II GSK 274/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku R. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 754/19 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Wyrokiem z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 754/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. P. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 92.912 zł za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zawarł między innymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniósł, że wykonanie decyzji grozi wyrządzeniem znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Podał, że prowadzi działalność gospodarczą, która stanowi jedyne źródło dochodów. Nie posiada oszczędności, które mógłby przeznaczyć na spłatę zadłużenia, nie dysponuje majątkiem, który mógłby spieniężyć, aby uzyskać środki niezbędne na spłatę kary. Postępowanie egzekucyjne nie tylko spowoduje obciążenie strony dodatkowymi kosztami, lecz ponadto spowoduje utratę możliwości kontynuowania przez stronę działalności gospodarczej. Zajęcie rachunku bankowego spowoduje brak zdolności zapłaty za materiały, które są niezbędne w procesie produkcji oferowanych przez stronę wyrobów metalowych oraz brak możliwości ponoszenia przez strony kosztów stałych, jak koszty energii, mediów, czy składek na ubezpieczenia społeczne. Spowoduje to wszczęcie kolejnych postępowań egzekucyjnych, prowadzących do ogłoszenia upadłości strony i utraty źródła utrzymania jej rodziny. Skarżący stwierdził następnie, że prowadzi gospodarstwo domowe liczące 4 osoby, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza strony. Miesięcznie strona uzyskuje 1791,67 zł dochodu, co powoduje, że średni dochód na członka rodziny wynosi 447,92 zł. W skład gospodarstwa domowego strony wchodzi 2 dzieci K. - lat siedem oraz L. lat 2 i 8 miesięcy. K. uczy się w szkole podstawowej. Koszty, jakie ponosi rodzina z tego tytułu, to ok. 70 zł miesięcznie za wyżywienie w szkole oraz ok. 20 zł miesięcznie na dodatkowe okoliczności. K. uczęszcza również do szkoły tańca, w której miesiąc nauki kosztuje 60 zł oraz do szkoły angielskiego, w której koszt za rok nauki to 875 zł. L. uczęszcza do przedszkola. Średnia miesięczna opłata za pobyt dziecka w przedszkolu plus wyżywienie to ok. 150 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W myśl zaś art. 193 p.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania niepowetowanej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Nie ulega wątpliwości, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Sąd, wydając orzeczenie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, opiera swoje rozstrzygnięcie zarówno na ocenie wniosku skarżącego, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Jednakże uprawdopodobnienie przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego decyzji spoczywa na stronie skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżący w uzasadnieniu swojego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uprawdopodobnił potrzebę zastosowania przez Sąd ochrony tymczasowej wynikającej z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołał się bowiem na fakt, że wykonanie decyzji nakładającej na niego karę pieniężną w wysokości 92.912 zł spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego i utratę możliwości dalszego wykonywania działalności gospodarczej. Wprawdzie skarżący wymienił wśród załączników skargi kasacyjnej KPIR, PIT-36 oraz zestawienie przychodów i kosztów, lecz dokumenty te nie zostały dołączone do skargi kasacyjnej. Jednak dla zobrazowania swojej sytuacji finansowej, na potrzeby złożonego do Sądu I instancji wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedstawił m.in. kopię zeznania podatkowego PIT-36 za 2018 r. złożonego przez skarżącego i jego żonę, bilans firmy za okres styczeń-marzec 2019 r., kopie deklaracji VAT za 2018 r. i pierwszy kwartał 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wyłaniający się z przedstawionych przez skarżącego dokumentów obraz jego sytuacji majątkowej świadczy o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza jest źródłem przychodów, których roczna wysokość kształtuje się na poziomie ponad 100.000 zł, a roczne koszty prowadzonej działalności gospodarczej oscylują w granicach 90.000 zł. Należy zauważyć, że konieczność uiszczenia przez skarżącego kary pieniężnej w wysokości zbliżonej do rocznych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, bez wątpienia może doprowadzić do utraty płynności finansowej, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji konieczności zaprzestania prowadzenia dalszej działalności przez skarżącego. Tego rodzaju okoliczności stanowią, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłankę do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji ochrony tymczasowej i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.