II GSK 536/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Irena Wiszniewska-Białecka (spr.) Sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie oraz Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 570/15 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 700 (siedemset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej Spółki A; 5. zwraca Spółce A ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 200 (dwieście) złotych. I Wyrokiem z 24 listopada 2015 r. (II SA/Ol 570/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (WSA) uwzględnił skargę Spółki A (skarżąca), uchylając zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie (Dyrektor IC) z [...] kwietnia 2015 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Olsztynie (Naczelnik UC) z [...] marca 2015 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Ponadto WSA zasądził od Dyrektora IC na rzecz skarżącej 917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z [...] marca 2015 r. Naczelnik UC, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.; ugh), wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 12 000 zł za urządzanie gier na automacie [...] poza kasynem gry, a mianowicie w lokalu K. znajdującym się holu Dworca PKP w [...]. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Naczelnika UC. Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor IC utrzymał w mocy decyzję Naczelnika UC. Podkreślił w szczególności, że skarżąca nigdy nie uzyskała zezwolenia ani na urządzanie i prowadzenie działalności w formie kasyna gry, ani na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, a sporny automat nie został zarejestrowany. Skarżąca złożyła do WSA skargę na decyzję Dyrektora IC. WSA uwzględnił skargę. WSA podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że sporny automat jest automatem do gier hazardowych w rozumieniu art. 2 ust. 3-5 ugh i że skarżąca nie ma zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, ani koncesji na prowadzenie kasyna gry, które uprawniałyby ją do urządzania gier na tym automacie. Jednocześnie jednak uznał, że organy obu instancji nieprawidłowo zakwalifikowały działanie skarżącej jako objęte art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh (urządzanie gier na automacie poza kasynem gry), a nie art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh (urządzanie gier hazardowych m.in. bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu). WSA podkreślił, że czynności związane z uzyskaniem stosownej koncesji i wymaganej rejestracji automatu poprzedzają rozpoczęcie działalności gospodarczej w tym zakresie i warunkują jej legalność. Podmiot, który nie legitymuje się stosownymi dokumentami działa nielegalnie i podlega karze pieniężnej, która wynosi 100% przychodu uzyskanego z urządzanej nielegalnie gry (art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh), natomiast kara za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh dotyczy urządzającego te gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie. Zdaniem WSA, nie sposób przyjąć, aby podmiot działający nielegalnie mógł być premiowany. Tymczasem kara w wysokości 12 000 zł od każdego automatu umożliwia podmiotowi urządzającemu grę na automacie poza kasynem gry zachowanie przychodu z tej gry ponad kwotę kary. W konsekwencji WSA uznał, że organy administracji, stosując w niniejszej sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, naruszyły prawo materialne przez niewłaściwą kwalifikację działania skarżącej. W związku z tym zobowiązał organy administracji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy - oprócz uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku - przeprowadziły stosowne czynności dowodowe, które pozwolą na ustalenie wysokości kary z uwzględnieniem powołanej regulacji. II Dyrektor IC złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając ten wyrok w całości. Wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dyrektor IC zarzucił zaskarżonemu wyrokowi: I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; p.p.s.a.) przez: 1) błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh przez uznanie, że "przepis ten został nieprawidłowo zakwalifikowany przez organ do deliktu popełnionego przez skarżącą"; 2) błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh przez uznanie, iż przepis ten powinien stanowić podstawę prawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.: 1) w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez uchylenie decyzji I i II instancji mimo nienaruszenia powyższego przepisu przez organy w trakcie prowadzonego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby WSA nie dokonał błędnej wykładni tego przepisu, musiałby skargę oddalić, stosując art. 151 p.p.s.a.; 2) w związku z art. 134 § 2 p.p.s.a. przez brak oceny, czy wydanie wyroku nie nastąpiło na niekorzyść skarżącej - czy kara nałożona na skarżącą na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh nie będzie wyższa niż kara nałożona na skarżącą na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Skargę kasacyjną od wyroku WSA złożyła również skarżąca. Jednakże pismem z 31 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że cofa tę skargę kasacyjną oraz wniósł o umorzenie postępowania sądowego i zwrot całego uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna Dyrektora IC zasługuje na uwzględnienie. WSA przyjął, że kontrolowane decyzje naruszają prawo materialne (art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez jego zastosowanie i art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh przez jego niezastosowanie). Jednocześnie, w ślad za organem, uznał, że skarżąca urządzała gry na automacie poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ugh. Należy w związku z tym przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w składzie siedmiu sędziów podjął 16 maja 2016 r. uchwałę (II GPS 1/16), stanowiącą w punkcie 2., że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt 2 ugh. Obowiązek respektowania przez sąd administracyjny przytoczonego stanowiska wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.), a NSA w składzie orzekającym w tej sprawie nie znajduje powodów do zainicjowania postępowania przed składem poszerzonym NSA w celu podjęcia uchwały o odmiennej treści. W tej sytuacji za zasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej Dyrektora IC wskazujące na naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ugh przez ich błędną wykładnię, a w efekcie niewłaściwe zastosowanie. Natomiast nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest niezrozumiały. Przepis ten określa, że WSA uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia, że organ administracji naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie jedyną przyczyną uchylenia decyzji było naruszenie prawa materialnego, wobec czego podstawą prawną zaskarżonego wyroku stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a nie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Niezrozumiały jest także zarzut naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. "przez brak oceny, czy wydanie wyroku nie nastąpiło na niekorzyść skarżącej". Wadliwość rozważań WSA w tym zakresie to potencjalna wada uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a nie naruszenie określonego w art. 134 § 2 p.p.s.a. zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego. Uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego spowodowały uchylenie zaskarżonego wyroku. Jednocześnie, uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., NSA rozpoznał skargę skarżącej i uznał, że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jak wcześniej wskazano, istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, uprawniały do przyjęcia, że skarżąca urządzała gry na automacie poza kasynem gry, a tym samym podlegała karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh. Wysokość nałożonej kary odpowiada treści art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh. Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 i art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1, 2 i 3 sentencji wyroku. Orzekając o częściowym zwrocie kosztów postępowania, Sąd uwzględnił fakt, że zarówno w tej sprawie, jak i w innych sprawach skarżącej rozpoznanych 23 czerwca 2017 r., skargi kasacyjne Dyrektora IC opierały się na tożsamej argumentacji prawnej, co w sposób oczywisty wpłynęło na ocenę nakładu pracy pełnomocnika Dyrektora IC. Cofnięcie skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącą spowodowało natomiast umorzenie postępowania przed NSA z tej skargi kasacyjnej na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą NSA orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku).