II GSK 520/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. Spółki z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 721/11 w sprawie ze skargi M. G. Spółki z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami przeprowadzonego w drodze kontroli eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automatach niskich wygranych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z 30 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 721/11, odrzucił skargę M. G. Spółki z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami przeprowadzonego w drodze kontroli eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automatach o niskich wygranych. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu niniejszego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwaniem z dnia [...] grudnia 2011 r. zwrócono się do skarżącej o usunięcie braków formalnych skargi poprzez: 1) złożenie zgodnie z art. 35 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym; 2) złożenie zgodnie z art. 29 p.p.s.a. dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej – aktualnego KRS, bądź jego odpisu potwierdzonego za zgodność z oryginałem przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony. Na niniejszym wezwaniu, u dołu strony widnieje informacja, iż do skarżącego przesyła się w załączeniu odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (karta akt sądowych 12) pracownik Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., dokonujący wysyłki przedmiotowego wezwania, jako rodzaj przesyłki wpisał: "pismo z dn. [...].12.11 r. wezw. o KRS, pełnomoc.). Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucił skargę Spółki M. G., w uzasadnieniu podając, że pomimo wezwania pełnomocnika strony skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz pomimo pouczenia o konsekwencjach niewykonania zarządzenia, strona nie opłaciła wniesionej skargi w wyznaczonym terminie. W związku z tym Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 1 zd. 1 oraz § 3 p.p.s.a., odrzucił wniesioną skargę. Od powyższego postanowienia M. G. Spółka z o.o. złożyła skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. celem dalszego prowadzenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie procedury, to jest bezzasadne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sytuacji, gdy nigdy w toku postępowania nie wezwano strony do uzupełnienia braku w postaci uiszczenia wymaganego wpisu od skargi. Ponadto w zakresie kwestionowanego obecnie orzeczenia zarzucono również nieważność postępowania, mającą postać pozbawienia strony możności obrony swoich praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd I instancji odrzucił skargę pomimo niedoręczenia stronie wezwania do uzupełnienia braku skargi w postaci wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Strona skarżąca stwierdziła, iż w dniu [...] stycznia 2012 r. doręczono jej pismo sądowe z dnia [...] grudnia 2011 r., jednakże korespondencja ta nie zawierała wymienionego w treści załącznika w postaci wezwania do uzupełnienia brakującego wpisu. Przedmiotowego wezwania nigdy zatem stronie nie doręczono, a zamiast tego wydano postanowienie o odrzuceniu skargi. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną, w rozpoznawanej sprawie doszło zatem do oczywistego naruszenia procedury sądowej, czego negatywne konsekwencje ponosi wyłącznie skarżąca. Konkludując skarżąca Spółka podniosła, że termin oznaczony w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi liczony jest od daty jego doręczenia stronie. Jednakże, gdy doręczenie nigdy nie nastąpiło, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, wyznaczony termin do uzupełnienia braku skargi nie rozpoczął swojego biegu. W związku z tym strona nie może skorzystać z instytucji przywrócenia terminu, bowiem nie można żądać przywrócenia terminu, który nigdy nie rozpoczął swojego biegu i nie upłynął. Ponadto Spółka wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że w sprawie doszło również do nieważności postępowania poprzez pozbawienie strony możności obrony swoich praw. Pomimo braku skutecznego nałożenia przez sąd na stronę określonego obowiązku, wadliwym orzeczeniem zamknięto skarżącej drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związanym jej zarzutami i biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi. Przedmiotem postępowania kasacyjnego w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, wydane na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że skoro skarżąca Spółka pomimo przesłania jej zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie uiściła stosownej opłaty, Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę na podstawie wskazanego powyżej przepisu z uwagi na nieuzupełnienie barku formalnego pomimo wezwania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na obecnym etapie postępowania należało zatem dokonać analizy doręczenia przedmiotowego wezwania, bowiem to z tej czynności oraz bezskutecznego upływu terminu od daty ewentualnego doręczenia Sąd I instancji wywiódł negatywne konsekwencje dla strony w postaci odrzucenia wniesionej skargi z przyczyn formalnych, a tym samym niepoddania jej w ogóle ocenie merytorycznej. Należy zatem zbadać wiarygodność twierdzenia strony, iż nie otrzymała ona w kopercie załącznika w postaci odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, tym bardziej, ze skarżąca podniosła, że otrzymała tylko wezwanie do usunięcia dwóch braków formalnych skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie mogło dojść do niezałączenia do pisma (niewłożenia do koperty) zarządzenia o wpisie, bowiem zwrotka potwierdzająca nadanie przesyłki do strony podaje jako rodzaj przesyłki tylko pismo z dn. [...] grudnia 2011 r., stanowiące wezwanie o KRS oraz pełnomocnictwo. Nie widnieje na niej natomiast w sposób jasny i precyzyjny zamieszczona informacja, że przesyłka ta zawierała również załącznik wzywający do uiszczenia wpisu. Jedyną możliwością zweryfikowania nadesłanej do strony korespondencji jest dokonanie analizy zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta akt sądowych 12). Z niego powinno bez żadnych wątpliwości wynikać co zostało do strony wysłane. W okolicznościach niniejszej sprawy ze zwrotki jasno wynika, iż do skarżącej Spółki przesłano pismo wzywające do nadesłania pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony, tj. aktualnego KRS, bądź jego odpisu potwierdzonego za zgodność z oryginałem. Wprawdzie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zamieszczone zostały litery, stanowiące pewien skrót, który jednakże nie jest czytelny oraz nie wskazuje w sposób oczywisty i jednoznaczny co zostało jeszcze dołączone do pisma. Litery te są elementem odizolowanym od całości informacji na zwrotce, napisanym innym kolorem tuszu, w sposób niewyraźny. Nie można zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z tej zwrotki jednoznacznie wywieść czy odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w ogóle został załączony do pisma i włożony do koperty. Nie wskazują na to również te trzy nieprecyzyjnie napisane litery. W świetle powyższych okoliczności nie można bezsprzecznie stwierdzić czy strona faktycznie otrzymała odpis przedmiotowego zarządzenia, bowiem z niczego to nie wynika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zatem uznać jakoby wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego zostało stronie doręczone w sposób skuteczny, a co za tym idzie nie można twierdzić, że bezskutecznie upłynął termin na uzupełnienie braku formalnego, co musiało skutkować odrzuceniem wniesionej skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy przyznać rację stronie skarżącej, iż wyznaczony termin do uzupełnienia braku skargi w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, gdyż doręczenie stronie wezwania nigdy nie nastąpiło. W związku z powyższym zaistniała sytuacja, zupełnie niezawiniona przez skarżącą Spółkę, nie może powodować dla niej ujemnych skutków procesowych w postaci odrzucenia wniesionego środka odwoławczego, a tym samym zamknięcia drogi do sądu i możliwości sprawdzenia legalności decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania, podważające uznanie doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu za skuteczne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.