II GSK 47/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-04-22
Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Rafał Batorowicz, Maria Jagielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów wspólnotowych dotyczących transportu drogowego, w szczególności Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, mogło stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 29 lipca 2005 r. (wchodzącą w życie 21 grudnia 2005 r.)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że naruszenie przepisów wspólnotowych, takich jak Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85, mogło stanowić podstawę do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, nawet przed nowelizacją z 2005 r. Sąd oparł się na zasadzie bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa prawa wspólnotowego wynikającej z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zgodnie z którą prawo wspólnotowe ma pierwszeństwo przed ustawami krajowymi w przypadku kolizji.Stan faktyczny
Spółka G. S.A. została ukarana łączną karą pieniężną w wysokości 8.000 zł za brak przyrządu pomiarowo-kontrolnego w pojeździe, wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz brak uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę kasacyjną, kwestionując możliwość nałożenia kary za brak urządzenia rejestrującego, argumentując, że Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 nie jest umową międzynarodową, a przepisy krajowe w brzmieniu sprzed nowelizacji nie przewidywały możliwości ukarania za naruszenie przepisów wspólnotowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od G. Spółki Akcyjnej na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1581/06 w sprawie ze skargi G. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od G. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. S. A. z siedzibą w W., wyrokiem z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1581/06 oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w O. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, iż decyzją organu I instancji nałożono karę pieniężną o łącznej wysokości 8.000 zł na przedsiębiorstwo G. S. A. z siedzibą w W. Na powyższą karę złożyły się następujące kary jednostkowe:
- kara o wysokości 3.000 zł za brak w kontrolowanym pojeździe przyrządu pomiarowo – kontrolnego – na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i pkt 6, ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) i Lp. 1.11.7 ust. 1 załącznika do powyższej ustawy;
- kara o wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia – na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz Lp. 1.1.7 załącznika do ustawy;
- kara o wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych – na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz Lp. 1.4.1. załącznika do ustawy.
W uzasadnieniu organ podniósł, że kierowca L. B. wykonywał w imieniu przedsiębiorstwa G. S. A. krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne. W czasie kontroli ustalono, że kontrolowany zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną masę całkowitą 3.5 tony, podlegając tym samym rygorom ustawy o transporcie drogowym.
Utrzymując w mocy powyższą decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego podał m. in., iż w przedmiotowym stanie faktycznym miało miejsce naruszenie przepisów Rozporządzenia nr 3821/85/WE z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, (Dz. Urz. WE Nr L 370, z 31.12.1985, s. 8; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie Specjalne – Rozdział 7, Tom 1, str. 227.) w zakresie braku instalacji przyrządu pomiarowo – kontrolnego. Nadto organ wskazał, że rzeczywiście skarżąca nie była właścicielem zespołu pojazdów, ale legitymowała się tytułem prawnym do korzystania z niego na podstawie umowy najmu zawartej w dniu [...] lipca 2005 r. z przedsiębiorstwem T. C. S. A. z siedzibą w W.
Oddalając skargę na decyzję organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie dopatrzył się nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów.
Na początku rozważań Sąd wskazał, że zasadnie w sprawie uznano, iż kontrolowany samochód marki M. wraz z przyczepą stanowił zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 5490 kg. W związku z powyższym, w sytuacji, gdy dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, do przewozu wykonywanego na rzecz skarżącej miały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym.
Nadto Sąd podał, że w myśl art. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 Rozporządzenia nr 3820/85/WE z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE Nr L 370, z 31.12.1985 r., s. 1; polska wersja językowa – Dz. Urz. UE Wydanie Specjalne – Rozdział 5, Tom 1, str. 319.), zaś brak urządzenia rejestrującego w pojeździe karany jest na podstawie Lp. 1.11.7 ustawy o transporcie drogowym karą pieniężną 3.000 zł i taka kara została nałożona na skarżącą, która nie kwestionowała braku tachografu w kontrolowanym pojeździe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę, że skarżący wykonywał przewóz na potrzeby własne nie dysponując wymaganym zaświadczeniem, czym naruszył art. 33 ust. 1 oraz art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Sąd wskazał, że brak powyższego zaświadczenia skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł.
Sąd I instancji podał także, że skarżący, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nie dokonał opłaty za przejazd po drogach krajowych. Konsekwencją powyższego było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł w oparciu o Lp. 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie był właścicielem kontrolowanego pojazdu, niemniej jednak legitymował się tytułem prawnym do korzystania z niego na podstawie umowy najmu zawartej w dniu [...] lipca 2005 r. z właścicielem pojazdu T. C. S. A. Wobec powyższego, zarówno decyzja organu I jak i II instancji została skierowana do właściwego podmiotu.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. G. S. A. w W. wniosła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła przedmiotowy wyrok w części tj. co do oddalenia skargi w zakresie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej odnoszącego się do nałożenia kary w wysokości 3.000 zł za naruszenie art. 3 ust. 1 – 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, tj. za brak w kontrolowanym pojeździe przyrządu pomiarowo – kontrolnego.
Wyrokowi zarzucono:
• naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 w zw. z Lp. 1.11.7 ust. 1 załącznika ustawy o transporcie drogowym przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż organ administracji publicznej zasadnie przyjął, iż na podstawie tych przepisów dopuszczalne było nałożenie kary pieniężnej za naruszenie art. 3 ust. 1 – 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 poprzez:
- zastosowanie rozszerzającej wykładni art. 92 ust. 1 pkt ustawy o transporcie poprzez przyjęcie, iż w stosunku do zdarzeń sprzed dnia 21 grudnia 2006 r., tj. sprzed wejścia w życie nowelizacji z dnia 29 lipca 2005 r. zmieniającej brzmienie art. 92 ustawy o transporcie drogowym, hipoteza tego przepisu obejmowała również Rozporządzenie Rady EWG Nr 3821/85,
- niewłaściwe zastosowanie i zrozumienie treści art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w związku z Lp. 1.11.7 załącznika do ww. ustawy polegające na utożsamieniu naruszenia Rozporządzenia Rady (EWG) z naruszeniem wiążącej Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodowej,
• naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku stanowiska Sądu co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zaskarżonym zakresie, tj. braku należytego uzasadnienia, niewskazania i niewyjaśnienia podstawy prawnej nałożonej kary za naruszenie art. 3 ust. 1 – 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 tj. brak przedmiotowego urządzenia kontrolno – pomiarowego,
• naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, w szczególności podstawy prawnej decyzji organów administracji publicznej w zakresie nałożenia kary za naruszenie art. 3 ust. 1 – 2 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 tj. brak przedmiotowego urządzenia kontrolno – pomiarowego.
Wobec powyższego G. S. A. wniosła o uchylenie przedmiotowego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, a następnie o uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującej w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. w zakresie nałożenia na skarżącą spółkę kary 3.000 zł za brak w kontrolowanym pojeździe urządzenia pomiarowo – kontrolnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto wnosząca skargę kasacyjną wniosła o rozpoznanie sprawy pod nieobecność pełnomocnika.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że organ I instancji za podstawę nałożenia kary wskazał art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, który w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonanej przez organ administracji kontroli pojazdu stanowił, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozowy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych podlega karze. Naruszone przez skarżącą Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, należy zaliczyć do prawa wspólnotowego, tym samym, zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, nie stanowi ono umowy międzynarodowej. Nadto wskazano, iż w dacie kontroli pojazdu, którym przez G. S. A. był wykonywany przewóz na potrzeby własne w dniu [...] sierpnia 2005 r. art. 92 ust. o transporcie drogowym nie przewidywał możliwości nałożenia kary pieniężnej za naruszenie "przepisów wspólnotowych dotyczących transportu drogowego". Stosowna nowelizacja w tym względzie – ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw – wprowadziła taką możliwość z dniem 21 grudnia 2005 r. Ponadto wskazano, że przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia unijnego nie przewidywały możliwości nakładania kar pieniężnych za ich naruszenie nakazując państwom członkowskim uregulowanie przedmiotowej materii w ustawodawstwie krajowym. W ocenie spółki "w przedmiotowym układzie sytuacyjnym przepisy ww. rozporządzenia zostały naruszone, jednak przed ww. datą art. 92 ustawy o transporcie drogowym, który stanowił podstawę nałożenia kary nie przewidywał możliwości ukarania za naruszenie tegoż rozporządzenia".
Spółka wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że organy administracji publicznej jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosowały rozszerzającą wykładnię art. 92 ust. 1 pkt ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, iż w stosunku do zdarzeń sprzed dnia 21 grudnia 2006 r. tj. sprzed wejścia w życie nowelizacji z dnia 29 lipca 2005 r. zmieniającej brzmienie art. 92 ustawy o transporcie drogowym, hipoteza tego przepisu obejmowała również Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85. Wobec powyższego w ocenie G. S. A. "uznanie, iż możliwe było nałożenie kary za naruszenie przepisów wspólnotowych na podstawie ww. artykułu należy uznać za naruszenie tego przepisu".
Spółka podała, że brak wszechstronnego rozważenia oraz wyjaśnienia przez Sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie nałożenia kary 3000 zł za brak w kontrolowanym pojeździe urządzenia kontrolno – pomiarowego uzasadnia także zarzut naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).
W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania pozostają w ścisłym związku. W szczególności zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. sprowadza się do twierdzenia, że naruszenie tego przepisu polega na pominięciu wskazania przez organ administracji publicznej, niewłaściwej, zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, podstawy prawnej, to jest unormowań, których błędną wykładnię i zastosowanie zarzuca w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej. Podobna argumentacja w części służy uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Dlatego też uprawnione jest odniesienie się do tej argumentacji poprzez ustosunkowanie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Niezależnie od przedstawionego uzasadnienia zarzutu autor skargi kasacyjnej postrzega naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w tym, że jego zdaniem Sąd I instancji nie wskazał i nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu można skutecznie zarzucać wtedy, gdy Sąd I instancji nie zawrze w uzasadnieniu wskazanych przez ustawodawcę elementów albo jeśli poszczególne składniki uzasadnienia nie są sformułowane w sposób wyczerpujący. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest natomiast przydatny jako instrument kwestionowania stanowiska Sądu w zakresie wykładni i stosowania prawa materialnego. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Sąd I instancji wskazał normę prawa materialnego stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia, to jest art. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85. Jasne jest też stanowisko Sądu, że podziela on argumentację organu odwoławczego co do stosowania innych jeszcze pozostających w związku unormowań. Wobec tego nie jest wyłączona kontrola zgodności z prawem zaskarżonego wyroku. Mając na względzie sprawozdawczy charakter uzasadnienia wyroku sporządzanego po zapadnięciu orzeczenia kończącego postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie można przyjąć, by dość lakoniczne wyjaśnienie podstawy prawnej stanowiło, w sytuacji zachowania możliwości kontroli stanowiska sądu, uchybienie mające wpływ na wynik sprawy.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mają usprawiedliwionych podstaw. Należy wszak mieć na względzie zastosowanie w sprawie art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Stosownie do tego przepisu: "Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami." Nie budzi wątpliwości, że "prawo stanowione przez organizację międzynarodową", o którym mowa w tym przepisie, to przede wszystkim wspólnotowe prawo pochodne. Prawo to od dnia 1 maja 2004 r. jest wiążące, stosuje się je bezpośrednio i w przypadku kolizji ma pierwszeństwo przed ustawami.
Należy podkreślić, że zasada bezpośredniego stosowania wspólnotowego prawa pochodnego w Polsce wynika nie tylko ze wspomnianego wyżej art. 91 ust. 3 Konstytucji, ale również z art. 249 akapit 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), dalej: TWE, zgodnie z którym rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże we wszystkich elementach i jest stosowane bezpośrednio w każdym państwie członkowskim. Przepisy rozporządzenia mające zastosowanie w niniejszej sprawie spełniają wymagania bezpośredniej skuteczności, mogą więc być źródłem obowiązków.
Trzeba mieć na względzie, że z art. 91 ust. 3 Konstytucji nie wynika jedynie zasada bezpośredniego stosowania rozporządzeń wspólnotowych, ale również zasada pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawami. W literaturze podkreśla się, że w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisem prawa krajowego, a prawem wspólnotowym i gdy rozbieżności tej nie uda się usunąć w drodze wykładni, "to zastosowanie musi znaleźć zasada pierwszeństwa prawa UE i to niezależnie od rangi porównywanych norm" – por. L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 9, Warszawa 2005, s. 459. Zwraca się uwagę, że "jeżeli, po stronie prawa UE mamy do czynienia z normą prawa pochodnego, to kolizją z normami prawa krajowego rządzić będzie art. 91 ust. 3, ustanawiający pierwszeństwo wobec prawa stanowionego przez organizację międzynarodową w zakresie, w jakim to wynika z umowy konstytuującej tą organizację, więc, w tym wypadku, z traktatów założycielskich" – tamże, s. 460.
Do identycznego wniosku prowadzi również inna interpretacja przepisów Konstytucji RP. Zgodnie z art. 91 ust. 1 Konstytucji, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 2 Konstytucji). Umowa, o której mowa w wyżej wspomnianych przepisach to m.in. Traktat Akcesyjny. Zgodnie z art. 2 Aktu Akcesyjnego, który stanowi integralną część Traktatu Akcesyjnego, od dnia przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przyjmuje się, że zgodnie z tym przepisem, prawo wspólnotowe (zarówno pierwotne, jak i wtórne) obowiązuje w stosunku do nowego państwa członkowskiego od momentu akcesji, jeżeli przepisy szczególne Traktatu Akcesyjnego nie przewidują odmiennych rozwiązań. W literaturze również zwraca się uwagę, że "Europejski Trybunał Sprawiedliwości, interpretując przepisy traktatowe, uznał w utrwalonym orzecznictwie, że akty te stosuje się bezpośrednio w wewnętrznym porządku prawnym państw członkowskich", a więc "pojęcie "bezpośrednie stosowanie" użyte w przepisie art. 91 ust. 1 i 3 Konstytucji nie ma zatem charakteru autonomicznego pojęcia konstytucyjnego" – zob. A. Wróbel, Stosowanie prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej przez sądy RP, w: K. Wójtowicz (red.), Otwarcie Konstytucji RP na prawo międzynarodowe i procesy integracyjne, Warszawa 2006, s. 226-227.
Rozporządzenie Rady, które ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie pochodzi sprzed daty akcesji, a więc zostało na mocy art. 2 Aktu Akcesyjnego przejęte do polskiego porządku prawnego. Można więc uznać, że rozporządzenie to stanowi część umowy międzynarodowej, jaką jest Traktat Akcesyjny. Z powyższych rozważań wynika, że niespełnienie obowiązków wynikających z rozporządzenia, jest w istocie niespełnieniem obowiązków wynikających z Traktatu Akcesyjnego, a więc umowy międzynarodowej. Tym samym można w takiej sytuacji zastosować sankcję przewidzianą w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym.
Trzeba zatem mieć na względzie fakt, że po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej na porządek prawny naszego Państwa składają się dwa reżimy prawne: wspólnotowy i krajowy, których stosowanie opiera się na zasadach wynikających ze wskazanych wyżej postanowień Konstytucji RP i Traktatu Akcesyjnego. Dlatego też współstosowanie przepisów wywodzących się z tych dwóch reżimów prawnych jest nie tylko możliwe, ale wręcz konieczne.
Należy też odpowiedzieć na pytanie, jakie znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma fakt, że już po wydaniu zaskarżonej decyzji, art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym został znowelizowany. W obowiązującym obecnie brzmieniu przepis ten stanowi: "Kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów (...) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych". Powstaje więc pytanie, czy nakładanie kary za naruszenie obowiązków wynikających z rozporządzenia wspólnotowego możliwe było także przed nowelizacją ustawy. Zdaniem Sądu, na to pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Jak podkreślono wcześniej, obowiązek stosowania rozporządzenia wspólnotowego wynika zarówno z art. 91 ust. 3 jak i art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji. W tym kontekście należy uznać, że nowelizacja art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a jedynie usuwa istniejące w tym zakresie wątpliwości. Jest to stanowisko wychodzące naprzeciw wyrażonemu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości stanowisku, iż "utrzymywanie w mocy przepisu prawa krajowego sprzecznego ze wspólnotowym (nawet jeżeli nie jest on stosowany w praktyce) stwarza sytuację niepewności i dwuznaczności, ponieważ podmioty prywatne nie są pewne co do przysługujących im możliwości korzystania z prawa wspólnotowego".
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło