II GSK 541/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Protokolant Dorota Gaj-Mizerska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S.-T. Spółki z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 października 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1416/10 w sprawie ze skargi S.-T. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 25 października 2010 r. o sygnaturze VI SA/Wa 1416/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę S.-T. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd I instancji uznał, że organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo nałożyły na skarżącą Spółkę karę w wysokości 15.000 zł. Nałożenie kary nastąpiło w związku z tym, że w dniu 16 września 2009 r. Spółka S.–T. wykonywała przewóz okazjonalny w krajowym transporcie drogowym osób pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób wraz z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania lub używania w pojeździe taksometru, umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem lub telefonem przedsiębiorcy oraz umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych. Przewóz ten wykonywany był z naruszeniem art. 18 ust. 5 lit. a/, b/ i c/, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 12, poz. 874 ze zm.) oraz lp. 2.9. pkt 1, 2 i 3 załącznika do tej ustawy. Sąd opierając się o ustalenia poczynione przez organ podczas kontroli samochodu marki Mercedes Benz nr rej. [...] stwierdził, że kierujący pojazdem okazał wypis z licencji nr [...] wystawionej na Spółkę uprawniającą do wykonywania krajowego transportu drogowego osób. Licencja ta nie spełniała wymagań określonych w art. 6 ust. 4 powołanej ustawy. Nie była wydana na skontrolowany pojazd oraz nie precyzowała obszaru, na którym przedsiębiorca był uprawniony do świadczenia usług transportu osób. Licencja ta w ocenie Sądu nie odpowiadała warunkom licencji taksówkowej. Uprawniała jedynie do wykonywania przewozów zdefiniowanych w art. 4 pkt 11 ustawy, czyli przewozów okazjonalnych niestanowiących przewozu regularnego, regularnego specjalnego lub wahadłowego. Sąd stwierdził również, że na dachu pojazdu umieszczono baner – urządzenie techniczne. Na boku pojazdu umieszczono napisy "S.-C." oraz "[...]" wraz z symbolem słuchawki. W pojeździe zainstalowany był drogometr N., połączony przewodem elektrycznym z kasą fiskalną. Okoliczności powyższe udokumentowano za pomocą zdjęć wykonanych aparatem fotograficznym i wykonano połączenie telefoniczne pod wskazany numer i uzyskano połączenie. Czynności te udokumentowano za pomocą notatki służbowej i protokołu kontroli. Stanowiły one podstawę do nałożenia kar. Sąd I instancji stwierdził, że bez znaczenia jest w sprawie używanie napisu "S.-C.". Umieszczenie tego napisu na dachu i boku pojazdu stanowiło uzasadnioną podstawę do przyjęcia naruszenia prawa. Nie zostały też naruszone zasady postępowania administracyjnego zmierzające do wyjaśnienia sprawy. Wykazano prawidłowo stronę postępowania, jak też używanie taksometru poprzez paragon fiskalny. Materiał dowodowy został prawidłowo zebrany i oceniony i nie zachodziły podstawy do działania z urzędu. Powyższe oznaczało, że zarzuty skargi były nieuzasadnione i dlatego podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej S.-T. Sp. z o.o. w W. zaskarżyła w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżących według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzuciła błędną wykładnię art. 18 ust. 5 lit. a/, b/, c/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) a także art. 2, 8 i 22 Konstytucji RP. Naruszenie zaś przepisów postępowania w sposób istotny i mający wpływ na wynik sprawy. Chodzi o art. 141 § 4, 151 § 1 pkt 1 lit. c/, 145 § 1 pkt 1 lit. a/, c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), art. 8, 11, 77, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.). W uzasadnieniu podała, że nie było podstaw do nałożenia kar wynikających z ustawy. Wykładnia powołanych przepisów ustawy nie stanowiła podstawy do zastosowania w sprawie, gdyż nie wykazano związku przyczynowego. Ustalenia organów cechuje dowolność, a Sąd I instancji bezkrytycznie zaakceptował dowody złożone w sprawie. Pominięto okoliczność związaną z nazwą firmy. Błędna jest także ocena, że samochód wyposażony został w taksometr. Definicja tego pojęcia została określona w przepisach prawa. Podobnie jak przyjęcie umieszczenia baneru. Pojęcie to jest niedookreślone. Należało zatem dokonać subsumcji w ramach podstaw prawnych i przyjąć za odpowiadający ustawie. Przepisy w Konstytucji ustalają zasady, które nie pozwalają na ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Chodzi także o podziały w transporcie drogowym. Działania ograniczające obniżają zaufanie do Państwa i prawa. Skarżąca wykazała się właściwą licencją do wykonywania transportu koniecznego do prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej. Skarga stała się konieczna do złożenia i zasługuje na uwzględnienie. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia ona wymogi określone w art. 174, art. 175 § 1, art. 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania. Przepis art. 183 § 1 powołanej wyżej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Sąd ten z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania. Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania okażą się nieusprawiedliwione. Odnosząc się do powyższego zarzutu, a więc braków w uzasadnieniu wyroku, należy podkreślić, że przepis ten nakazuje zamieszczenie określonych elementów konstrukcyjnych w uzasadnieniu wyroku. W myśl tego przepisu, uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Elementy te mają służyć wyjaśnieniu powodów rozstrzygnięcia i umożliwić kontrolę instancyjną. Wbrew twierdzeniom kasatora, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo wskazał stan faktyczny sprawy, który przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia, zawartego w sentencji wyroku. Przedstawienie stanu faktycznego sprawy w uzasadnieniu wyroku jest pełne i wyczerpujące, a tym samym zgłoszony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu II instancji, zastosowana przez Sąd I instancji technika przedstawienia w uzasadnieniu stanu faktycznego sprawy oraz oceny umożliwia kontrolę instancyjną. Wbrew twierdzeniom kasatora, z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, że Sąd I instancji prawidłowo odniósł się do każdego z zarzutów skargi złożonych na decyzję. Podkreślić należy, że odwołanie się do tych zarzutów spowodowane jest próbą wykazania braku poprawnych ustaleń faktycznych i oceną dowodów dokonaną przez Sąd I instancji. Kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego kasator upatruje w innej ocenie tych samych dowodów, a odwołanie się do nich spowodowane jest próbą wykazania, że w sprawie nie zachodziły podstawy do wymierzenia kary pieniężnej, a więc zastosowania prawa materialnego. Powyższe uwagi odnoszą się do prawidłowo przyjętych za podstawę wyroku ustaleń Sądu I instancji dotyczących umieszczenia taksometru i na pojeździe ciągu cyfr stanowiących numer telefonu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą S.-T., zaś umieszczony na pojeździe napis S.–C. jest bez znaczenia w sprawie. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w treści protokołu z kontroli pojazdu oraz materiału fotograficznego. Z treści tych dowodów wynika, że kontrolowany pojazd wykonując transport drogowy nie mógł mieć tych oznaczeń. Okoliczność umieszczenia na pojeździe banera potwierdza ustalenia i oceną przyjętą przez Sąd I instancji. Kastor powołując się na naruszenie przepisów proceduralnych, jako mających istotny wpływ na wynik sprawy w ramach art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odwołał się do naruszenia art. 77 i 107 k.p.a. Oznacza to, że zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji naruszył przepisy ustawy procesowej, oddalając skargę mimo jej wskazań i obszernego opisu, jakie miały w jego ocenie miejsce w postępowaniu prowadzonym przed organami. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie i dał temu wyraz w ocenie zaskarżonej decyzji. Odwołanie się do art. 151 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest niezrozumiałe, skoro przepis ten nie zawiera paragrafu i punktu, które zostały wymienione. Nieuprawniony jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, skoro doszło do ziszczenia się warunków określonych w art. 18 ust. 5 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). Zasadnie Sąd I instancji przyjął, że umieszczenie na dachu pojazdu transparentu nazywanego banerem spełnia kryteria zakazu zawartego w art. 18 ust. 5 lit. c/ tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych. Zarzut skarżącego, że Sąd I instancji błędnie zakwalifikował istniejący baner do urządzeń technicznych na dachu pojazdu nie jest trafny. Z treści protokołu kontroli pojazdu wynika w sposób jednoznaczny, że pojazd był oznakowany umieszczonym na dachu pojazdu urządzeniem technicznym z napisem S.-C.. Należy zauważyć, że Sąd I instancji miał podstawy do przyjęcia naruszenia zakazu ustanowionego w tym przepisie. Trafnie także Sąd I instancji uznał, że umieszczenie na boku pojazdu napisu stanowiło naruszenie zakazu umieszczenia na pojeździe oznaczeń wymienionych w przepisie art. 18 ust. 5 lit. b/ ustawy. Stosownie do treści tego przepisu przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych zabrania się umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy. Umieszczenie zatem na dachu i boku pojazdu nazwy zawierającej część firmy, numer telefonu wraz z symbolem słuchawki, stanowiło uzasadnioną podstawę przyjęcia przez Sąd I instancji naruszenia zakazu zawartego w art. 18 ust. 5 lit. b/ ustawy. Nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące umieszczenie w kontrolowanym pojeździe taksometru. Wbrew wywodom kasatora, Sądowi I instancji nie można zarzucić, jak już wyżej wskazano, braku prawidłowych ustaleń i oceny w tym zakresie. Okoliczność umieszczenia w pojeździe tego urządzenia wynika z protokołu kontroli, zdjęcia a także z zeznań samego kierowcy kontrolowanego pojazdu. Urządzenie to służy do rozliczeń zarówno w stosunkach między przewoźnikami a pasażerem, jak i pomiędzy kierowcą a skarżącą. Umieszczenie takiego urządzenia w pojeździe wykonującym przewozy okazjonalne osób zakazuje art. 18 ust. 5 lit. a/ powołanej wyżej ustawy o transporcie drogowym. Słusznie Sąd I instancji przyjął, mając na uwadze zebrany materiał dowodowy w sprawie, że zamontowane urządzenie było taksometrem, a nie drogomierzem, jak starano się wywieść w zarzucie. Tak więc naruszenie prawa materialnego w tym zakresie trafnie przyjęto jako uzasadnione. Odwołanie się skarżącego do naruszenia art. 2, 8 i 22 Konstytucji RP nie jest uzasadnione. Skarżący naruszenia te łączy z ograniczeniami przewidzianymi w art. 18 ust. 5 omawianej ustawy. Wbrew stanowisku skarżącej, ograniczenia przewidziane w powyższym przepisie nie naruszają zasad wolności (swobody) prowadzenia działalności gospodarczej. W myśl art. 6 i 7 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa, czemu nie sprzeciwia się art. 18 ust. 5 omawianej ustawy o transporcie drogowym. Trudno przyjąć, że przepis ten godzi w powinność Państwa udzielania przedsiębiorcom pomocy publicznej na zasadach i w formach określonych w odrębnych przepisach, z poszanowaniem zasad równości i konkurencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawienie przedsiębiorców na równych prawach, przed wyborem formy prawnej, na podstawie której zamierzają prowadzić działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, czy to w ramach transportu drogowego taksówką, czy też przewozu okazjonalnego, nie godzi w zasadę wolności (swobody) gospodarczej, jak również nie ogranicza konkurencji. Z powyższych względów trudno byłoby uznać, aby przepis art. 18 ust. 5 ustawy naruszał powołane w skardze kasacyjnej przepisy Konstytucji RP, tym bardziej w sytuacji gdy zasada wolności gospodarczej, o której mowa w art. 22 Konstytucji RP nie jest wartością absolutnie chronioną. Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest bowiem dopuszczalne w drodze ustawy ze względu na ważny interes publiczny, a taka sytuacja ma miejsce na gruncie ustawy o transporcie drogowym w okolicznościach niniejszej sprawy. Podsumowując powyższe wywody należy podkreślić, że zarzuty naruszenia prawa materialnego związane są ściśle z zarzutami procesowymi. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zawarta argumentacja Sądu I instancji w zakresie dokonania wykładni i zastosowania prawa materialnego jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.