II GSK 5224/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w B.-B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 12 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1715/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B.-B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w B.-B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 12 lipca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę A. Spółki z o.o. w B. – B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: w wyniku przeprowadzonej w dniu 20 stycznia 2014 r., kontroli w punkcie gier na automatach przy ul. M. [...] w B. w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 ze zm., dalej: u.g.h.), stwierdzono cztery automaty do gier, które w chwili rozpoczęcia kontroli były włączone do zasilania. Podmiotem urządzającym gry na automatach była skarżąca spółka. Na podstawie przeprowadzonego na ujawnionych automatach eksperymentu (gra kontrolna) ustalono, że na spornych automatach można prowadzić gry z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w N. S. z dnia [...] lipca 2015 r., którą nałożono na A. sp. z o.o. z siedzibą w B. – B. karę pieniężną w wysokości 48.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Objętą skargą decyzją z dnia [...] października 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, iż skontrolowane urządzenia spełniały wymogi do uznania gier na nich prowadzonych za gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h., co zostało potwierdzone eksperymentami przeprowadzonymi w toku kontroli. Gry urządzane na spornych automatach miały również charakter komercyjny, tzn. były urządzane w celu osiągnięcia zysku i przynosiły spółce określone dochody, bowiem rozpoczęcie gry było uwarunkowane wpłatą określonej kwoty przez grającego. Poza tym gry były urządzane poza kasynem gry, gdyż skontrolowany lokal nie posiadał takiego statusu. Organ nie zgodził się z zarzutem, że ustalenie charakteru spornych urządzeń wymagało wiadomości specjalistycznych, których funkcjonariusze celni nie posiadali. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 2 ust. 6 u.g.h., stwierdzając, że ustawa o grach hazardowych wprowadza definicje poszczególnych gier, które określają i wskazują cechy je charakteryzujące. Organ celny, ustalając przebieg gry w oparciu o zebrany materiał dowodowy, jest w stanie stwierdzić, czy dana gra wyczerpuje znamiona gry na automatach oraz, że dane urządzenie stanowi automat w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Jedynie w przypadku wątpliwości co do ich charakteru może wystąpić do ministra finansów o rozstrzygnięcie charakteru przedsięwzięcia, stosownie do posiadanych kompetencji. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do charakteru organizowanych gier. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h. organ odwoławczy wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt P 4/14 z dnia 11 marca 2015 r. orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych są zgodne z art. 2, art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji. Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi, dotyczącego technicznego charakteru przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i konieczności ich niestosowania wynikającej z braku ich notyfikacji, wskazał na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, zgodnie z którą: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)". W tym zakresie Sąd I instancji wskazał na związanie wykładnią prawa, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym stwierdził, że nie mógł w niniejszej sprawie osiągnąć skutku zamierzonego przez stronę skarżącą zarzut zawarty w punkcie 1 skargi, gdyż wbrew stanowisku skarżącej, przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., który w niniejszej sprawie stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia, nie jest przepisem technicznym, a zatem nie podlegał obowiązkowi notyfikacji. Za niezasadny Sąd I instancji uznał również zarzut zawarty w pkt 2 skargi, wskazując, że przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1201), dotyczą jedynie podmiotów, które w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 3 września 2015 r., prowadziły legalnie działalność z zakresu gier hazardowych na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia. Nie obejmują one zatem stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, gdyż skarżąca spółka nie była podmiotem, który w dniu 3 września 2015 r. prowadził działalność hazardową na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia. Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że organy I i II instancji zasadnie uznały, że strona skarżąca urządzała gry na automatach poza kasynem gry, w konsekwencji czego trafnie wymierzyły karę w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, tj. w wysokości stanowiącej iloczyn wysokości kary od każdego automatu i ilości automatów. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podała art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). A. Spółka z o.o. w B. – B., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: 1. prawa materialnego w postaci art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez błędna wykładnię i przyjęcie, że można go zastosować w sprawie w sytuacji, gdy przepis ten w dacie czynu nie był poddany obowiązkowej notyfikacji, a jest "przepisem technicznym" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i jako taki nie może być stosowany przez organy władzy publicznej w stosunku do osób prywatnych – zarówno fizycznych jak i prawnych; a przepis ten stanowi normę dopełniającą podstawę wymierzenia sankcji przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h. a na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu strona podniosła zarzut naruszenia 2. prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię i przyjęcie jako podstawy prawnej wymierzenia kary normy zawartej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., która jest skierowana do podmiotów mających koncesję na prowadzenie kasyna, w sytuacji, gdy sprawa powinna być rozstrzygana w świetle dyspozycji z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. (dot. urządzania gier hazardowych bez koncesji). Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dyrektor Izby Celnej w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw wobec czego podlega oddaleniu. Postawiony w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut sprowadza się do zakwestionowania możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., który w ocenie autora skargi kasacyjnej powinien być stosowany łącznie z art. 14 ust. 1 u.g.h., który to z kolei przepis nie mógł być stosowany wobec braku jego notyfikacji. Podkreślenia wymaga, że Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której jednoznacznie rozstrzygnięto wątpliwości dotyczące stosowania ustawy o grach hazardowych i nakładania kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry. W uchwale stwierdzono bowiem, że: (1) art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 u.g.h.; oraz, że: (2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Z zacytowanej uchwały wynika więc, że dla stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny, w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. Wobec zaprezentowanego w ramach uzasadnienia omawianego zarzutu stanowiska autora skargi kasacyjnej, który stwierdził, że "nie zgadza się z jej treścią", podkreślenia wymaga, że z art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca uchwał powiększonych składów NSA. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. A Kabat; [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Lex). W rozpoznanej sprawie zarówno Sąd I instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny związane są przywołaną uchwałą. Wobec powyższego nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jeśli ten za prawidłowe uznał zastosowanie tego przepisu w sposób zgodny w uchwałą. Zajęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., zgodnego z wiążącą uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiska o braku wpływu art. 14 ust. 1 u.g.h. na dopuszczalność stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., za nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia należało uznać podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty zmierzające do wykazania, że art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym, który nie został notyfikowany Komisji Europejskiej w związku z czym nie może być stosowany. Zauważyć również należy, że okoliczność, iż art. 14 ust. 1 u.g.h. jest przepisem technicznym nie była kwestionowana przez WSA. Nie był również kwestionowany przez Sąd I instancji brak możliwości stosowania tego przepisu, wobec braku jego notyfikacji. Powyższe rozważania czynią niezasadnym zarówno sam zarzut jak i jego argumentację zawartą w motywach skargi kasacyjnej. Odnosząc się zaś do drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej, ponownie wskazać należy na treść przywołanej uchwały, z której wynika również, że karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. podlega każdy, kto urządza gry na automatach bez względu na to, czy posiada koncesję na powadzenie kasyna, czy też takiej koncesji nie posiada. Warunkiem jej wymierzenia jest tylko ustalenie, że urządzanie gier ma miejsce poza kasynem gry. Z tego powodu drugi zarzut jest również niezasadny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji, postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).