II GSK 328/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Spółki z o.o. z siedzibą w F., A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1282/06 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi R. Spółki z o.o. z siedzibą w F., A. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 17 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu od decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1282/06 odrzucił skargę R. z siedzibą w F., A. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 stycznia 2006 r. nr [...]. Decyzją tą organ oddalił sprzeciw spółki wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia 24 września 2003 r. o udzieleniu z pierwszeństwem od dnia 17 września 2001 r. prawa ochronnego na znak towarowy [...] na rzecz N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Sąd wskazał, że strona, reprezentowana przez adwokata A. T., nie uiściła wpisu sądowego od wniesionej skargi. W rejestrze opłat sądowych brak było adnotacji, by w okresie od dnia 5 maja 2006 r. do dnia 20 czerwca 2006 r. wpłynął w sprawie wymagany wpis. Sąd uznał, że stosownie do § 2 ust. 3 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2183), skarga podlegała opłacie stałej. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322) Sąd podniósł, że art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wyraźnie stanowi, że pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Przepis ten zwalnia przewodniczącego od obowiązku wzywania do uiszczenia opłaty stałej przypadającej od pisma wnoszonego przez profesjonalnego pełnomocnika, nie oznacza jednak obowiązku równoczesnego dokonania opłaty wraz z wniesieniem pisma. Opłata bez wzywania powinna natomiast być uiszczona w terminie zakreślonym do złożenia pisma, podlegającego takiej opłacie. W skardze kasacyjnej R. z siedzibą w F., A. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie: - przepisów postępowania, tj. art. 221 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie do skargi, która jest wnoszona do sądu za pośrednictwem organu i odrzucenie tej skargi bez wezwania do uiszczenia opłaty w sytuacji, gdy przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do pism wnoszonych bezpośrednio do sądu administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania; - przepisów postępowania, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w związku z art. 233 zdanie 1 p.p.s.a. poprzez jego pominięcie, choć to ten przepis określa warunki wnoszenia opłaty stałej od skargi, w szczególności warunkuje wniesienie owej opłaty od wskazania sygnatury akt WSA, chociaż nie została ona jeszcze nadana oraz - naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w związku z § 5 rozporządzenia poprzez odrzucenie skargi skarżącego i tym samym odmówienie skarżącemu prawa do sądu z uwagi na nieuiszczenie opłaty sądowej w sytuacji, gdy przepisy prawa de lege lata uniemożliwiają mu uiszczenie tej opłaty sądowej bez znajomości sygnatury sprawy, a sygnatura ta nie jest ustalona. W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że zgodnie z art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu pisma podlegającego opłacie do sądu, natomiast § 5 rozporządzenia wymaga, by przy uiszczaniu wpisu wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Z powyższego wynika, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, że art. 221 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do pism, które są kierowane bezpośrednio do sądu administracyjnego i nie może mieć zastosowania do skargi, która jest wnoszona za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Obowiązek uiszczenia opłaty stałej od skargi w terminie do jej wniesienia w sposób określony w § 5 rozporządzenia jest w takich wypadkach niewykonalny, w chwili wnoszenia skargi do organu sygnatura przyszłych akt sądowych nie jest bowiem jeszcze znana. Strona wnosząca skargę kasacyjną uznała, że gdyby organ uwzględnił skargę w całości i nie przekazał skargi do sądu, sprawie nie zostałaby w ogóle nadana sygnatura akt sądowych i nie byłoby pisma, które podlega opłacie. Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała także na opinię Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie projektu rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią tej opinii przepis art. 221 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do pism, które są wnoszone bezpośrednio do sądu administracyjnego, gdyż przyjęty w nim obowiązek uiszczania wpisu stałego przez tzw. kwalifikowanych pełnomocników jest niewykonalny w przypadku skargi, którą wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt. Zaskarżone postanowienie narusza przysługujące skarżącemu prawo do sądu, gwarantowane przez art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Wprowadzenie instytucji tzw. przymusu adwokackiego, sprecyzowanego w art. 175 p.p.s.a., jako obowiązującego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym było związane z wysokimi wymogami, jakie ustawa procesowa postawiła dla skonstruowania skargi kasacyjnej. Występowanie radcy prawnego lub adwokata w imieniu strony przed sądem kasacyjnym w sformalizowanym postępowaniu miało na celu zapewnienie stronie gwarancji należytej reprezentacji i dochodzenia jej praw przed sądem administracyjnym. Konieczność działania przez profesjonalnego pełnomocnika nie obejmuje etapu postępowania sądowoadministracyjnego przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Nie oznacza to jednak, że dochowanie należytej staranności, stosownej do posiadanego wykształcenia i doświadczenia zawodowego, nie jest obowiązkiem pełnomocnika we wszystkich fazach postępowania, w którym reprezentuje on stronę z racji posiadanego upoważnienia. Zgodnie z art. 221 p.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Sąd I instancji prawidłowo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05. Orzeczenie to przesądziło wątpliwości, jakie pojawiły się w praktyce na tle stosowania art. 221 p.p.s.a. oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...). Niedopuszczalne bowiem było funkcjonowanie sprzecznych z sobą przepisów. Norma określona w ustawie procesowej wprowadza ogólną zasadę dotyczącą czynności podejmowanych przez sąd administracyjny w przypadku wniesienia pisma podlegającego opłacie stałej, a nie opłaconego przez profesjonalnego pełnomocnika. Przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia, na który powołuje się strona wnosząca skargę kasacyjną, jako przepis wprowadzony na mocy aktu rangi podustawowej nie mógł odmiennie regulować kwestii unormowanej w ustawie, co stanowi jedną z podstawowych zasad w hierarchii źródeł obowiązującego prawa. Na mocy powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia utracił moc z dniem 17 marca 2006 r. Nie obowiązywał w momencie wydawania przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia. Skarga w niniejszej sprawie została bowiem wniesiona w dniu 6 czerwca 2006 r., a zatem już po dacie utraty mocy przez omawiany przepis. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji nie mógł zastosować w chwili orzekania nieobowiązującego przepisu i prawidłowo odrzucił skargę jako nienależycie opłaconą. Nie istniał żaden przepis uprawniający ten Sąd do podjęcia rozstrzygnięcia o innej treści (por. wyrok SN z dnia 30 lipca 2003 r. II CKN 414/01, Lex nr 137519 oraz wyrok SN z dnia 6 października 2000 r. IV CKN 116/00, Lex nr 52515). Za nieuzasadnione należało uznać w związku z powyższym powołanie się przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną na wykładnię uchylonego przepisu, odnoszącą się do trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt. Strona wskazała na niemożność podporządkowania się regulacji § 5 ust. 1 rozporządzenia, stanowiącej o konieczności podania sygnatury akt sądowych przy uiszczaniu wpisu, gdyż ze względu na pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu sygnatura ta nie jest stronie znana. W niniejszej sprawie kwestia ta nie miała jednak istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ze względu na stwierdzenie braku uchybienia przez Sąd I instancji przepisom postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony również zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie została bowiem pozbawiona możliwości realizacji prawa do sądu wskutek sprzecznego z prawem postępowania Sądu I instancji, a jej konstytutywne prawo zostało zachowane. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.