II GSK 2933/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-07-11
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Krystyna Anna Stec, Ewa Cisowska-Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu, stwierdzone podczas kontroli drogowej, samoistnie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do prawidłowości pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu?Ratio decidendi
Przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu, stwierdzone podczas kontroli drogowej, samoistnie uzasadnia nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego zawartą w art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, który traktuje parametry takie jak wysokość, masę i naciski osi rozłącznie. W związku z tym, wątpliwości co do prawidłowości pomiaru masy całkowitej pojazdu nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy, jeśli stwierdzono inne naruszenie (przekroczenie wysokości), które uzasadnia nałożenie kary.Stan faktyczny
Kontroli drogowej poddano pojazd DAF z naczepą Krone, który wykonywał międzynarodowy transport drogowy. Pomiar wykazał przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Stwierdzono również nieznaczne przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu. Lubelski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na przewoźnika karę pieniężną za brak zezwolenia kategorii V. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na wątpliwości co do prawidłowości pomiarów masy całkowitej pojazdu przy użyciu wag SAW 10C/II oraz zastosowania współczynnika korygującego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę D. A. Zasądził od D. A. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego koszty postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Gabriela Jyż sędzia NSA Krystyna Anna Stec sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 227/15 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od D. A. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 700 (siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
ZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2015r. sygn. akt VI SA/Wa 227/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w pkt 1 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2014r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia; w pkt 2 stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; w pkt 3 zaś zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej D. A. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji wskazał, że w dniu 11 maja 2014r. w miejscowości S., na drodze krajowej nr [...] (kierunek G. W.), o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, zatrzymano do kontroli pojazd marki DAF o nr rej. [...] wraz z naczepą marki Krone o nr rej. [...]. Pojazdem tym kierowca K. J. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy (materiały budowlane stanowiące ładunek podzielny w ilości 37.098 kg) z Żar do Norwegii, w imieniu przedsiębiorcy D. A.. Za pomocą nieautomatycznych wag SAW 10C/II o wskazanych numerach fabrycznych, posiadających świadectwo legalizacji ponownej, ważne do dnia 31 grudnia 2014r., skontrolowano naciski osi i masy całkowitej. Kontrola (po odjęciu 2% z każdej osi zaokrąglonych do pełnych 100 kg) wykazała, że oś pierwsza pojedyncza nienapędowa pojazdu przekroczyła nacisk o 6,7 t, oś druga podwójna napędowa przekroczyła nacisk o 16,3 t, oś trzecia potrójna nienapędowa naczepy o 22,6 t. Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 45,6 t, przekroczono dmc o 5,6 t, tj. o 11,4%. Przeprowadzony pomiar tego pojazdu legalizowanym przyrządem wstęgowym oraz legalizowanym przyrządem teleskopowym wykazał (przy uwzględnieniu 1% błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) normatywność szerokości pojazdu – 2,52 m oraz długości – 16,43 m, oraz przekroczenie o 0,05 m wysokości pojazdu, która wynosiła 4,05 m. Kierowca zeznał, że nie był obecny przy załadunku i był świadomy, że dmc pojazdu była przekroczona. Nie zgłaszał sprzeciwu na wykonanie przejazdu.
W tych okolicznościach Lubuski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za brak zezwolenia kategorii III-VI, na podstawie art. 64, art. 140aa ust. 1-3, art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r. nr 1137 ze zm.), zwanej p.r.d. Utrzymując w mocy tę decyzję, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2014r. stwierdził, że materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlał ustalony w sprawie stan faktyczny. W sprawie doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdem nienormatywnym w rozumieniu art. 2 ust. 35a p.r.d. Uznał, że do drogi krajowej nr 3 zastosowanie ma art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r. poz. 260 ze zm.), zwanej u.d.p., zgodnie z którym po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r. poz. 951). Karę pieniężną, o której mowa w art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d., w wysokości 5.000 zł, należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii V, tj. stosownie do lp. 5 załącznika nr 1 do p.r.d.
Organ odwoławczy podkreślił, że strona ani w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym, nie przedstawiła dowodów wskazujących na dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, jak również nie wykazała, że nie miała wpływu na powstanie naruszeń. Nie zachodzą więc okoliczności pozwalające na uwolnienie podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności.
