II GSK 288/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 368/14 w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 3 listopada 2014r. syg. akt V SA/Wa 368/14, oddalił skargę W. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną (pkt 1 wyroku) a także orzekł o kosztach postępowania należnych pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu, postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. (pkt 2 wyroku). Wyrok ten, w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, jest prawomocny od 6 stycznia 2015 r. (k. 94 akt sądowych). Sąd I instancji stwierdził, że organy orzekające w sprawie zasadnie wskazały, iż analiza stanu faktycznego wykazała, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu, zawiadomieniem z dnia 2 lipca 2012 r. nr [...], wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2012 r. została dokonana prawidłowo, z zachowaniem obowiązującej procedury. Sąd wskazał, że podstawę dokonania zajęcia innej wierzytelności stanowił tytuł wykonawczy wystawiony przez Ministra Finansów, którego odpis zobowiązanemu został doręczony w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 6 sierpnia 2007 r. Według WSA, zajęcia dokonano zgodnie z art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.") przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, z jednoczesnym wezwaniem dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanych należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności zostało dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Z akt administracyjnych wynika, iż zajęcie zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego (karta 172 akt adm.) i prawidłowo doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i zobowiązanemu. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez W. P. w skardze, Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga na czynności egzekucyjne wnoszona w trybie art. 54 u.p.e.a. jest środkiem o charakterze subsydiarnym, stanowiącym uzupełnienie innych środków zaskarżenia. Skarga nie może być wniesiona wówczas, gdy skarżącemu przysługuje uprawnienie do wniesienia innego środka zaskarżenia. Organ nadzoru dokonuje zatem oceny spornej czynności badając czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Zatem zarzut skarżącego dotyczący nieistnienia egzekwowanego obowiązku nie mógł zostać rozpoznany w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Pełnomocnik W. P. ustanowiony z urzędu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części oddalającej skargę. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wyrokowi temu zarzucił naruszenie art. 134 §1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, która powinna być przez Sąd uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 67§2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia 2 lipca 2012 r. nr [...],zostało dokonane prawidłowo, podczas gdy w zawiadomieniu o zajęciu nie został wskazany numer tytułu wykonawczego; 2. art. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 67§2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że ww. zawiadomienie o zajęciu zostało dokonane prawidłowo podczas, gdy w zawiadomieniu tym nie został wskazany wierzyciel; 3. art. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 67§2 pkt 2 u.p.e.a poprzez błędne przyjęcie, że ww. zawiadomienie o zajęciu zostało dokonane prawidłowo, podczas gdy w zawiadomieniu tym nie został wskazany dłużnik zajętej wierzytelności W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów postawionych w jej petitum wskazując, że zawiadomienie o zajęciu odwołuje się do tytułu wykonawczego numer [...] podczas, gdy co prawda oznaczenie to widnieje na tytule wykonawczym jednak nie jest ono numerem tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy, wpisany w rubryce nr 5, nosi bowiem numer [...], natomiast numer [...] widnieje na "wolnym polu". W rubryce "oznaczenie wierzyciela" wskazano Ministerstwo Finansów, które w żaden sposób wierzycielem nie jest i być nie może. W odniesieniu do należności dochodzonych od strony, wierzycielem jest Minister Finansów zgodnie z art.5 §1 pkt 3 u.p.e.a. Z kolei, jako dłużnik zajętej wierzytelności został wskazany Pierwszy Urząd Skarbowy w C., podczas, gdy powinien być wskazany Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku WSA w Warszawie w zaskarżonej części oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika strony skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej W. P. z urzędu. Minister Finansów nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie dostrzegając przesłanek nieważności postępowania przed Sądem I instancji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna W. P. nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest zatem wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok sądu pierwszej instancji byłby inny (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wolter Kluwer, Warszawa 2006, s. 387). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność skargi na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu prawa majątkowego wniesionej przez zobowiązanego na podstawie przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z dyspozycją powyższego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Wbrew zarzutom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji rozpoznał sprawę w pełnym zakresie to znaczy nie tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez skarżącego. Należy zauważyć, że w skardze do WSA w Warszawie, W. P. podniósł wyłącznie zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Sąd I instancji ocenił ten zarzut (słusznie), jako oczywiście niezasadny a ponadto wyraził w zaskarżonym wyroku stanowisko, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu prawa majątkowego została dokonana prawidłowo z zachowaniem obowiązującej procedury. Powyższa ocena w konsekwencji doprowadziła ten Sąd do wniosku, że skargę W. P. należy oddalić. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu powinno zawierać: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; 3)określenie stosowanego środka egzekucyjnego; 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Wskazywane przez autora skargi kasacyjnej mankamenty spornego zawiadomienia o zajęciu opatrzonego datą 2 lipca 2012 r. nie podważają trafności wydanego przez WSA rozstrzygnięcia. Pomijając nawet, że skarżący kasacyjnie nie podjął próby wykazania wpływu wskazywanych uchybień na wynik sprawy, co było niezbędne w sytuacji oparcia niniejszej skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, należy stwierdzić, że choć zgodnie z dyspozycją przepisu art. 67 § 2 u.p.e.a., w którym zostały wymienione enumeratywnie niezbędne elementy prawidłowego zawiadomienia o zajęciu, to z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wprost, jakie są konsekwencje braku któregoś z elementów zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego. Z treści omawianego przepisu wynika natomiast, że wolą ustawodawcy jest taka konstrukcja zawiadomienia, która umożliwia identyfikację dłużnika zajętej wierzytelności, zobowiązanego oraz dochodzonych należności, jak również tytułów wykonawczych. Nie ulega natomiast wątpliwości, że przedmiotowe zawiadomienie umożliwia identyfikację powyższych danych, a niewątpliwe wady w nim występujące, na które zwraca uwagę autor skargi kasacyjnej nie są tego rodzaju, że można je uznać za świadczące o nieskuteczności dokonanego zawiadomienia. Eksponowany przez skarżącego kasacyjnie brak w postaci niewskazania numeru tytułu wykonawczego z dnia 18 kwietnia 2007 r. nie podważa oceny, że numer [...] wskazany na tym tytule, identyfikuje przedmiotowy tytuł wykonawczy nr [...]. Należy bowiem zauważyć, że numer [...] 7 jest wewnętrznym numerem nadanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C., zgodny z własną ewidencją prowadzoną przez ten organ. Numer ten został również umieszczony na ww tytule wykonawczym nr [...], co wynika z akt sprawy i nie jest kwestionowane przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną. Tak więc nie ulega wątpliwości, że przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu dotyczy tytułu wykonawczego z dnia 18 kwietnia 2007 r. Trzeba też zauważyć, że wyjaśnienie dotyczące nadania numeru [...] zostało przedstawione skarżącemu kasacyjnie w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 50/09 oddalającym skargę W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] października 2008r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nakazuje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu uchylenie decyzji /postanowienia jedynie wówczas, gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania (poza naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. A zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania daje podstawę sądowi pierwszej instancji do jego uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego, a jedynie takie, o którym można powiedzieć, że między tym naruszeniem a końcowym efektem postępowania istnieje związek przyczynowy. W przypadku braku takiego związku przyczynowego należy na podstawie art. 151 p.ps.a. oddalić skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, braki występujące zawiadomieniu o zajęciu z dnia 2 lipca 2012 r., choć uchybiają przepisowi art. 67 § 2 pkt 1,2 i 4, u.p.e.a., jednakże uchybienie to w rozpoznawanej sprawie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, co w efekcie prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji oddalający skargę W. P. odpowiada prawu. Z przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał natomiast wniosku ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu o przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, gdyż należy to do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. O przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia orzeka w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i §2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, wyłącznie w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię.