II GSK 4918/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 3450/14 w sprawie ze skargi K. S. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie skreślenia z listy radców prawnych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od K. S. na rzecz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3450/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił w całości skargę K. S. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie skreślenia z listy radców prawnych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. mocą uchwały z [...] listopada 2008 r. skreśliła K. S. z listy radców prawnych prowadzonej przez tę Izbę. Jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wskazano uprawomocnienie się wydanego wobec skarżącej orzeczenia dyscyplinarnego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Uchwałą z [...] stycznia 2009 r., Nr [...], Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy powyższą uchwałę. Wyrokiem z 10 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. S. na ww. uchwałę (sygn. akt VI SA/Wa 1299/09). Pismami z [...] i [...] stycznia 2014 r. skarżąca wystąpiła do Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego oraz związanego z nim postępowania w sprawie skreślenia z listy radców prawnych. W uzasadnieniu wniosku wskazała na naruszenie Konstytucji RP, naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2000 r., sygn. akt K 1/09, podjęcie zaskarżonych uchwał na posiedzeniu niejawnym, jednoczenie podniosła zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dyscyplinarnego. Uchwałą z [...] maja 2014 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odmówiło wznowienia postępowania w sprawie skreślenia K. S. z listy radców prawnych zakończonego uchwałą z [...] stycznia 2009 r. W ocenie organu, jedyną podstawą wznowienia postępowania, która została spełniona w niniejszej sprawie było posiadanie przez skarżącą statusu strony w rozumieniu art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej k.p.a.). Skarżąca nie przywołała żadnej z ustawowych przyczyn wznowienia postępowania. Wskazane przez stronę zarzuty naruszenia Konstytucji RP oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podjęcie uchwał na posiedzeniu niejawnym, jak również zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dyscyplinarnego nie stanowią określonych w art. 145 § 1 oraz art.145a § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia postępowania. Organ stwierdził ponadto przekroczenie miesięcznego terminu dla wniesienia wniosku o wznowienie. Podkreślił, iż zawarte w uzasadnieniu pisma z [...] stycznia 2014 r. stwierdzenia strony, stanowiące część uzasadnienia wniosku o wznowienie postępowania, dotyczą zdarzeń, o których wnioskodawczyni dowiedziała się wcześniej niż miesiąc przed złożeniem podania o wznowienie postępowania. Uchwałą z [...] lipca 2014 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z [...] lipca 2014 r., Nr [...], utrzymało uchwałę z [...] maja 2014 r. WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą uchwałę. Zdaniem Sądu, skarżącej przysługiwało prawo wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] stycznia 2009 r., jednak wniosek o wszczęcie tego postępowania został złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Stwierdzenia strony stanowiące część uzasadnienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób jednoznaczny wskazują, iż dotyczą zdarzeń, o których wnioskodawczyni dowiedziała się wcześniej aniżeli miesiąc przed złożeniem podania w sprawie wznowienia postępowania. Ponadto, WSA wskazał, że skarżąca nie powołała żadnej z ustawowych przyczyn wznowienia. Wskazane przez nią zarzuty naruszenia Konstytucji RP oraz naruszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2010 r. (sygn. akt K 1/09), podjęcie uchwał na posiedzeniu niejawnym, jak również zarzuty dotyczące przebiegu postępowania dyscyplinarnego, nie stanowią przyczyn wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej dotyczących zaniechania rozpatrzenia przez organ wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego, Sąd podkreślił, że właściwym w sprawie wzruszenia prawomocnego orzeczenia wydanego na gruncie postępowania dyscyplinarnego jest Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej uchwały przez Sąd w sytuacji gdy zaskarżona uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych naruszała przepisy postępowania tj. art. 145 § 1 pkt. 1 i 2 w związku z art. 145 § 2 k.p.a., polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że Skarżąca nie wskazała w treści wniosku o wznowienie postępowania podstaw prawnych wznowienia podczas, gdy w rzeczywistości podstawy te zostały przez Skarżącą szczegółowo wskazane, a dodatkowo Skarżąca wskazała okoliczności faktyczne uzasadniające zarzut, że przy wydawaniu uchwały w sprawie skreślenia jej z listy radców prawnych doszło do popełnienia przestępstwa opisanego w art. 270 Kodeksu karnego, które to uchybienie miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku. 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej uchwały przez Sąd w sytuacji gdy zaskarżona uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych naruszała przepisy postępowania tj. art. 148 § 1 i 2 k.p.a., które to naruszenie polegało na błędnym przyjęciu, że Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania z naruszeniem miesięcznego terminu liczonego od dnia powzięcia przez stronę informacji o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania podczas, gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania z zachowaniem ustawowego terminu, a tym samym nie zachodziły przesłanki do odmowy wznowienia postępowania, uchybienie to zaś miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku. 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej uchwały przez Sąd w sytuacji gdy zaskarżona uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych naruszała przepisy postępowania tj. art. 7, 77 § 1,107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością tj. stwierdzenie, że Skarżąca uchybiła terminowi na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, bez powołania się na konkretny dowód, z którego wynikałaby ta okoliczność, a także bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, w sytuacji gdy w świetle przywołanych przepisów k.p.a. organ administracji ma obowiązek oparcia wszelkich ustaleń stanu faktycznego na podstawie zebranych dowodów, które to uchylenie niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy i doprowadzić do ograniczenia możliwości dochodzenia swoich praw przez Skarżącą. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji. Autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzuty, może je oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Formułując zarzut oparty na przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać, jaki przepis postępowania został naruszony, lecz również uzasadnić, jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania w sprawie skreślenia z listy radców prawnych nie wskazała okoliczności, stanowiące przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. oraz złożyła wniosek po terminie jednego miesiąca, od kiedy dowiedziała się o tych okolicznościach. Powyższe twierdzenia autora skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Jak wynika z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że obowiązek udowodnienia, że termin ten został zachowany spoczywa na stronie, która złożyła podanie o wznowienie postępowania. Organ natomiast zobowiązany jest do ocenienia, w świetle tych dowodów, czy strona zachowała powyższy termin (por. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2018, nr 576040; P. M. Przybysz, Komentarz do art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2018, nr 566138; B. Adamiak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 664; por. np. wyroki NSA z 8 grudnia 1995 r., SA/Wr 1164/95, z 8 marca 2018 r., II OSK 2101/17). W ocenie NSA, Sąd I instancji, w ślad za organami, zasadnie przyjął, że K. S. złożyła podanie o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Skarżąca nie podjęła bowiem nawet próby wykazania, że wniosek został złożony w terminie miesiąca, od kiedy dowiedziała się o podstawach wznowienia. Wszelkie jej twierdzenia o zachowaniu tego terminu, w tym te przedstawione w skardze kasacyjnej, są ogólnikowe i nie powołują konkretnej daty, od której liczony powinien być powyższy termin. Organ zbadał zachowanie terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., i uznał, że wnioskodawczyni o okolicznościach powołanych jako podstawy wznowienia wiedziała wcześniej niż miesiąc przed złożeniem podania. Z tego powodu zarzuty nr 2 i 3 skargi kasacyjnej należało uznać za chybione. Uznanie, że skarżący uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania stanowiło wystarczającą przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego. Słusznie jednak uznał Sąd, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie powołała również podstaw wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Skarżąca upatruje bowiem wystąpienia tych okoliczności w tym, że uchwała o przekazaniu skargi na r.pr. K. S. Rzecznikowi Dyscyplinarnemu celem wszczęcia postępowania wyjaśniającego została podjęta w wyniku fałszerstwa i przestępstwa – przekroczenia uprawnień członków Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.. Należy jednak wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest postępowanie dyscyplinarne, lecz postępowanie o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych, a wobec tego postępowania okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie zostały podniesione. Wobec powyższego, słusznie uznał Sąd I instancji, że skarżąca nie podała okoliczności mogących stanowić podstawę wznowienia postępowania zakończonego uchwałą o skreśleniu z listy radców prawnych. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 145 § 1 i 2 k.p.a. okazał się być niezasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Natomiast wniosek pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu zostanie rozpoznany przez WSA w Warszawie, zgodnie z przepisami art. 258-261 p.p.s.a.