GITD stwierdził, że wynikające z art. 129a i art. 129 ust. 2 p.r.d. uprawnienia inspektorów są wystarczające, aby po zatrzymaniu pojazdu do kontroli inspektor mógł, skierować pojazd na stanowisko kontrolne, które spełnia stosowne wymagania pozwalające na skontrolowanie stanu technicznego, wymiarów, nacisków oraz masy pojazdu. W przypadku kontroli nacisków osi oraz masy pojazdu miejsce kontroli musi być przystosowane do przeprowadzenia czynności kontrolnych. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają żadnych wymogów, co do miejsca ważenia pojazdów. Jednak w celu zapewnienia maksymalnej dokładności wyników pomiaru, Inspekcja Transportu Drogowego korzysta wyłącznie z miejsc wypoziomowanych, odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez odpowiednie organy. Miejsce przeprowadzenia ważenia w miejscowości Trzebiszewo - skrzyżowanie z drogą nr 24, legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Pomiaru masy całkowitej i nacisków osi pojazdu członowego dokonano za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o wskazanych numerach fabrycznych legitymujących się ważnymi na dzień kontroli świadectwami legalizacji ponownej. Obecny w trakcie kontroli kierowca podpisał protokół kontroli, nie wnosząc do niego żadnych uwag, w tym co do procedury pomiaru pojazdu, czy też miejsca do ważenia pojazdów. Kierowca podpisał także znajdujące się w protokole kontroli oświadczenie, zgodnie z którym przed rozpoczęciem czynności kontrolnych został on poinformowany o zasadach kontroli nacisków osi i masy przy użyciu wag samochodowych. Z protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka jednoznacznie wynika, że miał on świadomość przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.
Uwzględniając skargę D. A., Sąd I instancji odwołał się do art. 61 p.r.d., na mocy którego przewożony ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zakres odpowiedzialności przewoźnika za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy dopuszczalnych nacisków ładunku na poszczególne osie pojazdu ustawodawca przekłada na wysokość kary pieniężnej, uzależniając ją od wyników ważenia. Z tego względu, w ocenie Sądu, wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.
W ocenie Sądu, w przypadku kwestionowania przez stronę sposobu przeprowadzonego ważenia istotnym było zgromadzenie stosownej dokumentacji potwierdzającej spełnienie zarówno wymogów prawnych, jak i wymogów technicznych stawianych przez producenta oraz odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów strony istotnych z punktu widzenia nałożonej kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli przekroczenia nacisków osi oraz dmc pojazdu.
Zdaniem Sądu, wyjaśnienia organu odwoławczego nie są wystarczające do przyjęcia, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów dmc oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli. Zasady użytkowania urządzeń określają ich producenci, co potem jest weryfikowane w oparciu o obowiązujące normy zarówno w świadectwach homologacji, certyfikatach zatwierdzenia typu oraz świadectwach legalizacji. Ze Świadectwa Homologacji UE nr [...] wynika, że waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi (w układzie dwóch połączonych wag). Urządzenie to nie posiada homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdów. Wykluczone jest zastosowanie tych wag do pomiaru łącznego nacisku osi wielokrotnej, skoro waga ta nie może być użyta do pomiaru masy całkowitej. Organ nie wykazał również, że sporna waga nadaje się do pomiaru obciążenia osi składowych osi wielokrotnych.
Odwołując się do Instrukcji postępowania Inspekcji Transportu Drogowego, Sąd I instancji zanegował kompensowanie ograniczeń w zakresie stosowania urządzeń, które wynikają z treści świadectw homologacji i instrukcji ich użytkowania, poprzez wydawanie zarządzenia, w którym polecono obniżenie wyników pomiarów. Unormowania te mają wyłącznie charakter wewnętrzny i nie mają statusu norm powszechnie obowiązujących. Wartość pomiaru nacisków osi oraz dmc ustalonego w tej sprawie, przekładająca się na wysokość kary pieniężnej, została stwierdzona nie tylko na podstawie przeprowadzonego ważenia, ale również przy zastosowaniu współczynnika korygującego podanego w zarządzeniu nr 3/2006. W tym stanie rzeczy już tylko z tego powodu przedmiotowy pomiar nie może być uznany za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik nie może stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego.
Sąd stanął na stanowisku, iż każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta. W tym celu producent wag typu SAW serii II wydał dla przedmiotowych wag Instrukcję Obsługi. Z dokumentów i aktów prawnych, na które powołuje się organ nie wynika, że przy pomocy dwóch połączonych wag SAW 10C/II można mierzyć naciski na osie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz obliczać masę całkowitą pojazdów przez sumowanie uzyskanych pomiarów. Wskazanych wątpliwości nie usuwa także uzyskana przez wagi ocena zgodności, bowiem nie chodzi o to, że wagi są wadliwe, tylko o to, czy używane w zespołach dwóch wag mogą dawać precyzyjne pomiary nacisków na osie w pojazdach więcej niż trzy osiowych oraz czy można przy ich pomocy ustalać masę całkowitą pojazdów.
Z uwagi na podnoszone przez skarżącą wątpliwości, zdaniem Sądu I instancji, zasadne było uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10C/II do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Główny Inspektor Transportu Drogowego, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1: p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy z tego powodu, że nie wyjaśniły wątpliwości, czy przy użyciu jednej pary wag typu SAW 10C/II dopuszczalne jest ustalanie masy całkowitej takich pojazdów, podczas gdy okoliczność ta nie mogła mieć znaczenia w sprawie, skoro w sprawie stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu, co w świetle przepisów art. 64 ust. 1 i ust. 3, art. 64c ust. 1, art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 2, a także załącznika nr 1 do p.r.d. samo tylko uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w orzeczonej przez organ wysokości za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V, gdyż uzyskania takiego zezwolenia wymagał przejazd pojazdem o wysokości ustalonej podczas kontroli;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w zakresie ustaleń faktycznych niniejszej sprawy organy nie wyjaśniły wątpliwości, czy przy użyciu wagi typu SAW 10C/II możliwe było określenie masy całkowitej kontrolowanych pojazdów, co wymagałoby uzyskania stanowiska Głównego Urzędu Miar, podczas gdy Sąd nie dostrzegł, że w rozpoznawanej sprawie kontroli poddany został pojazd członowy składający się z dwóch pojazdów, tj. z trzyosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy, co do których to pojazdów dopuszczalność pomiaru w zakresie ich masy całkowitej przy użyciu jednego tylko zespołu wag typu SAW 10C/II (jednej pary) wprost wynika ze Świadectwa Homologacji oraz stanowiącej jego integralną część - Instrukcji Obsługi tych wag (pkt 2.4 i 2.5), natomiast skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wyniki pomiaru tych parametrów uzyskane za pomocą wag SAW 10C/II w trakcie kontroli były błędne, a jeśli tak, to w jakim stopniu, natomiast organy dowiodły w toku postępowania, iż w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne oraz dokumenty dopuszczające wagi do użytkowania, za ich pomocą prawnie dopuszczalne i w pełni uprawnione było dokonanie ustaleń także w zakresie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym oparciu przez Sąd I instancji swojego wyroku na orzeczeniu NSA z dnia 21 października 2014r. sygn. akt II GSK 1315/13 i tym samym przywołaniu na użytek rozpoznawanej sprawy argumentacji, że zarówno Świadectwo Homologacji, jak i Instrukcja Obsługi wag typu SAW 10C/II nie określa w sposób jednoznaczny, że za pomocą jednej pary wag możliwy jest pomiar nacisków osi pojazdów o liczbie osi większej niż trzy oraz ich masy całkowitej, podczas gdy na gruncie sprawy będącej przedmiotem rozpoznania NSA, stan faktyczny dotyczył kontroli, gdzie jeden z pojazdów - naczepa - faktycznie wyposażony był w liczbę osi większą niż trzy, natomiast w niniejszej sprawie kontroli poddany został pojazd członowy składający się wyłącznie z trzyosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy, którego dopuszczalność i sposób pomiaru przy użyciu jednej pary wag typu SAW 10C/II wynika wprost z Instrukcji Obsługi tych urządzeń (pkt 2.4 i 2.5); a ponadto, z ostrożności procesowej zarzucił także naruszenie:
II) przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a) pkt (ii) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz.U.WE.L 122 z dnia 16 maja 2009r., s. 6)/poprzedzone przez art. 1 ust. 2 lit. a) pkt 2 i art. 3 obowiązującej w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych, Dz.U.WE.L 189 z dnia 20 lipca 1990r., str. 1-16/, § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004r. nr 4, poz. 23) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008r. nr 26, poz. 152), polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że wagi typu SAW 10C/II w przypadku wyznaczania nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdów mogą służyć wyłącznie do pomiaru pojazdów o maksymalnie trzech osiach składowych, podczas gdy przepisy te wprost dopuszczają przy ich użyciu pomiar zarówno osi wielokrotnych pojazdu, jak i jego masy całkowitej, co potwierdzają w sposób jednoznaczny informacje zamieszczone między innymi w pkt. 2.4 i 2.5 Instrukcji Obsługi tych wag.
Zważywszy na te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, wedle art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę prawną, co oznacza, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zarzuty kasacyjne naruszenia prawa procesowego są bowiem uzasadnione.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zaskarżoną decyzję uznał ją za wadliwą z uwagi na dokonanie pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (zespołu pojazdów) i nacisków osi wielokrotnych przy użyciu wag SAW 10C, co do których organ nie wykazał dopuszczalności ich zastosowania; oraz z uwagi na zastosowanie przez organ współczynnika korygującego wynik pomiaru tych wag na podstawie zarządzenia GITD, nie mającego statusu aktu prawa powszechnie obowiązującego. Kwestionując to stanowisko skarżący kasacyjnie organ zauważa, po pierwsze, że podnoszone przez Sąd I instancji okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, gdyż pojazd przekroczył dopuszczalną wysokość, co już uzasadniało nałożenie przedmiotowej kary; po drugie, że Sąd nie dostrzegł tego, że w tej sprawie kontroli został poddany zespół pojazdów, składający się z trzyosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy, co do których dopuszczalność pomiaru dmc przy użyciu jednej pary wag SAW 10C wynika ze Świadectwa homologacji oraz Instrukcji obsługi wag.
Wobec oparcia skargi kasacyjnej na obu podstawach kasacyjnych w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają - jak jednolicie przyjmuje orzecznictwo i piśmiennictwo - zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny niezasadnie został zakwestionowany w zaskarżonym wyroku (lub uznany za prawidłowy), można przejść do oceny prawidłowości dokonanej przez organy administracji publicznej subsumcji przyjętego przez nie stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 425).
Zarzuty naruszenia prawa procesowego, mające komplementarny charakter, co uzasadnia łączne ich rozpoznanie, są zasadne. Istotnie bowiem Sąd I instancji w sposób wadliwy zarzucił organowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym i wyjaśniającym. Wadliwość ta jest konsekwencją dokonania przez Sąd I instancji oceny innych niż zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne, co wynika zapewne z ograniczenia kontroli zaskarżonej decyzji wyłącznie do zarzutów skargi przewoźnika bez ich konfrontacji z aktami sprawy i treścią decyzji. Wbrew przyjętemu za podstawę wyroku stanowi faktycznemu skontrolowany zespół pojazdów nie został wyposażony w osie w liczbie większej niż trzy, co czyniłoby, jak argumentował Sąd I instancji, wątpliwym wyniki pomiaru dokonanego za pomocą wag SAW 10C, a ponadto nie tylko przekroczenie dopuszczalnej całkowitej masy było powodem wymierzenia przewoźnikowi kary pieniężnej. Co prawda uzasadnienie zaskarżonej decyzji koncentruje się – z uwagi na treść zarzutów odwołania - wokół prawidłowości pomiarów masy całkowitej pojazdu. Nie zmienia to jednakże faktu, że organ odwoławczy, ustalając stan faktyczny sprawy, wskazał naruszenie norm w zakresie wysokości i masy całkowitej pojazdu. Utrzymując zaś w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wprost wskazującą na naruszenie obu tych parametrów jako podstawę faktyczną wymierzenia kary pieniężnej - zaakceptował prawidłowość przyjętej przez organ I instancji podstawy wymierzenia kary. Co istotne ustalenia organów w zakresie podstawy faktycznej znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności w protokole kontroli, podpisanym przez kierowcę bez zastrzeżeń. W toku kontroli drogowej stwierdzono bowiem przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej trzyosiowego pojazdu i przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu. W świetle zawartej w art. 2 pkt 35a p.r.d. definicji pojazdu nienormatywnego prowadzi to do wniosku, że dla zaklasyfikowania spornego w sprawie zespołu pojazdów za pojazd nienormatywny wystarczające było niewątpliwe przekroczenie jednego z parametrów, pozwalających na uznanie pojazdu za nienormatywny. Ustawodawca - definiując pojęcie pojazd nienormatywny w art. 2 pkt 35a p.r.d. – nie uzależnia bowiem uznania pojazdu za nienormatywny w razie łącznego przekroczenia dopuszczalnej normy nacisku na osi, masy pojazdu i wymiarów. Wręcz przeciwnie z uwagi na użyte słowo "lub" traktuje te parametry rozłącznie. A zatem zakwestionowanie – jak to uczynił Sąd I instancji - pomiarów masy całkowitej tego pojazdu i uchylenie na tej podstawie zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy Sąd nie miał zastrzeżeń co do przekroczenia dopuszczalnej wysokości pojazdu nie było wystarczające do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Wobec bowiem tego, że pojazd nie spełniał również norm w zakresie wysokości pojazdu, wątpliwości Sądu I instancji co do prawidłowości pomiarów masy całkowitej pojazdu nie uzasadniały uchylenia kontrolowanej decyzji odwoławczej, gdyż nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy, co czyni zarzuty kasacyjne naruszenia prawa procesowego uzasadnionymi. Ograniczając się wyłącznie do oceny zasadności zarzutów skargi przewoźnika, Sąd uchylił się w istocie od dokonania kontroli zaskarżonej decyzji. Pominął przy tym całokształt materiału dowodowego w ocenie okoliczności sprawy, nie dostrzegł bowiem tego, że kierowca do protokołu przesłuchania przyznał, że miał świadomość przekroczenia dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu i nie zgłaszał w tym zakresie do załadowcy zastrzeżeń, co przeczy twierdzeniom przewoźnika o spełnieniu wymogu w tym zakresie. Z tego względu ocena zarzutów skargi przewoźnika, koncentrujących się wokół wadliwie wykonanych pomiarów masy całkowitej pojazdu, ma charakter wybiórczy a nadto pomija tę istotną okoliczność, że protokół kontroli drogowej jako dokument urzędowy korzysta ze szczególnej mocy dowodowej, której podważenie wymaga – co jednak nie miało miejsca w tej sprawie - przeprowadzenia przez przewoźnika przeciwdowodu. Wbrew więc przyjmowanym jednolicie regułom Sąd I instancji wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję w oparciu li tylko o twierdzenia skargi, kwestionujące prawidłowość wykonania czynności kontrolnych, co też uznać należy za wadliwe.
W konsekwencji tego, że Sąd I instancji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., za podstawę wyroku przyjął wyłącznie nieprawidłowe poczynienie przez organy ustaleń faktycznych, nie mógł w sposób wadliwy zastosować przepisów prawa materialnego. Zarzut kasacyjny wadliwego zastosowania prawa materialnego, sformułowany - jak wynika z petitum skargi kasacyjnej - z ostrożności procesowej nie zmierza zatem do podważenia przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawy rozstrzygnięcia. Co prawda naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie organ upatruje w wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, że wagi SAW 10C nie mogły być użyte do pomiaru spornych w sprawie parametrów pojazdów, co pozostaje w funkcjonalnym związku z zarzutami naruszenia prawa procesowego. Niemniej jednak zarzut ten zmierza w istocie – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - do podważenia stanowiska Sądu I instancji, że użyte do wykonania pomiarów pojazdu wagi nie mogły być zastosowane w niniejszej sprawie. Jednakże poprzez zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego skarga kasacyjna nie może zmierzać, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, do zwalczania dokonanej przez Sąd I instancji oceny prawidłowości ustaleń faktycznych sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W sprawie niewątpliwie bowiem organy dowiodły, że przewoźnik dokonał przewozu ładunku nienormatywnym pojazdem (z uwagi na przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu) bez stosownego zezwolenia i nie wskazał przy tym żadnych okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek zwolnienia z odpowiedzialności za przejazd tym pojazdem, a więc nie wykazał dochowania należytej staranności lub braku wpływu na stwierdzone naruszenia. W okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy organy zasadnie zatem wymierzyły skarżącej, na podstawie art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 2 lit. c) i ust. 2 p.r.d., karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co oznacza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podnoszone przez Sąd I instancji wątpliwości co do prawidłowości pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – pomijając ocenę zasadności tych wątpliwości – nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu już uprawniało organ do wymierzenia kary pieniężnej.
Zasądzone na rzecz skarżącego kasacyjnie organu od skarżącej koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 700 zł obejmują - stosownie do art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 490), zwanego rozporządzeniem – wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 600 zł.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O kosztach postępowania sądowego orzekł zaś na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło