II GSK 465/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-20
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Patrycja Joanna Suwaj, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która wynajmuje lokal, a następnie podnajmuje go innemu podmiotowi w celu instalacji automatów do gier hazardowych, może być uznana za 'urządzającą gry' w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych i ponosić odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że skarżąca, poprzez wynajem lokalu i jego dalsze podnajęcie firmie w celu instalacji automatów do gier hazardowych, aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Działanie to wyczerpuje znamiona definicji 'urządzającego gry' w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli skarżąca nie była bezpośrednim właścicielem automatów ani ich operatorem.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę lokalu, w którym ujawniono dwa urządzenia do gier hazardowych. W wyniku eksperymentu procesowego stwierdzono, że jedno z urządzeń umożliwiało gry o charakterze losowym, z możliwością wygranych rzeczowych lub pieniężnych. Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej skarżącej, która prowadziła działalność gospodarczą polegającą na wynajmowaniu lokali pod instalację automatów do gier. Decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymano w mocy karę pieniężną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącej, uznając, że urządzenia spełniały przesłanki automatów do gier hazardowych, a skarżąca, jako podnajmująca lokal pod te urządzenia, była współurządzającą gry.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od D. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 5400 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Sędzia del. WSA Marek Krawczak Protokolant starszy asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 443/22 w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 4 maja 2022 r. nr 1001-IOA.4246.2.2022.6.BS UNP 1001-22-047117 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 9 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 443/22, oddalił skargę D. T. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS") z 4 maja 2022 r. nr 1001-IOA.4246.2.2022.6.BS w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W dniu 16 marca 2018 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.
Dz. U. z 2020 r. poz. 2094 ze zm.; dalej: "u.g.h.") w lokalu położonym w L. przy
ul. Z. Ze sporządzonej notatki z kontroli i protokołu przeprowadzenia eksperymentu procesowego z 16 marca 2018 r. wraz z załączonymi dokumentami wynika, że w lokalu tym znajdowały się dwa urządzenia do gier o nazwach: [...] i [...]. Urządzenia posiadały wygląd i typowe elementy dla automatów do gier losowych występujących w kasynach gry (dwa monitory, wrzutnik monet, akceptor banknotów, przyciski umożliwiające prowadzenie gier).
W wyniku przeprowadzonego eksperymentu na urządzeniu [...] stwierdzono także, że w grach padały wygrane rzeczowe w postaci punktów umożliwiających grającemu przedłużenie danej gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, gry te stanowiły gry, o których mowa w art. 2 ust. 4 i 5 u.g.h.
Urządzenie [...] w chwili rozpoczęcia czynności było wyłączone. W związku z tym przeprowadzenie eksperymentu na tym urządzeniu było niemożliwe. Wobec powyższego automat w ramach postępowania karnego skarbowego, został udostępniony biegłemu sądowemu w zakresie badań automatów i urządzeń do gier przy Sądzie Okręgowym w Przemyślu.
W związku z ustaleniami kontroli, Naczelnik Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi (dalej: "Naczelnik UCS") postanowieniem z 7 września 2021 r. wszczął z urzędu wobec skarżącej prowadzącej do 16 lutego 2021 r. działalność gospodarczą pod nazwą [...] postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem w należącym do niej lokalu niezarejestrowanych automatów do gier.
Decyzją z 29 grudnia 2021 r. Naczelnik UCS wymierzył stronie karę pieniężną
w wysokości po 100.000 zł za urządzanie bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia gier hazardowych na automatach [...]
i [...].
Decyzją z 4 maja 2022 r. DIAS w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UCS w Łodzi z 29 grudnia 2021 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony skarżącej.
WSA podał, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy
z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania kontroli, tj. od dnia 1 kwietnia 2017 r., a następnie przytoczył art. 2 ust. 3 i 4, a także art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a u.g.h.
Wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ, oceniając charakter gier urządzanych na poddanych kontroli automatach o nazwach: [...], oraz [...], słusznie stwierdził, że przedmiotowe urządzenia spełniały przesłanki automatów do gier hazardowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 -5 u.g.h.
Z przeprowadzonego 16 marca 2018 r., na podstawie art. 211 k.p.k. w zw.
z art. 113 § 1 k.k.s., eksperymentu procesowego przez funkcjonariuszy, szczegółowo opisanego w protokole z 16 marca 2018 r., jak również z oględzin automatów ujawnionych w lokalu oraz opinii z badań z 3 lutego 2021 r. biegłego sądowego
w zakresie badań automatów i urządzeń do gier wynika, że urządzenia posiadały wygląd i typowe elementy dla automatów do gier losowych występujących w kasynach gry (dwa monitory, wrzutnik monet, akceptor banknotów, przyciski umożliwiające prowadzenie gier). Z opisu przeprowadzonego eksperymentu wynika, że automat
o nazwie [...] w celu rozegrania gry zasilono środkami pieniężnymi, które zostały przeliczone na punkty kredytowe do prowadzenia gier. Po wyborze gry
i naciśnięciu przycisku "Start" rozpoczynała się gra. Każdemu naciśnięciu przycisku "Start" towarzyszyło pobranie stawki za udział w grze. Gra toczyła się bez udziału gracza, który mógł jedynie obserwować co dzieje się na ekranie urządzenia i oczekiwać na jej zakończenie i wynik: przegraną lub wygraną. Podczas eksperymentu, żadna
z gier nie zakończyła się wygraną (odpowiednim ułożeniem symboli na bębnach). Na rezultat gier gracz nie miał wpływu. Miały one bowiem charakter losowy.
Według opinii biegłego zastosowane w automacie [...] oprogramowanie umożliwia rozgrywanie 20 różnych gier. Warunkiem rozpoczęcia jest zakredytowanie urządzenia poprzez wpłatę środków pieniężnych zamienianych przez automat na punkty kredytowe widoczne w polu Credit. Po zakredytowaniu gracz wybiera grę i może ustalić stawkę za grę. Po naciśnięciu przycisku Start/Odbierz na pulpicie, następuje pobranie punktów kredytowych w wysokości stawki wcześniej wybranej, wprawione zostają w ruch bębny z symbolami występującymi w grze. Gra kończy się w momencie samoczynnego zatrzymania bębnów z symbolami. Grający nie ma wpływu na moment zatrzymania bębnów i na rezultat gry. Gdy po zatrzymaniu bębnów, symbole na nich ułożą się w układ wygrywający, grający otrzymuje wygraną punktową widoczną w polu WIN, którą może poddać dodatkowemu ryzyku zwielokrotnienia lub przegrania albo dodać do punktów kredytowych do pola Credit. Punkty zgromadzone na liczniku Credit można wypłacić. Urządzenie wypłaca pieniądze w monetach o nominale 5 zł. W oparciu o uzyskane wyniki badania stwierdzono, że gry prowadzone są na urządzeniu elektronicznym. W grach na automacie można uzyskać wygrane pieniężne. Realizacja wypłaty wygranej pieniężnej odbywa się za pośrednictwem urządzenia wypłacającego tzw. hoppera. W grach na automacie można uzyskać wygrane rzeczowe pozwalające na rozpoczęcie nowych gier przez wykorzystanie wygranych punktów uzyskanych w poprzednich grach. Gry na automacie mają charakter losowy zawierając jednocześnie element losowości, uzyskiwane wyniki rozgrywanych gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli grającego. W celu rozpoczęcia rozgrywania gier na automacie konieczne jest jego zakredytowanie przez grającego kwotą pieniężną, co świadczy o komercyjnym charakterze gier.
Wobec powyższego DIAS prawidłowo uznał, że wyniki przeprowadzonych czynności wskazują, że gry przeprowadzane na badanych urządzeniach zawierały element losowości. Grający nie posiadał bowiem wpływu na wynik gry. Wygrana w grze na automatach nie zależała od jego woli, wiedzy i umiejętności (zręczności), gdyż
o końcowej konfiguracji gry decydował mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Rola gracza sprowadzała się do zasilenia automatu środkami pieniężnymi, wybraniu stawki za jaką gra miała być prowadzona, a także do inicjowania startu gry odpowiednim przyciskiem. Materiał dowodowy potwierdza też, że urządzenia eksploatowane były w celach komercyjnych, o czym świadczyła konieczność użycia środków finansowych do ich uruchomienia. W tej sytuacji organ drugiej instancji prawidłowo uznał, że gry na kontrolowanych w sprawie urządzeniach wypełniały definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 u.g.h. Zauważył jednocześnie, że właściwy organ celny, prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, był uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń co do charakteru danej gry. Uprawnienie to wynikało
z art. 64 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 ze zm.; dalej: "ustawa o KAS"). Wskazane przepisy stanowią wprost o kompetencji funkcjonariuszy wykonujących kontrolę do dokonania oględzin oraz przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS zaistnieje niewątpliwie w sytuacji stwierdzenia, że gry odbywają się na urządzeniu, które nie zostało zarejestrowane oraz znajduje się tak jak w sprawie niniejszej w bezobsługowym lokalu niespełniającym ustawowych warunków. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie było więc przeszkód, by skorzystać w postępowaniu
z dowodu w postaci eksperymentu rozegrania gier kontrolnych na ujawnionych w toku kontroli urządzeniach. W postępowaniu prowadzonym w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach, obowiązuje bowiem zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180
§ 1 O.p.). Dowód w postaci przeprowadzonego eksperymentu, tak jak wszystkie inne dowody w postępowaniu, podlegał swobodnej ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki
i doświadczenia życiowego (art. 191 O.p.). Zdaniem sądu eksperyment stanowił środek dowodowy, który najpełniej odzwierciedlał stan automatu [...] i charakter przeprowadzanych na nim gier. Eksperyment przeprowadzony bowiem został przez funkcjonariuszy, którzy mieli bezpośrednią styczność z kontrolowanym urządzeniem.
W rozpoznawanej sprawie opis przeprowadzonego eksperymentu jest rzeczowy
i spójny, a organ wysnuł na jego podstawie logiczne wnioski. Przeprowadzone na badanym w drodze eksperymentu urządzeniu gry kontrolne jednoznacznie wykazały na ich losowy i komercyjny charakter.
WSA za bezsporny uznał fakt, że działalność w zakresie urządzania gier na kontrolowanych w niniejszej sprawie urządzeniach prowadzona była w lokalu niebędącym kasynem gry, bez zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier hazardowych oraz rejestracji automatów do gier.
Z przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega osoba urządzająca grę na automacie. Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.), urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania
i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności.
Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że przedmiotowe postępowanie nie jest jedynym prowadzonym wobec skarżącej. Według stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącej wydano szereg innych decyzji wymierzających kary pieniężne z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w innych lokalach, do których dysponowała tytułem prawnym. Całokształt okoliczności, na które wskazywały organy, w tym charakter działalności skarżącej, polegający na wynajmowaniu/podnajmowaniu lokali, w których urządzone były gry hazardowe uzasadnionymi czyni wnioski organów, że strona urządzała gry na automatach nie tylko w kontrolowanym lokalu. Skarżąca świadomie ignorowała przepisy dotyczące koncesjonowanego charakteru działalności w zakresie hazardu i zawierała kolejne umowy wynajmu lokali pod instalację urządzeń. Prowadząc działalność gospodarczą świadomie we wcześniejszych i w kolejnych latach udostępniała lokale do wstawienia automatów do gier hazardowych. Działalność skarżącej polegała na wyszukiwaniu właściwego lokalu, spełniającego określone kryteria i warunki do zainstalowania automatów do gier hazardowych i z tego procederu uczyniła sobie stałe źródło dochodu.
W ocenie Sądu, skarżąca jedynie stwarzała wrażenia oddania spornego lokalu przy ul. Z. firmie S. S.L. Oddział w Polsce, bowiem faktycznie to strona i jej mąż zajmowali się zarówno wyszukiwaniem lokali w celu wstawienia automatów do gry, jak i umieszczaniem w nich automatów oraz zapewnieniem serwisu, części i akcesoriów do urządzeń hazardowych, pomieszczeń do ich magazynowania, przy czym część tych czynności była podejmowana w taki sposób, aby odsunąć podejrzenie ich wykonywania od strony na rzecz innych podmiotów takich jak S. S.L. Oddział w Polsce, G. Sp. z o. o. czy W. Sp. z o.o. Skarżąca, wynajmując lokal przy ul. Z., a następnie "podnajmując" innemu podmiotowi celem wstawienia do lokalu automatu do gier, stworzyła techniczne
i organizacyjne warunki zapewniające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie ujawnionych automatów do gier hazardowych.
W konsekwencji WSA stwierdził, że skarżąca wielokrotnie już uczestniczyła
w zorganizowaniu warunków umożliwiających korzystanie z wstawionych do pozostających w jej dyspozycji lokali automatów, co oznacza, że systematycznie wraz
z właścicielami urządzeń urządzała gry hazardowe poza kasynami gry. Jednocześnie, dysponując wiedzą o nielegalnym charakterze prowadzonej działalności, w związku
z kolejnymi kontrolami w jej lokalach, nie podjęła żadnych działań, by odstąpić od udziału w nielegalnym procederze urządzania gier na automatach. Była to świadoma
i celowa działalność zarobkowa.
Sądu pierwszej instancji uznało, że organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały
i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia,
a dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie można zarzucić dowolności. Materiał ten nie budził wątpliwości i dał podstawę do uznania, że gry rozgrywane na kontrolowanych w sprawie automatach miały charakter losowy, a skarżąca była podmiotem urządzającym gry na automatach.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
A/ naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji DIAS z 4 maja 2022 r. naruszającej przepisy prawa;
2/ art. 137 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak prawidłowej narady przez Sąd orzekający oraz brak przedstawienia wywodu własnego i logicznego rozumowania przez Sąd orzekający w zakresie rozstrzygnięcia sprawy, gdzie uzasadnienie zaskarżonego wyroku sprowadza się do przepisania uzasadnień wyroków NSA powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
3/ art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd meriti do zarzutów odwołania, tj. w zakresie naruszenia przez organ II instancji:
a) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 98 k.p.a. analogiczne art. 210 § 1 ust. 6 w zw. z art. 233 § 1 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: "O.p.") poprzez niewyjaśnianie dostatecznie okoliczności faktycznych sprawy, a także poprzez niezapewnienie skarżącej możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia, się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji oraz złożenia wniosków dowodowych,
b) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego, polegający na błędnym przyjęciu, że skarżąca jest posiadaczem zależnym lokalu znajdującego się w L. przy ul. Z., a tym samym iż ponosi odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach,
w sytuacji gdy urządzenia te nie należały do skarżącej, skarżąca nie była użytkownikiem, ani konserwatorem tych urządzeń, jak również nie czerpała
z nich korzyści, nie była też posiadaczem zależnym lokalu w myśl art. 336 k.c.,
a który to błąd w ustaleniach faktycznych doprowadził do bezzasadnego przyjęcia, że skarżąca wypełniła dyspozycje art. 89 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.g.h.,
w sytuacji gdy skarżąca była głównym najemcą lokalu, podnajmowała go zaś innemu podmiotowi, a na urządzeniach wskazani byli ich właściciele,
c) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozmiłowania ocenę, zebranego materiału dowodowego w postaci umowy podnajmu zawartej z firmą Steal Invest, polegający na błędnym przyjęciu, że skarżąca była posiadaczem lokalu znajdującego się w L. przy ul. Z. w chwili kontroli, a tym samym iż ponosi odpowiedzialność za urządzanie gier na automatach,
d) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę zebranego materiału dowodowego w postaci umowy podnajmu zawartej z firmą S., prowadzące do bezzasadnego przyjęcia, iż to skarżąca była faktycznym posiadaczem lokalu w chwili kontroli, podczas gdy lokal był przedmiotem dalszej umowy podnajmu, a faktycznym posiadaczem lokalu była spółka S..
B/ naruszenie przepisów prawa materialnego:
1/ art. 89 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.g.h., poprzez błędną wykładnię prowadzącą do ustalenia, że odpowiedzialność na podstawie niniejszego przepisu ponosi skarżąca,
2/ art. 89 ust. 1 pkt 3 u.g.h, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do ustalenia, że odpowiedzialność na podstawie niniejszego przepisu ponosi skarżąca jako posiadacz zależny podczas gdy lokal był oddany w dalsze posiadanie firmie S.,
3/ art. 6 ust. 4 u.g.h., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialności na podstawie art. 89 u.g.h. mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 tej ustawy.
Ponadto wniesiono o:
1) zobowiązanie organu I instancji do wskazania czy podczas jakiejkolwiek kontroli ujawniono obecność skarżącej w jakimkolwiek lokalu, które były przedmiotem postępowań prowadzonych przez organ I instancji na okoliczności braku posiadania lokali i oddania ich w posiadanie zależne osobą trzecim;
2) zobowiązanie organu I i II instancji czy wobec spółki Steal Invest, prowadzone są postępowania w zakresie organizowanych gier hazardowych, ile jest takich postępowań, czy spółka ta wynajmowała lokale jedynie od skarżącej czy również od innych podmiotów, o wskazanie czy wobec innych osób które wynajmowały lokale wskazanej spółce prowadzone są postępowania i jakie;
3) zobowiązanie organu I i II instancji o wskazanie czy dokonano przesłuchania przedstawiciela członka zarządu spółki S. sp. z o.o. w związku z wiedzą, że lokal był tej spółce oddany w dalszy najem, na okoliczności ustalenia czy umowa ta jest nadal obowiązująca, ustalenia kto faktycznie zajmował lokal przy
ul. Z. w chwili kontroli;
4) dopuszczenie dowodu z zeznań świadków:
- M. T., na okoliczności ustalenia kto faktycznie zajmował lokal przy ul. Z. w chwili kontroli;
5) zobowiązanie organu I instancji do wskazania:
- skąd organ miał wiedzę, iż pod wskazanym adresem prowadzone są gry na rzekomych automatach,
- według ich wiedzy kto urządzał gry na rzekomych automatach,
- w jaki sposób pracownicy organu weszli do środka pomieszczenia,
- czy pomieszczenie to było zamknięte czy otwarte,
- o której godzinie nastąpiło wejście do lokalu przez pracowników organu,
- czy po wejściu do lokalu pracownicy wykonali dokumentację z wnętrza lokalu, jeśli nie to dlaczego niniejszego nie wykonali,
- czy do czynności wezwano właściciela, najemcę lub użytkownika lokalu, jeśli nie to dlaczego tego zaniechano,
- czy do przeprowadzenia eksperymentu wezwano właściciela, najemcę lub użytkownika lokalu, jeśli nie to dlaczego tego zaniechano,
- czy urządzenia były sprawne, czy miały zabezpieczenia, jeśli tak to jakie, jak je ominięto,
- czy wystąpiono do prokuratury o zatwierdzenie dokonanych czynności,
- w jaki sposób zabezpieczono urządzenia,
na okoliczności braku udziału skarżącej w toku sprawy z winy organu poprzez brak informowania jej o czynnościach, na okoliczności bezprawnego działania pracowników organu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz oddalenie wniosków dowodowych skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, której przesłanki zostały enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a których istnienia w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi
w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.
Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni i oceny zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Nieusprawiedliwione są zarzuty wskazane w pkt A/ 2/ i 3/ petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 137 § 1 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną,
w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera też stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć do zwalczania ustaleń faktycznych, czy oceny materiału dowodowego przyjętych za podstawę orzekania (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2008 r., sygn. akt
II FSK 1156/07; 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1652/11, cytowane orzeczenia publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a do tego właśnie zmierza autor skargi kasacyjnej, zarzucając naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 867/05).
Nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi, ponieważ o czym była już mowa, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną. Natomiast odwołanie się przez Sąd pierwszej instancji do poglądów wyrażonych w uzasadnieniach innych sądów, wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest dopuszczalną praktyką i - wbrew twierdzeniom autora skargi - nie świadczy o braku samodzielności Sądu pierwszej instancji w rozstrzyganiu sprawy (por. wyrok NSA z 15 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1715/21).
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji odniósł się również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do kwestii naruszenia przez organ drugiej instancji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. WSA prawidłowo stwierdził, że
w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej stosuje się przepisy ustawy
z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, a nie przepisy k.p.a. Stanowią o tym przepisy art. 8 i art. 91 u.g.h. Z art. 8 u.g.h. wynika, że do postępowań w sprawach określonych w u.g.h. stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, chyba że ustawa o grach hazardowych stanowi inaczej. Natomiast art. 91 u.g.h. stanowi, że do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa.
W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. są niezasadne.
Natomiast w stosunku do zarzutu naruszenia art. 11, art. 78, art. 80
i art. 98 k.p.a. przez nieodniesienie się do tych przepisów należało stwierdzić, że przepisy te nie zostały powołane w zarzutach skargi, więc Sąd nie miał obowiązku odnoszenia się z urzędu do tych przepisów.
Nie został naruszony również art. 137 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów. Przebieg narady
i głosowanie nad orzeczeniem jest tajne, a zwolnienie od zachowania w tym względzie tajemnicy, z zastrzeżeniem § 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejmuje dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia oraz spisanie sentencji wyroku. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnego argumentu, który wskazywałby na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji tego przepisu. Nie wskazano, że narada się nie odbyła bądź też że narada nie była tajna, że nie było dyskusji lub głosowania (por. wyrok NSA
z 29 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1338/18). Tym samym zarzut naruszenia art. 137 § 1 p.p.s.a. uznać należy za bezpodstawny.
Zamierzonego skutku nie mógł także odnieść zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sformułowany w pkt A/ 1/ petitum skargi kasacyjnej.
