II GSK 2380/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 847/12 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 847/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył P. M. W dniu 16 grudnia 2013 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną, informujące, że P. M. zmarł w dniu [...] listopada 2013 r., na dowód czego załączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W razie śmierci strony w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego ustawodawca określił dwa możliwe kierunki procedowania przez sąd, określone w art. 124 § 1 pkt 1 i art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). W obu przypadkach działanie sądu następuje z urzędu. Uregulowanie to ma także zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (zob. art. 193 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Wyjątek od tej zasady określa art. 124 § 3 p.p.s.a. wskazujący, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje bowiem art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Z powyższego wynika, że kierunek procedowania przez sąd administracyjny po powzięciu informacji o śmierci strony zależy od oceny, czy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, czy też nie. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest decyzja Prezesa ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. przyznającej P. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. Kontrola sądowa dotyczy zatem decyzji administracyjnych, w wyniku których wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Ta ostatnia decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Zgodne z art. 27 ust. 1 tej ustawy, jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania m.in. płatności obszarowych rolnik, do którego decyzja została skierowana, zmarł, to jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania. Z kolei art. 27 ust. 3 omawianej ustawy stanowi, że należności z tytułu płatności przyznanych w decyzji, o której mowa w ust. 1, są przedmiotem dziedziczenia. Z brzmienia powyższych przepisów, regulujących los wskazanych płatności po śmierci wnioskodawcy, należy wywieść ogólną cechę ich dziedziczności pod warunkiem wcześniejszego doręczenia decyzji organu w sprawie przyznania tych płatności. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnie orzekającym podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w postanowieniach NSA: z dnia 23 marca 2010 r. o sygn. akt II GSK 502/09 i z dnia 25 kwietnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 210/12 (treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych umieszczonej na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z powyższych rozważań wynika, że zagadnienie istnienia bądź nieistnienia kwalifikowanych wad prawnych decyzji o przyznaniu P. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. nie jest związane ściśle z osobą zmarłego, skoro płatności przyznane tą decyzją są przedmiotem dziedziczenia. Wobec tego postępowanie sądowe podlega zawieszeniu do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (zob. art. 128 § 1 pkt 1 oraz art. 128 § 2 p.p.s.a.), nie dłużej jednak niż do upływu trzech lat od daty wydania niniejszego postanowienia (zob. art. 130 § 1 zd. 2 p.p.s.a.). Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.