II GSK 378/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. skargi kasacyjnej O. T. L. w G.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1130/07 w sprawie ze skargi O.T.L. w G.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1130/07 oddalił skargę O.T.L. w G. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G.W. decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] nałożył na O.T.L. karę pieniężną w kwocie 16.740 zł za: – przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu silnikowego o 9,71 tony − 11.820 zł; – przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej − osi trzeciej − o 1,26 tony − 2.160 zł; – przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej − osi czwartej − o 1,31 tony − 2.160 zł; – przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 9,25 tony − 600 zł. Organ wydał decyzję m.in. w oparciu o protokół kontroli z dnia [...] września 2006 r. Kontrolę przeprowadzono na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości M., a poddano jej samochód ciężarowy MAN o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowca pojazdu, R.M., odmówił podpisania protokołu. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.), organ podał, że minister właściwy do spraw transportu rozporządzeniem ustala wykaz dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 112,7 kN (11,5 t) oraz wykaz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 98 kN (10 t). Inne drogi stanowią natomiast sieć dróg, po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 78,4 kN (8 ton). Droga powiatowa nr 1278, na której dokonano kontroli, należy do tej ostatniej kategorii dróg, nie została bowiem zakwalifikowana do żadnej z dwóch pierwszych kategorii. Powołując z kolei treść art. 61 ust. 1 i 11 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 58, poz. 515) organ argumentował, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Natomiast stosownie do art. 13g ust. 1 i art. 40c ustawy o drogach publicznych, w razie stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej. Organ wskazał także, iż wysokości kar określone zostały w lp. 6 pkt 1 lit. d), lp. 6 pkt 10 lit. d) i e) oraz w lp. 9 pkt 6 lit b) załącznika do ustawy o drogach publicznych. Powołując się na treść tych przepisów argumentował, że po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu wraz z naczepą − stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pierwszą pojedynczą oś nienapędową w naczepie o 1,26 tony, na drugą pojedynczą oś nienapędową w przyczepie (chyba naczepie) o 1,31 tony oraz na podwójną oś napędową o 9,71 tony. Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 9,25 tony. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł również, że funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego dokonują ustaleń w oparciu o pomiary dokonane sprzętem posiadającym ważną legalizację − w opisywanej sprawie za pomocą wag posiadających legalizację Urzędu Miar. Wyniki kontroli stanowiły następnie podstawę do wydania decyzji. Organ wskazał, że odpowiedzialność za przewóz ładunku, w tym kontrolę jego właściwości obejmującą ciężar, oraz obowiązek sprawdzenia normatywności pojazdu przed rozpoczęciem przewozu, spoczywają na przewoźniku. Kwestia zmiany właściwości ładunku pod wpływem warunków atmosferycznych była wyłączną kwestią przedsiębiorcy − przewoźnika, który powinien był uwzględnić takie okoliczności przy załadunku. Oddalając skargę O.T.L., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że kontrola pojazdu została przeprowadzona na drodze powiatowej, co w świetle art. 41 ust. 6 ustawy o drogach publicznych ma istotne znaczenie dla dopuszczalności nacisków osi na drogę. Zgodnie bowiem z tym przepisem na drogach niezaliczonych do dróg krajowych lub wojewódzkich, na których naciski osi na drogę mogą wynosić odpowiednio 11,5 t oraz 10 t, naciski osi na drogach pozostałych dopuszczalne są do 8 t. Organ administracji publicznej stwierdził wystąpienie przesłanki z art. 40c ust. 1 ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalne naciski osi lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2, który odwołuje się do załącznika nr 2 tej ustawy, określającego wysokości kar. Sąd wskazał, że skarżący nie kwestionował ustaleń dokonanych podczas przeprowadzonej kontroli, a znajdujących odzwierciedlenie w protokole, które to ustalenia stanowiły podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, a organy te prawidłowo dokonały subsumcji stanu faktycznego do norm prawnych. Sąd podkreślił, że karą pieniężną sankcjonowany jest sam fakt przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym − w niniejszej sprawie pojazdem, którego nacisk na osie przekraczał wartości dopuszczalne na drodze, którą się poruszał. Obowiązkiem podmiotu wykonującego transport jest zapewnienie spełniania przez pojazd określonych norm, w tym dopuszczalnych nacisków osi i na nim ciąży także odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym. Odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności obiektywnej w tym znaczeniu, że nie jest uzależniona od zawinienia po stronie podmiotu. Dla nałożenia kary w drodze decyzji administracyjnej wystarczającym było zatem stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnych nacisków. Dlatego też organ nie miał obowiązku prowadzić postępowania dowodowego na okoliczność istnienia lub nieistnienia winy po stronie przedsiębiorcy czy też prowadzącego pojazd kierowcy. Sąd zaznaczył, że w toku postępowania strona nie wskazywała na istnienie po jej stronie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym. Z całą pewnością okolicznością taką nie jest specyfika ładunku, jakim jest drzewo, uniemożliwiająca określenie wywołanego nim nacisku osi jeszcze przed załadunkiem. Nie jest bowiem niemożliwe określenie tych nacisków już po załadunku i ewentualne skorygowanie go. W związku z powyższym Sąd uznał, że wydając kwestionowane decyzje, organy nie dopuściły się zarzucanych im naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ decyzje zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy oraz wystarczające omówienie i rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. O.T.L. w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając obrazę prawa materialnego, tj. art. 13g ust. 1 i 40c ustawy o drogach publicznych oraz prawa procesowego, tj. art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wynikającą z błędnej oceny stanu faktycznego przez uznanie za uzasadnione zastosowanie art. 13g i 40c prawa o drogach publicznych, podczas gdy właściwa ocena stanu faktycznego i zarzutów strony prowadziły do uzasadnionego wniosku o istnieniu okoliczności wyłączających odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, a w konsekwencji braku podstaw do zastosowania art. 13g i 40c prawa o drogach publicznych i nałożenie kary pieniężnej na stronę. Strona wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona zaznaczyła, że nie kwestionuje ustaleń Sądu, jednakże stoi na stanowisku, że Sąd I instancji z obrazą art. 133 p.p.s.a. dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego, a następnie błędnie uznał, że doszło do zawinionego przejazdu pojazdem nienormatywnym i w konsekwencji zastosowania art. 13g i 40 c ustawy o drogach publicznych. Powyższe okoliczności strona podnosiła w postępowaniu sądowym, a Sąd jedynie ogólnikowo się do nich odniósł − nie uzasadniając na czym miałoby polegać zbadanie i skorygowanie wagi po załadunku i nie odniósł się do specyfiki ładunku. W szczególności Sąd nie uwzględnił, iż surowiec drzewny będący przedmiotem transportu jest specyficznym towarem o różnym ciężarze właściwym, na który mają wpływ warunki wzrostu, warunki atmosferyczne i gatunek drewna. Strona podniosła jednocześnie, że załadunek drewna dokonuje się w lesie w metrach sześciennych i nie ma możliwości zważenia ładunku, dopasowania jego ilości w tonach w taki sposób, by nie naruszono norm pojazdu normatywnego, w sytuacji gdy brak jest regulacji prawnych określających sposób liczenia masy takiego towaru. Strona podkreśliła, że jej wolą jest prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z przepisami ustawy o ruchu drogowym, jednakże z uwagi na brak stosownych narzędzi nie może się z tego wywiązać w konkretnych sytuacjach. Wskazała, że korzysta z "Poradnika leśniczego", w którym znajdują się opracowane przez Instytut Technologii Drewna gęstości poszczególnych gatunków drewna. W niniejszej sprawie kierowca załadowujący towar kierował się tym właśnie poradnikiem. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z oparciem niniejszej skargi kasacyjnej na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., rozpoznaniu w pierwszej kolejności podlegają podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zarzuty odnoszące się do naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy skargi kasacyjnej nie oparto na drugiej podstawie lub dopiero, gdy podstawa ta okaże się "nieusprawiedliwiona" (art. 184 p.p.s.a.). Tylko poprawnie ocenione przez Sąd I instancji postępowanie administracyjne oraz prawidłowe proceduralnie postępowanie sądowoadministracyjne pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. W przypadku postawienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania, strona wnosząca skargę kasacyjną obowiązana jest nie tylko dokładnie wskazać naruszony przepis, ale również wykazać, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie dają podstaw do przyjęcie, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 133 p.p.s.a. Przepis ten składa się z trzech jednostek redakcyjnych (trzech paragrafów), a strona skarżąca nie wskazała, który z paragrafów tego przepisu został przez Sąd I instancji naruszony. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż strona skarżąca naruszenia tego przepisu upatruje w tym, iż Sąd I instancji dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego, a w konsekwencji wadliwie zastosował przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 13g i 40c ustawy o drogach publicznych. Rzecz jednak w tym, iż uzasadnienie skargi kasacyjnej nie dotyczy treści art. 133 p.p.s.a. Przepis art. 133 p.p.s.a. ma następującą treść: § 1. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. § 2. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo. § 3. Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu. Z akt sprawy wynika, iż Sąd wydał wyrok po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu. Z istoty zaś sądowej kontroli administracyjnej wynika, że Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Tak też było w niniejszej sprawie, gdyż Sąd orzekł na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Skoro objęte podstawami skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione stwierdzić należy, że wiążącym w sprawie jest stan faktyczny, przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Ten zaś stan faktyczny, a w szczególności wyniki kontroli drogowej (które przez stronę skarżącą nie były kwestionowane), w pełni pozwalał na zastosowanie w sprawie przepisów art. 40c ust. 1 i art. 13g ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Sąd I instancji trafnie przy tym podkreślił, że wyłączeniem do zastosowania tych ostatnich przepisów nie mogła być − jak to się podnosi w skardze kasacyjnej − okoliczność, iż przedmiotem transportu był surowiec drzewny, który jest specyficznym towarem o różnym ciężarze właściwym, na który wpływ mają warunki wzrostu, warunki atmosferyczne i gatunek drewna. Rzeczą przewoźnika jest bowiem takie zorganizowanie przewozu towaru, aby pojazd nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisku na osi. W przedmiotowej zaś sprawie te przekroczenia były znaczne, skoro przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu silnikowego wynosiło aż 9,71 tony, a przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej wynosiło 9,25 tony. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.