Po pierwsze, podnosząc zarzut naruszenia ww. przepisu autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował jednostki redakcyjnej, która jego zdaniem została naruszona. Podkreślenia wymaga, że zarzucany art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. został podzielony na litery od a) do c). Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony
i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Nie jest też uprawniony, ani zobowiązany poszukiwać za stronę naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r.,
sygn. akt II GSK 2321/11).
Po drugie art. 145 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Artykuł 145 p.p.s.a. określa sposób rozstrzygnięcia sprawy i jest to tzw. przepis wynikowy, dlatego - podnosząc jego naruszenie - autor skargi kasacyjnej powinien powiązać go z konkretnymi przepisami, którym uchybił organ administracji, a których to naruszeń nie wziął pod uwagę Sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań
w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia ww. przepisu (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10; 7 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2886/12; 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1298/14;
13 października 2017 r., sygn. akt II GSK 129/16).
W konsekwencji należy uznać, że stan faktyczny ustalony przez organy i jego ocena, przyjęte następnie przez WSA za podstawę wyrokowania, nie zostały skutecznie zakwestionowane skargą kasacyjną. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano bowiem zgodności z prawem dokonanych w tej sprawę ustaleń faktycznych, które doprowadziły do uznania, że z powodu podejmowanych czynności skarżąca była współurządzającą gry hazardowe w rozumieniu przepisów u.g.h.
Wskazać należy, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach,
z których można wywnioskować zakres tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności zorganizowanie
i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy (por. np. wyroki NSA z: 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1915/17,
27 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5042/16, 26 listopada 2020 r., sygn. akt
II GSK 47/18). Urządzającym grę jest więc ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w grze na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie wskazał, na podstawie jakich okoliczności uznał skarżącą za podmiot współurządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.
Z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca wynajęła lokal przy ul. Z. w L od A. N. Następnie umową najmu podnajęła ten lokal firmie S. S.L. Oddział w Polsce. Skarżąca w ramach prowadzonej działalności wielokrotnie wynajmowała powierzchnie lokalu pod instalację automatów do gier, co świadczy
o działaniu świadomym i powtarzalnym. Pozyskując lokale i umożliwiając w nich wielokrotne instalowanie automatów do urządzania nielegalnych gier hazardowych, czynnie współpracowała z właścicielami tych urządzeń, podejmując związane z tym ryzyko. Takie działanie uznały organy i WSA za wyczerpujące znamiona definicji urządzania gier. Autor skargi w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. zarzutów naruszenia przepisów postępowania - nie podważył skutecznie tych ustaleń.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego całkowicie nieusprawiedliwione są także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię (pkt B/ 1/ i B/ 2/ petitum skargi kasacyjnej). Zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę wymierzenia skarżącej kary pieniężnej stanowił art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., nie zaś art. 89 ust. 1 pkt 2
i 3 u.g.h. Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni tych przepisów, a zatem nie mógł ich naruszyć.
Nieusprawiedliwiony okazał się także podniesiony w pkt B/ 3/ petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art 6 ust. 4 u.g.h. poprzez jego niezastosowanie
i pominięcie okoliczności, że odpowiedzialność na podstawie art. 89 u.g.h. mogą ponosić jedynie podmioty wskazane w art. 6 ust. 4 tej ustawy.
Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, że jego uzasadnienie nie koresponduje z treścią wskazanego przepisu. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 4 u.g.h. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie - działalność
w zakresie określonym w ust. 1-3 jest prowadzona na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Przepis ten nie doprecyzowuje ani rodzaju podmiotów urządzających gry na automatach, ani też rodzaju i formy działalności, w ramach której gry takie są urządzane poza kasynem. Jak stwierdził NSA w uchwale z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy, tzn. osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry. Zatem przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany,
a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach.
Odnosząc się zaś do wniosku autora skargi kasacyjnej o przeprowadzenie szeregu dowodów należy wyjaśnić, że w świetle przepisów p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, co wynika z faktu związania tego Sądu granicami skargi kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2326/13). W postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną NSA ocenia prawidłowość działania sądu administracyjnego pierwszej instancji w granicach podstaw kasacyjnych. Wprawdzie art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia
w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, lecz ta instytucja ma zastosowanie głównie przed sądem pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 847/16). Należy przy tym mieć na uwadze, że zasadniczo w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie prowadzi postępowania dowodowego,
a jedynie kontroluje ustalenia faktyczne dokonane przez właściwe organy.
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do
art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204
pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło