wyżej przytoczonych argumentów, nie jest trafny zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności przepisu art. 461 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 476 § 2 pkt 4 k.p.c., art. 476 § 4 k.p.c. oraz 4778 § 1 k.p.c. i art. 4778 § 2 k.p.c., a także art. 231 § 1 k.p.c. i art. 224 § 1 tegoż kodeksu. Wojewódzki sąd administracyjny na str. 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazał przepis prawa, który wyłączył sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze, z zakresu właściwości sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł je do właściwości sądów administracyjnych. Ustosunkował się również do wniosku zawartego w piśmie skarżącego z dnia 6 maja 2005 r. i wyjaśnił przyczyny, z powodu których w sprawie nie nastąpiło naruszenie powagi rzeczy osądzonej. Uznając argumenty – zawarte w motywach zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku – za wyraz właściwego zastosowania przepisów prawa, zaś podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty za chybione, Naczelny Sąd Administracyjny – wobec braku usprawiedliwionych podstaw – orzekł na zasadzie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło