II GSK 2773/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Małgorzata Rysz Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4372/14 w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach syndyka 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. A. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4372/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. A. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., działając na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka (Dz. U. z 2014 r., poz. 776), Minister Sprawiedliwości zawiesił T. A. prawa wynikające z licencji syndyka ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Organ ustalił bowiem, że w dniu [...] maja 2014 r. w sprawie [...] wydano postanowienie o przedstawieniu T. A. zarzutów popełnienia czynów z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 296 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., które stanowią przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. T. A. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że zawieszenie mu praw wynikających z licencji syndyka było nieuzasadnione, a co najmniej przedwczesne. Dodał, że postawione mu w postępowaniu karnym zarzuty nie mają związku z wykonywaniem funkcji syndyka i pozostają bez wpływu na jakość realizowanych przez niego obowiązków. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu podkreślił, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka, wydanie decyzji o zawieszeniu praw wynikających z licencji syndyka, w ustalonym w sprawie stanie faktycznym, jest obligatoryjne i nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego. Strona nie kwestionowała przy tym faktu, że przedstawiono jej zarzuty popełnienia przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, podnosząc jedynie, że są one niezasadne. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie T. A. stwierdził, że art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka narusza wynikającą z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności oraz zasadę zaufania obywateli do państwa wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego. Jego zdaniem, samo podejrzenie popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu nie może przekreślać kariery syndyka. Kwalifikacje oraz nieposzlakowana opinia, które powinny cechować syndyka nie powinny być wartością do tego stopnia chronioną, aby doprowadzić do naruszenia prawa człowieka do poszanowania godności oraz wolności wyboru i wykonywania zawodu. Wyrokiem z dnia 11 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka wynika, iż Minister Sprawiedliwości zawiesza osobie posiadającej licencję syndyka prawa wynikające z licencji, jeżeli przeciwko niej jest prowadzone postępowanie o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, z wyjątkiem spraw, w których oskarżycielem jest podmiot, o którym mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), lub umyślne przestępstwo skarbowe. Zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i stwierdził, że postępowanie karne wobec skarżącego toczy się o umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd I instancji stwierdził, że czasowego zawieszenia praw wynikających z licencji nie można utożsamiać z sankcją karną i w żadnej mierze nie wpływa ono na ocenę winy w postępowaniu karnym, a tym samym np. na przełamanie zasady domniemania niewinności. Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie naruszono także konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Zawieszenie praw wynikających z licencji syndyka, może być bowiem stosowane w sytuacji, gdy istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że przestępstwo zostało przez daną osobę popełnione, gdyż aby przedstawić zarzut w postępowaniu przygotowawczym, musi istnieć dostateczne podejrzenie, że czyn ten dana osoba popełniła. Sąd I instancji podkreślił, że istotą instytucji przewidzianego w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka zawieszenia prawa do wykonywania czynności wynikających z licencji syndyka jest doraźność i przyznanie przez ustawodawcę prymatu interesowi publicznemu nad interesem indywidualnym osoby posiadającej licencję syndyka. Ustawodawca zapewnia w ten sposób konieczną ochronę interesu uczestników postępowań upadłościowych i naprawczych. T. A. złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4372/14 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, tj. orzeczenie, że w przypadku skarżącego brak było podstaw do zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka oraz stwierdzenie, że podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP polegające na nieuwzględnieniu okoliczności, że przepis ten narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności oraz zasadę zaufania obywateli do państwa, wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego; 2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., poprzez brak wszechstronnej oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym pominięcie okoliczności (i jej oceny), że czyn stanowiący podstawę do zawieszenia licencji syndyka miał miejsce w dacie przed wprowadzeniem w życie ustawy z o licencji syndyka, a co za tym idzie nierozpoznanie sprawy do co istoty. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że Sąd I instancji nie wziął pod rozwagę faktu istniejącej przewlekłości przebiegu śledztwa. Ponadto zarzucany czyn nie pozostawał w związku z pełnioną funkcją syndyka, skarżący wówczas uprawnień takich nie posiadał, a wykonywana przez niego funkcja syndyka nie rodziła do tej pory żadnych zastrzeżeń. Zwrócił uwagę, że syndyk w okresie zawieszenia praw licencji nie otrzymuje żadnego uposażenia. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja stoi w sprzeczności z zasadą domniemania niewinności. W jego ocenie, normę zawartą w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka należy stosować co najwyżej w odniesieniu do okoliczności związanych z nienależytym wykonywaniem obowiązków powierzonych przez sąd upadłościowy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżony wyrok nie narusza prawa. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok WSA w Warszawie oddalający skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zawieszeniu praw wynikających z licencji syndyka z powodu postawienia syndykowi – T. A. zarzutów popełnienia przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego. Nie jest sporne, że Prokuratura Okręgowa w C. [...] maja 2014 r. postawiła T. A. zarzuty popełnienia przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, określonych w art. 18 § 3 k.k. w związku z art. 296 § 1 i 3 k.k., w związku z art. 12 k.k. Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości, powołując się na art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 czerwca 2007 r. o licencji syndyka podjął decyzję o zawieszeniu wnoszącemu skargę kasacyjną praw wynikających z licencji syndyka. Organ, wydając tę decyzję, przyjął prawidłowo, a Sąd I instancji to stanowisko podzielił, że podstawą obligatoryjnego zawieszenia praw syndyka w oparciu o przytoczony wyżej przepis ustawy jest sam fakt prowadzenia przeciwko syndykowi postępowania karnego o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. W sprawie o zawieszenie uprawnień syndyka nie ma zatem znaczenia i nie podlega badaniu zasadność zarzutów karnych. W związku z tym nie jest uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o licencji syndyka. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez zastosowanie przepisu ustawy, który narusza zasadę proporcjonalności i zasadę zaufania obywateli do państwa. Zawieszenie uprawnień syndyka nie podważa domniemania niewinności, nie jest karą. Stanowi środek zabezpieczający przed kolizją, polegającą na dopuszczeniu do wykonywania zadań i czynności przez osobę zaufania publicznego (do tej kategorii należy niewątpliwie syndyk), która stanęła pod poważnymi zarzutami karnymi mogącymi to zaufanie podważać, zwłaszcza w sytuacji, gdy zarzuty karne dotyczą przestępstw pozostających w bliskim związku z wykonywaniem uprawnień syndyka (przestępstwo z art. 296 § 1 i 3 k.k. należące do przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego instytucja zawieszenia praw syndyka nie narusza, a raczej urzeczywistnia zasadę zaufania obywateli do państwa. Chroni bowiem uczestników obrotu gospodarczego, w szczególności uczestników postępowań naprawczych i upadłościowych przed skutkami działalności syndyków, których kwalifikacje budzą wątpliwości wskutek postawienia im zarzutów popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, zwłaszcza przestępstwa pozostającego w związku z wykonywaniem uprawnień syndyka. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, przez pominięcie okoliczności, że czyn stanowiący podstawę zawieszenia licencji syndyka miał miejsce w dacie przed wejściem w życie ustawy z 15 lipca 2007 r. Zarzut ten polega na nieporozumieniu. Ustawa o licencji syndyka weszła w życie 10 października 2007 r. Wnoszącemu skargę kasacyjną zawieszono uprawnienia syndyka z powodu wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, nie zaś z powodu popełnienia tych przestępstw. Zarzuty karne przedstawiono T. A. [...] maja 2014 r. Stało się to zatem już po wejściu w życie ustawy, na którą się on powołuje. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).