II GSK 567/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-02
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Joanna Kabat - Rembelska, Barbara Mleczko - Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny, rozpoznając skargę na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, powinien uwzględnić trudną sytuację życiową, finansową i zdrowotną strony oraz stan majątku, a także czy organ egzekucyjny ma pełną dowolność w zakresie uznania administracyjnego przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) ma charakter fakultatywny i stanowi uznanie administracyjne organu. W sytuacji, gdy istnieje majątek podlegający egzekucji, co wyklucza całkowitą nieściągalność zobowiązania, organ może odmówić umorzenia postępowania. Trudna sytuacja życiowa i finansowa strony nie stanowi samoistnej podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w świetle art. 59 u.p.e.a.Stan faktyczny
A. S. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS w S. z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek uzasadniał trudną sytuacją życiową, finansową i zdrowotną. Organ egzekucyjny i Dyrektor Izby Skarbowej odmówili umorzenia, wskazując, że nie zaistniały przesłanki z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. S. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia del. WSA Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 782/16 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 1 grudnia 2016r., sygn. akt I SA/Sz 782/16, rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym, oddalił skargę A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z [...] czerwca 2016r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
|Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. jako wierzyciel, będący jednocześnie organem egzekucyjnym prowadzi postępowanie |
|egzekucyjne wobec A. S. na podstawie własnych tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], obejmujących należności z tytułu nieopłaconych |
|składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia |
|2010 r. do października 2015 r. |
|Pismem z [...] kwietnia 2016 r. zobowiązany złożył wniosek o umorzenie w całości zadłużenia wobec Zakładu oraz prowadzonych postępowań |
|egzekucyjnych. |
|W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację życiową, finansową i zdrowotną. Wskazał, że jego dochody wynoszą ok. 300-600 zł, |
|natomiast ma na utrzymaniu czteroosobową rodzinę. Działalność gospodarcza prowadzona przez zobowiązanego jest nieopłacalna (serwis |
|komputerowy) i planuje się przebranżowić (montaż paneli fotowoltaicznych oraz studia prawnicze). Zobowiązany podkreślił, że wskutek |
|wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie jest wstanie zapewnić normalnego funkcjonowania rodzinie, a nadto pogarsza się jego stan zdrowia.|
|Organ I instancji nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, czemu dał wyraz postanowieniem z [...] kwietnia 2016r. |
|Pismem z [...] września 2015 r. zobowiązany złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. |
|Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego I instancji. |
|W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. |
|Przedstawione przez zobowiązanego okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej rodziny, problemów zdrowotnych, kłopotów związanych z |
|prowadzoną działalnością gospodarczą, a także samo złożenie wniosku o umorzenie egzekwowanych zaległości z tytułu składek, nie mieści się w|
|katalogu okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o |
|postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2016.599) ("u.p.e.a."). Dyrektor Izby podkreślił, że tytuły wykonawcze wobec zobowiązanego |
|zostały wystawione na podstawie złożonych przez niego deklaracji jako płatnika składek. Ponadto, dochodzone na drodze przymusu należności z|
|tytułu składek istnieją, są wymagalne, gdyż nie zostały przez Zakład (jako wierzyciela) umorzone, nie wygasły z innych przyczyn i nie |
|doszło do ich zapłaty przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. |
|Organ odwoławczy wskazał, że dopiero ewentualna decyzja Zakładu, umarzająca zaległości w powyższym zakresie stanowić będzie przyczynę |
|obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił też, że toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie |
|postępowanie sądowe o sygn. akt I SA/Sz 438/16, ze skargi zobowiązanego na decyzję Zakładu w przedmiocie odmowy umorzenia należności z |
|tytułu składek jest odrębnym postępowaniem i tym samym nie ma bezpośredniego wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. |
|W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, |
|podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W ocenie skarżącego, jego obecna sytuacja życiowa i finansowa uzasadnia umorzenie |
|zaległości z tytułu składek oraz prowadzonego postępowania egzekucyjnego. |
| |
|Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.|
| |
|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, opisanym na wstępie wyrokiem skargę oddalił |
|Sąd I instancji wyjaśnił, że spór dotyczy przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Powołując przepis art. 134 § 1 |
|p.p.s.a Sąd I instancji podkreślił jednakże, że badając w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, tym samym w pierwszej |
|kolejności kwestię przedawnienia uznał, że zobowiązanie skarżącego nie uległo przedawnieniu, i prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest |
|uprawnione. |
|Dalej Sąd I instancji wskazał, że umorzenie postępowania może nastąpić na wniosek (zobowiązanego lub wierzyciela) lub z urzędu. Jednak, |
|niezależnie od podmiotu, który składa wniosek o umorzenie postępowania, umorzenie może nastąpić jedynie z przyczyn enumeratywnie wskazanych|
|w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. |
