II GSK 3921/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 865/15 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektor Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną. |Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 865/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi | |M. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach| |poza kasynem gry, w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z [...] marca 2015 r., w punkcie | |drugim, zasądził od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. | |Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] września 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę w| |zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu [...] przy ul. Z. [...] w L., należącym do M. D. prowadzącego w | |wymienionym lokalu ewidencjonowaną działalność gospodarczą. W wyniku kontroli stwierdzono, że w lokalu znajdują się dwa automaty do gier o | |nazwie Black Hors nr [...] i Hot Slot nr [...], należące do M. M. | |Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył M. D. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania | |gier na automatach poza kasynem gry, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach | |hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 612 ze zm.; dalej: u.g.h.). | |Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. | |Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M. D. | |Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - | |Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że skarga | |zasługuje na uwzględnienie wobec stwierdzonego przez Sąd naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.| |Z uzasadnienia decyzji WSA wywiódł, że podstawę ustalenia, iż skarżący urządzał gry, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., stanowił w | |istocie jedynie fakt umiejscowienia automatów do gier w prowadzonym przez niego lokalu gastronomicznym oraz to że nie posiadał on | |zezwolenia na prowadzenie kasyna gry. Sąd I instancji stwierdził, że motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu decyzji organu | |odwoławczego ograniczają się do lakonicznego stwierdzenia, że okoliczność urządzania gier na automatach poza kasynem gry została | |udowodniona i oceniona na podstawie całego zebranego materiału dowodowego. Organ nie wyjaśnił jednak, z jakich konkretnych okoliczności | |faktycznych wyprowadził ustalenie przyjęte za podstawę orzekania. Mimo ustalenia w toku postępowania, że właścicielem tych urządzeń jest | |inny podmiot – M. M., w rozważaniach organów obu instancji zabrakło oceny tej okoliczności. Pominięto również wskazywany przez skarżącego | |fakt istnienia umowy łączącej skarżącego i właściciela automatów, na podstawie której zostały one wstawione do lokalu przy ul. Z. [...]. | |Skarżący powoływał się na fakt zawarcia takiej umowy, co wynika z treści sporządzonego przez kontrolujących protokołu kontroli z dnia [...] | |września 2014 r. Organ nie wyjaśnił również, czy w sprawie zachodził element sprawowania przez skarżącego jakiegokolwiek faktycznego | |władztwa nad urządzeniami do gier, albo wykonywania czynności związanych z obsługą automatów, objaśnianiem zasad gier i wypłacaniem | |wygranych lub też wykonywaniem jakichkolwiek innych czynności związanych z funkcjonowaniem automatów i korzystaniem z nich przez graczy, co| |świadczyłoby o aktywności skarżącego w zakresie urządzania gier na tych automatach. | |Sąd podzielił stanowisko organu, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji urządzającego gry, dlatego ocena, czy dany | |podmiot powinien być adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. leży w kompetencjach organu celnego. W ocenie Sądu | |nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia wszystkich | |okoliczności danej sprawy, które dopiero pozwoliłyby na ocenę, czy określonemu podmiotowi można przypisać cechę urządzającego gry w | |rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. WSA ocenił, że w sprawie obowiązek ten nie został przez organ wypełniony, co skutkowało naruszeniem zasad | |określonych w przepisach art. 122 § 1, art.187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji również| |nie spełnia wymogów określonych w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. | |Podsumowując WSA stwierdził, że wobec braku poczynienia przez organy celne ustaleń w zakresie niezbędnym do wydania decyzji, należało | |uchylić obydwie zaskarżone decyzje. | Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w B., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ust. 1 u.g.h. oraz art. 65 Kodeksu cywilnego, przejawiającym się w ocenie Sądu I instancji na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego uzupełniającego, jak i ponownej ocenie już zebranych dowodów z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny w szczególności ustalenie, jakie faktyczne czynności podejmował skarżący w związku z zawartą umową, obsługą automatu, jego funkcjonowaniem, podczas gdy zawarcie umowy dzierżawy powierzchni lokalu użytkowego (działalność gastronomiczna) może świadczyć o wspólnym przedsięwzięciu gospodarczym polegającym na połączeniu składników majątkowych tj. lokalu użytkowego oraz automatu do gry umożliwiającym uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu. Wobec powyższego organ wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z racji zogniskowania zarzutów skargi kasacyjnej wokół kwestii związanych z wykazaniem, czy skarżący M. D. był urządzającym gry w opisanym w części wstępnej lokalu, należy zauważyć, że - jak trafnie zauważył Sąd I instancji - ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Innymi słowy, w świetle omawianego przepisu (w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie) urządzanie gier na automatach to aktywne zachowanie danego podmiotu zmierzające do zorganizowania tego rodzaju gier lub zapewnienia ich sprawnego prowadzenia, a nie jedynie akceptowanie bądź nieprzeszkadzanie w podejmowaniu takich działań przez inny podmiot. Zgodnie z poglądem wypracowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo wynajęcie czy wydzierżawienie lokalu lub jego części w celu urządzania gier hazardowych nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego czy wydzierżawiającego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza (zob. m.in. wyroki NSA: z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16; z 13 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1409/17; z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4323/17). Wyżej przybliżone pojęcie "urządzającego gry", wyznacza kierunek niezbędnych ustaleń faktycznych do zastosowania art. 89 ust. 1 u.g.h. W omawianym zakresie ustalenia organu przedstawione w zaskarżonej decyzji obejmowały twierdzenie, że "M. D. właściciel lokalu, gdzie znajdowały się w/w automaty do gier, nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry, czy zezwolenia udzielonego przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych". Stąd w zaskarżonej decyzji wywiedziono, że skarżący urządzał gry na automatach poza kasynem gry. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę wyżej przybliżony zakres pojęcia "urządzającego gry" oraz ustalenia organu obejmujące w istocie jedynie okoliczność, że skarżący – nieposiadający koncesji na prowadzenie kasyna gry - był właścicielem lokalu, w którym stwierdzono automaty do gier, nie sposób skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania podatkowego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez ocenę postępowania wyjaśniającego jako wadliwego, a w szczególności niewystarczającego dla zasadności uznania skarżącego za "urządzającego gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. W zaskarżonej decyzji brak bowiem prawidłowo poczynionych ustaleń, z których wynikałoby czy to, że skarżący w istocie umożliwiał realizowanie/realizował działalność w zakresie gier hazardowych, czy też z których to ustaleń wynikałby zamiar wspólnej (wraz z właścicielem automatów) realizacji przedsięwzięcia hazardowego. Sąd kasacyjny miał na uwadze, twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że zawarcie umowy dzierżawy powierzchni lokalu użytkowego może świadczyć o wspólnym przedsięwzięciu gospodarczym polegającym na połączeniu składników majątkowych tj. lokalu użytkowego oraz automatu do gry umożliwiającym uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu. Jednakże ustalenia dotyczące chociażby samej umowy dzierżawy w ogóle nie były przedmiotem rozważań organów zarówno w zaskarżonej, jak i pierwszoinstancyjnej decyzji. Powyższe uwagi skargi kasacyjnej nie mogły mieć zatem, z racji kontrolnego charakteru postępowania sądowoadministracyjnego, wpływu na wynik oceny zgodności z prawem wyroku Sądu I instancji. W świetle całokształtu dotychczasowych rozważań, biorąc pod uwagę, że zarzut skargi kasacyjnej nie okazał się skuteczny, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.