II GSK 342/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1764/21 w sprawie ze skargi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd I instancji, WSA) wyrokiem z 28 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1764/21, oddalił skargę (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżący, Spółka, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: organ, organ II instancji) z (...), nr (...), w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skarżący wyrokowi sądu I instancji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego: - tj. art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm.; dalej: p.r.d.) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przestępstwo oszustwa w wyniku którego właściciel pojazdu został pozbawiony w sposób bezprawny władztwa nad nim nie mieści się w zakresie wykładni pojęcia "kradzież" użytego w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy p.r.d. a w konsekwencji przyjęciu, że przedmiotowy pojazd marki (...) nie może być wyrejestrowany na podstawie przesłanek wymienionych w tym przepisie; 2. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: - tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 6 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez wybiórczą i chybioną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dokonaną przy zaniechaniu kierowania się w ocenie dowodów wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, dowolność w wydaniu decyzji, widoczną w szczątkowym i błędnym jej uzasadnieniu, podczas gdy prawidłowa i wyczerpująca ocena materiału dowodowego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony postępowania powinna prowadzić do wniosku, że pojazd marki (...) o numerze rejestracyjnym (...), numerze nadwozia (...) może zostać wyrejestrowany na podstawie przesłanek wymienionych w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i powinno skutkować uchyleniem przez sąd administracyjny skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; - tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez pozostawienie poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez skarżącego oraz odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym podczas gdy zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji oraz zasada przekonywania wymagają rzetelnego i wnikliwego zbadania argumentów przedstawianych przez stronę postępowania oraz ustosunkowanie się do twierdzeń przedstawionych przez strony. Wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i powinno skutkować uchyleniem przez sąd administracyjny skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; - tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez zastosowanie w sytuacji gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązane było do uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy, to jest o wyrejestrowaniu pojazdu, lub uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i powinno skutkować uchyleniem przez sąd administracyjny skarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie powyższych zarzutów. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu podlegała oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie odstąpiono od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podane przez skarżącego, naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, NSA stwierdza, że podniesione w niej zarzuty nie są uzasadnione. Stan faktyczny w tej sprawie jest niesporny. Z akt sprawy wynika, że samochód, którego dotyczył złożony w rozpoznawanej sprawie wniosek o wyrejestrowanie, nigdy nie istniał. Sąd, w ślad za organem, powołał się na postanowienie Prokuratury Okręgowej w P. Wydział III ds. Przestępczości Gospodarczej z (...), sygn. (...), o umorzeniu śledztwa, w którym stwierdzono na podstawie opinii LK KWP w P., że nie został nigdy wyprodukowany samochód marki (...) o numerze rejestracyjnym (...), numerze nadwozia (...) oraz o numerze silnika (...), będący przedmiotem umowy leasingu nr (...) zawartej w dniu (...) przez B. P. z (...) sp. z o.o. Spór w tej sprawie dotyczy możliwości wyrejestrowania pojazdu, który nigdy nie istniał. Odnosząc się do tej spornej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest zasadny podniesiony w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. polegającą na przyjęciu, że przestępstwo oszustwa w wyniku którego właściciel pojazdu został pozbawiony w sposób bezprawny władztwa nad nim nie mieści się w zakresie wykładni pojęcia "kradzież" użytego w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy p.r.d., a w konsekwencji przyjęciu, że przedmiotowy pojazd marki (...) nie może być wyrejestrowany na podstawie przesłanek wymienionych w tym przepisie. Art. 79 ust. 1 p.r.d. przewiduje, że "Pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę; 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa w art. 70g ust. 5". Zdaniem NSA nie ma podstaw do uznania, jak to sugeruje skarżący kasacyjnie, że sformułowanym w przytoczonym powyżej art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. pojęciem "kradzież pojazdu", objąć należałoby również przypadek oszustwa dotyczącego pojazdu nieistniejącego. Kradzież to zabór cudzej rzeczy w celu przywłaszczenia (art. 278 kodeksu karnego). Pod pojęciem zaboru rozumie się fizyczne wyjęcie rzeczy spod władztwa właściciela. Nieistnienie danej rzeczy wyklucza możliwość jego kradzieży, nie jest przecież możliwy zabór rzeczy nieistniejącej. Sąd w zaskarżonym wyroku dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. i zawartego w nim pojęcia kradzież uznając, że nie obejmuje ono oszustwa polegającego na oddaniu w leasing pojazdu, który nigdy nie istniał. Niezasadny jest zatem podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Za niezasadny uznać też należy zarzut naruszenia przepisów postępowania, podniesiony w punkcie 2 skargi kasacyjnej. Jak wynika z przytoczonego powyżej przepisu art. 79 ust. 1 p.r.d., katalog przesłanek, które w świetle ustawy warunkują wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, jest wyczerpujący. Nie ma wśród tych przesłanek okoliczności, która zachodziła w rozpoznawanej sprawie, tj. faktu, że nigdy nie istniał samochód, którego dotyczył wniosek o wyrejestrowanie. Nie ma zatem racji skarżący kasacyjnie, że w tej sprawie dokonano wybiórczej i chybionej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dokonano oceny dowodów niezgodnie ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego. Okoliczności faktyczne ustalone w tej sprawie, niekwestionowane zresztą przez skarżącego kasacyjnie, nie mogły bowiem zostać ocenione inaczej niż to się stało w rozpoznawanej sprawie, tzn. jako takie okoliczności faktyczne, które nie stanowią żadnej z przesłanek przewidzianych w art. 79 ust. 1 p.r.d. W ustalonym w sprawie stanie faktycznym nie jest możliwe wydanie przez organ decyzji o wyrejestrowaniu spornego pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., o czym była mowa powyżej. Trafnie też przyjął Sąd w zaskarżonym wyroku, że w stanie faktycznym ustalonym w sprawie nie może także uznać, że spełniona została przesłanka z art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. trwałej i zupełnej utraty posiadania spornego pojazdu. Skoro pojazd nigdy nie został wyprodukowany, nie mogło dojść do nawiązania stosunku posiadania, a następnie do utraty tego posiadania. Mając na uwadze wskazane powyżej argumenty należy zatem uznać, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są zasadne, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła żadna z ustawowych przesłanek umożliwiających wyrejestrowanie pojazdu. Biorąc to pod uwagę, Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę. Naczelny Sąd administracyjny zwraca jednak uwagę, że Sąd I instancji częściowo nieprawidłowo uzasadnił zaskarżony wyrok wskazując, że w jego ocenie nie było podstawy do wydania decyzji o odmowie wyrejestrowania pojazdu, gdyż postępowanie jako bezprzedmiotowe powinno było ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przedmiotem tej sprawy było wyrejestrowanie uprzednio zarejestrowanego pojazdu. Tak rozumiany przedmiot postępowania - wbrew stanowisku Sądu - istniał w dacie orzekania przez organ. Postępowanie nie stało się zatem bezprzedmiotowe, organ zatem zasadnie rozstrzygnął w tym przedmiocie merytorycznie, tzn. orzekł o odmowie wyrejestrowania. Nie doszło więc do zarzucanej przez Sąd bezprzedmiotowości postępowania. To uchybienie Sądu, polegające na częściowo wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie wpływało jednak na treść rozstrzygnięcia, gdyż orzeczenie o oddaleniu skargi odpowiada prawu. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa i przepisy wykonawcze uzależniają dokonanie rejestracji (por. m.in. M. Burtowy w: Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2021, LEX, komentarz do art. 71; też R. A. Stefański w: Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2008, LEX, komentarz do art. 71). Natomiast wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic jest jedynie czynnością materialno-techniczną o charakterze następczym w stosunku do rejestracji (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1093/12, LEX nr 1351386). Wobec tego nie można wprawdzie stosować przepisów dotyczących decyzji, w tym art. 145 i art. 156 k.p.a., do dokumentu dowodu rejestracyjnego (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 29 marca 2007 r., IV SA/Po 559/06, CBOSA), natomiast może być oceniane w świetle przesłanek przewidzianych dla trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych, wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu nieistniejącego w chwili rejestracji. Mając powyższe na uwadze, ponieważ zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., który przewiduje, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.