II GSK 502/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie Małgorzata Korycińska (spr.) NSA Rafał Batorowicz Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 673/08 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności zwierzęcej postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym I Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę J. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] września 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę. W uzasadnieniu swojego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 14 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek J. L. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. w wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy, w dniu [...] czerwca 2008 r. wydał decyzję, którą przyznał J. L. jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową do wnioskowanych powierzchni oraz wskazując na treść § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych uzupełniającą płatnością oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309, ze zm., dalej: rozporządzenie z dnia 13 marca 2007 r.), odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych z uwagi na fakt, iż w okresie referencyjnym, tj. od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r., dla J. L. liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosiła 0. Powyższą decyzję Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoich rozważaniach podał, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262) do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie powyższej ustawy (tj. do 15 marca 2008 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec faktu, iż skarżący wniosek o przyznanie płatności złożył w dniu 14 maja 2007 r. i do dnia wejścia w życie wskazanej ustawy nie została wydana decyzja ostateczna, Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że w sprawie miały zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. W myśl art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Z treści § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2007 r. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że warunkiem przyznania płatności zwierzęcej w okresie referencyjnym było posiadanie bydła oraz wpisanie go przez rolnika do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Po rozpoznaniu akt sprawy Sąd doszedł do przekonania, że J. L. nie posiadał zwierząt wpisanych do rejestru zwierząt oznakowanych. J. L. (córka) wyjaśniła, że zwierzęta znajdują się w gospodarstwie J. L., lecz zostały zarejestrowane na nią. Powyższe potwierdziły dane zawarte w ewidencji producentów. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że skarżący, wskutek braku wpisania zwierząt do systemu ich identyfikacji i rejestracji, nie spełnił warunków do przyznania płatności zwierzęcej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). II Od powyższego wyroku J. L. złożył skargę kasacyjną, w której zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez powołanie jako podstawy rozstrzygnięcia m.in. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r., które to zostało uchylone; 2. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 55 Kodeksu cywilnego zawierającego definicję legalną gospodarstwa rolnego; 3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez nieustanowienie pełnomocnika z urzędu dla skarżącego J. L. mimo, iż nie jest on w stanie w sposób dostateczny bronić swoich praw, co winno zostać przez Sąd wzięte pod uwagę z urzędu. Wobec powyższego J. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej lub jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Pismem z dnia 2 marca 2010 r. profesjonalny pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną poinformowała Naczelny Sąd Administracyjny o śmierci J. L. Do pisma załączyła odpis skróconego aktu zgonu. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Brzmienie powyższego przepisu oznacza, że zawieszenie postępowania z przyczyn w nim wskazanych jest obligatoryjne i następuje z urzędu. Wyjątek od tej zasady określa art. 124 § 3 p.p.s.a. wskazujący, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Przedmiotem skargi kasacyjnej w tej sprawie był wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę na decyzję wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.). W myśl art. 27 ust. 1 tej ustawy, jeżeli po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania m.in. płatności obszarowych rolnik, do którego decyzja została skierowana, zmarł, jego spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania. Nadto zgodnie z treścią ust. 3 w przypadku, gdy w decyzji, o której mowa w ust. 1, została przyznana wskazana płatność, należność z tytułu tych płatności lub pomocy jest przedmiotem dziedziczenia. Z powyższego brzmienia przepisu regulującego los wskazanych płatności po śmierci wnioskodawcy należy wywieść ogólną cechę ich dziedziczności pod warunkiem wcześniejszego doręczenia decyzji organu w sprawie przyznania tych płatności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzez decyzję w sprawie przyznania płatności, należy również rozumieć decyzję, którą, jak w niniejszej sprawie, odmówiono przyznania określonej płatności. W takiej sytuacji, również zgodnie z brzmieniem wskazanego art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spadkobiercy przysługują prawa, które przysługiwałyby spadkodawcy jako stronie postępowania. Nie ma bowiem uzasadnienia do różnicowania i w konsekwencji uznania prawa spadkobiercy do wniesienia odwołania od decyzji, którą przyznano płatność w niższej niż wnioskowana wysokości, oraz odmowy spadkobiercy prawa do wniesienia środka odwoławczego ze względu na zawartą w doręczonej decyzji odmowę przyznania płatności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.