|Na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym |
|dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. |
|Z treści wyżej przytoczonych przepisów wynika zatem, jak podkreślił Sąd, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 59 |
|§ 1 u.p.e.a. obliguje organ do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, natomiast w przypadku przesłanki, o której |
|mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza, że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki |
|bezskuteczności egzekucji organ może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Oznacza, to iż po stronie |
|organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest |
|stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. |
|Zdaniem Sądu I instancji organy zasadnie uznały, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego nie mogło zostać umorzone. |
|Zobowiązanie dochodzone na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych od [...] do [...] wynika z deklaracji złożonych przez skarżącego, lecz nie|
|nastąpiło jednak jego wykonanie. Przed przystąpieniem do czynności egzekucyjnych zostały doręczone skarżącemu upomnienia. Zobowiązanie to |
|istnieje i jest wymagalne, gdyż nie zostało przez Zakład (jako wierzyciela) umorzone, ani nie wygasło z innego tytułu. Zakład jako |
|wierzyciel nie wystąpił również z żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego. |
|Ponadto Sąd I Instancji wskazał, że znana jest mu z urzędu sprawa ze skargi strony o sygn. akt I SA/Sz 438/16 na decyzję Zakładu |
|Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, których dotyczą wystawione |
|w sprawie tytuły wykonawcze. Z akt tej sprawy wynika, że skarżący pozostaje czynnym przedsiębiorcą, oraz posiada ½ udziału we własności |
|nieruchomości położonej w S. - dom o powierzchni 123 m2. W rozpoznawanej sprawie istnieje zatem majątek podlegający zabezpieczeniu czy |
|stanowiący środek egzekucyjny przedmiotowych należności, co wyklucza całkowitą nieściągalność zobowiązania, a więc brak jest podstaw do |
|stwierdzenia, iż w wyniku prowadzonego postępowania nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. |
|Jednocześnie odnosząc się do wniosków skarżącego o zawieszenie prowadzonej egzekucji (wstrzymanie czynności egzekucyjnych) do czasu wydania|
|przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Sz 438/16 Sąd I instancji wskazał, że [...] października |
|2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę skarżącego. |
|Zdaniem Sądu I instancji organy egzekucyjne obu instancji prawidłowo odmówiły umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast |
|trudna sytuacja życiowa i finansowa, w jakiej znalazł się skarżący, nie uzasadniają jak podkreślił umorzenia prowadzonego w sprawie |
|postępowania egzekucyjnego. |
|Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, Sąd I instancji skargę oddalił na podstawie art. |
|151 p.p.s.a., orzekając w tym względzie zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. |
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. S. zaskarżając wyrok w całości i wnosząc, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej bez przeprowadzenia rozprawy o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił :
naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.
art. 3 § 1 i art. 145 § 1pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. związku z art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiające się w tym, że Sąd I instancji pominął stan majątku skarżącego uznając, że jest to zadanie leżące wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który ma w tym z względzie pełną dowolność w zakresie posiadanego uznania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Jeżeli zatem nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a.
Stosownie do ostatniego skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.) przepisów, które zdaniem strony naruszył Sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, itd. oraz oznaczeniem aktu prawnego, w którym są zawarte, a także wyjaśnienie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. postanowienie NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; postanowienie NSA z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; postanowienie NSA z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; a także wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 705/12 oraz wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2602/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.
W skardze kasacyjnej jej autor, kierując się treścią art. 174 pkt 2 p.p.s.a, postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.- art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przejawiające się w tym, że Sąd I instancji pominął stan majątku skarżącego uznając, że jest to zadanie leżące w gestii organu egzekucyjnego, który w tym względzie ma pełną dowolność w zakresie uznania administracyjnego.
W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący powołał orzecznictwo sądowodministracyjne, co do rozumienia pojęcia granic uznania administracyjnego. Jego zdaniem, organ egzekucyjny nie uzasadnił w sposób właściwy swego stanowiska, a Sąd I instancji pominął sposób procedowania przez organy egzekucyjne, które to (w świetle przepisów o uznaniu administracyjnym) jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i leży to w możliwości organu mają obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony wyżej zarzut naruszenia wskazanych przepisów postępowania nie jest zasadny, nie został też prawidłowo skonstruowany, a co za tym idzie nie może skutecznie podważać trafności wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. mają charakter norm kompetencyjnych, nie stanowiąc tym samym samodzielnie skutecznej podstawy kasacyjnej.
Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest przepisem wynikowym i warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny, naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że naruszenie tego przepisu prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, a co za tym idzie nie może być on samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut jego złamania, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut ze wskazaniem naruszenia przepisów postępowania którym - jej zdaniem - uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a sformułowanego w podstawie naruszenia przepisów postępowania.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. kasator połączył jednakże z zarzutem naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. W przepisie tym określono właściwość rzeczową sądów administracyjnych i przewidziano, w ramach kontroli, stosowanie ustawowych środków. Naruszenie powołanego przepisu mogłoby zatem polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji rozpoznał skargę i skontrolował, czy organy egzekucyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa oraz rozstrzygnął spór podzielając trafność rozstrzygnięcia co do braku przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego zarówno na podstawie art. 59 §1 jak i § 2 u.p.e.a.
Zarzut naruszenia art. 3 §1 p.p.s.a nie może być zatem uznany za usprawiedliwiony. Przepis ten nie stanowi bowiem podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy.
Natomiast uzasadnienie wskazanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania i powiązanie ich z zarzutem naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a, wskazującego na przyczyny fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, w istocie wskazuje na zarzuty stanowiące podstawę do sformułowania skargi kasacyjnej w oparciu o treść art. 174 pkt 1 p.p.s.a tj. naruszenia prawa materialnego.
Z uzasadnienia bowiem skargi kasacyjnej wynika, iż jej autorowi chodzi raczej o niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że z uwagi na nieskuteczność wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego art. 145 §1 pl kt 1 lit c p.p.s.a. i art. 3 §1 p.ps.a. ustalony w sprawie stan faktyczny uznać należy za prawidłowy.
W tym stanie rzeczy nietrafny okazuje się również zarzut naruszenia art. 59 § 2 p.pea , który jak już wyżej wskazano tak skonstruowany zmierza w istocie do podważenia zasadności wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia z racji naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że Sąd I instancji zasadnie wskazał, że z treści art. 59 § 1 u.p.e.a. wynika, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie, obliguje organ do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, natomiast w przypadku przesłanki, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji organ może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Oznacza, to iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zarzut braku właściwej kontroli legalności wydanego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia nie jest w sprawie zasadny z punktu widzenia prawidłowości decyzji mającej charakter uznaniowy, gdyż skoro z niezakwestionowanego skutecznie stanu faktycznego sprawy wynika, że u zobowiązanego istnieje majątek podlegający zabezpieczeniu czy stanowiący środek egzekucyjny przedmiotowych należności, co wyklucza całkowitą nieściągalność zobowiązania, brak jest więc podstaw do stwierdzenia, iż w wyniku prowadzonego postępowania nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przyznanie możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w powyższym przepisie art. 59 §2 u.p.e.a. objęte jest tzw. uznaniem administracyjnym. Oznacza to, że w braku zaistnienia ustawowych przesłanek (w tym wypadku: stwierdzenia nieuzyskania w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne) umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe. Natomiast jeżeli przesłanki zostaną zrealizowane, organ administracji publicznej ma prawo, ale nie obowiązek przyznania ulgi. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że rozstrzygnięcie organu nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Skoro w przedmiotowej sprawie skutecznie nie zakwestionowano ustalenia braku przesłanki z art. 59 §2 p.p.s.a. tj. bezskuteczności egzekucji z racji posiadanego przez zobowiązanego majątku nie doszło do naruszenia art. 59 § 2 p.p.e.a.
Natomiast argumenty skarżącego, dotyczące trudnej sytuacji rodzinnej, sytuacji finansowej, problemów zdrowotnych i kłopotów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także samo złożenie wniosku o umorzenie egzekwowanych zaległości z tytułu składek, nie mieszczą się, jak słusznie w sprawie uznano, w katalogu okoliczności skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 u.p.e.a.
Wobec stwierdzenia, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie są uzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zawarte w pkt II wyroku zauważyć należy, że przepis art. 207 § 2 p.p.s.a. pozwala na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi przytoczony przepis.
Należy bowiem mieć na uwadze trudną sytuację materialną skarżącego, która została opisana w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2016r., którym to postanowieniem Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy. Oceniając sytuację majątkową skarżącego Sąd w ww. postanowieniu wskazał, że jego sytuacja materialna w sprawie podlegającej ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych nie pozwala na poniesienie przez niego jakichkolwiek kosztów, w tym ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie tej należało odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
O przyznaniu zaś wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy orzeknie WSA w Szczecinie ( art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło