II GSK 675/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędziowie Zofia Borowicz NSA Jan Bała Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. P. Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 marca 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 2159/07 w sprawie ze skargi M. P. P. Spółki z o.o. w G. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz M. P. P. Spółki z o.o. w G. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 2159/07 oddalił skargę M. P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r. M. P. P. Sp. z o.o. zwróciła się do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie N. f. (N.), [...]. Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] działając na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 35 Prawa farmaceutycznego odmówił wydania M. P. P. Sp. z o.o. pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wnioskowanego produktu leczniczego. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że przedstawiona dokumentacja niekliniczna i kliniczna nie pozwoliła na sformułowanie pozytywnej opinii skuteczności i bezpieczeństwa stosowania wskazanego we wniosku produktu leczniczego. Na poparcie tego twierdzenia Minister Zdrowia wskazał szereg zagadnień, które nie zostały udokumentowane w stopniu zadowalającym. Nadto nie została przez organ w pełni zaakceptowana dokumentacja chemiczna, farmaceutyczna i biologiczna, która wykazała braki i nieprawidłowości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz argumentację w niej zawartą. W uzasadnieniu Minister Zdrowia stwierdził, że przedstawiona uzupełniona przez spółkę dokumentacja bakteriologiczna nie dała podstaw do zaakceptowania proponowanych wskazań do stosowania preparatu, zaś dokumentacja chemiczna, farmaceutyczna i biologiczna wnioskodawcy w dalszym ciągu posiada braki oraz nieprawidłowości. Na powyższą decyzję M. P. P. Sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Oddalając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że do postępowania wszczętego z chwilą złożenia wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N. f., [...], zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 maja 2007 r. Art. 10 tej ustawy zawierał szczegółowe wyliczenie elementów wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego zwalniał podmiot odpowiedzialny od przedstawienia (wymaganych art. 10 ust. 2 ustawy) wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych i klinicznych pod warunkiem wykazania, że substancja czynna lub substancje czynne produktu leczniczego mają ugruntowane zastosowanie medyczne oraz uznaną skuteczność i bezpieczeństwo stosowania potwierdzone publikacjami w literaturze fachowej. Z raportu Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych sporządzonego w dniu [...] lipca 2006 r. i stanowiącego stosownie do art. 8 Prawa farmaceutycznego podstawę wydania przez Ministra Zdrowia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, Sąd wywiódł, że przedstawiona przez skarżącą spółkę dokumentacja niekliniczna i kliniczna nie pozwalała na sformułowanie pozytywnej opinii skuteczności i bezpieczeństwa stosowania wnioskowanego o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N. f. Sąd uznał, że w raporcie dokonano analizy całości dokumentacji załączonej do wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego i w sposób szczegółowy uzasadniono wniosek do Ministra Zdrowia o odmowę wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wnioskowanego produktu leczniczego. Wskazując na szereg braków i uchybień występujących w przedstawionej dokumentacji Minister Zdrowia nie podzielił argumentacji skarżącej o ugruntowanym zastosowaniu medycznym n. Zdaniem Sądu organ szczegółowo wyjaśnił swoje stanowisko w tym zakresie. Powołując się na C. O. stwierdził między innymi, że n. jest zarejestrowana tylko w kilku krajach, a więc jej stosowanie jest bardzo ograniczone, zaś dostępna literatura kliniczna - uboga i przestarzała. Ponadto, w przedstawionej dokumentacji nie wykazano żadnych przewag stosowania n. nad innymi dostępnymi chemioterapeutykami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że wszystkie dodatkowe dowody przedstawione przy pismach z dnia [...] listopada 2006 r., [...] grudnia 2006 r. oraz [...] stycznia 2007 r. w uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały ocenione przez Wydział Oceny Dokumentacji Dział Oceny Dokumentacji Chemicznej, Farmaceutycznej i Biologicznej oraz Dział Oceny Dokumentacji Farmakologiczno - Toksykologicznej i Biorównoważności, a także Wydział Oceny Dokumentacji Klinicznej. Mając na uwadze krytyczną ocenę dokumentacji Minister Zdrowia uzupełnił uzasadnienie odmowy dopuszczenia do obrotu o argumenty wynikające z oceny badań załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd pierwszej instancji za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy. Strona mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu i wypowiadać się co do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłaszać nowe dowody, o czym świadczą pisma skarżącej stanowiące uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd podał, że Minister Zdrowia uzasadniając swoje stanowisko dotyczące braku zainteresowania naukowego stosowaniem n. wyjaśnił, że miarą zainteresowania naukowego i klinicznego daną substancją jest liczba publikacji odnotowanych w światowej bazie danych literatury medycznej M. obejmującej publikacje publikowane we wszystkich liczących się czasopismach medycznych, natomiast prace niecytowane przez M. pozostają w zasadzie nieznane szerszemu gronu i nie są przez środowisko medyczne traktowane jako w pełni wartościowe referencje. Organ przeszukał bazę M. stwierdzając, że nie ma w niej nawet publikacji w języku niemieckim dotyczących n., co świadczyć może o braku zainteresowania naukowego substancją w kraju producenta. Nadto Sąd zauważył, że Minister Zdrowia dokonując analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą stwierdził, iż o braku publikacji dotyczących n. świadczyć może również dokumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę poprzez niewymienienie tego produktu w żadnej z cytowanych przez wnioskodawcę publikacji. W tej sytuacji w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za nieuzasadniony należy uznać zarzut braku wyjaśnienia przez organ podstawy prawnej, wybiórczego przeszukiwania baz danych i skupienie się na tej, w której jest najmniej publikacji. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. P. Spółka z o.o. złożyła skargę kasacyjną zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji ewentualnie o zmianę wyroku w całości poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Ministra Zdrowia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., ponadto spółka wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. W oparciu o treść art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami adminstracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) Art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, 2) Art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania administracyjnego - wniesienia wniosku o dopuszczenie produktu leczniczego do obrotu, tj. na dzień [...] czerwca 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że Minister Zdrowia prawidłowo zinterpretował terminy zawarte w tym przepisie oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że decyzja odpowiada prawu, mimo, że organ oparł ją na niewłaściwie ustalonym stanie faktycznym, 2. W oparciu o treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) Art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie kontroli działania Ministra Zdrowia w zakresie przekroczenia granicy swobodnej interpretacji przepisów Prawa farmaceutycznego, w zakresie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami procedury zawartymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, a także w zakresie naruszenia przez organ administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, 2) Art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd zarzutów i stanu faktycznego wskazanego w skardze oraz zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w świetle zarzutów i twierdzeń wskazanych w skardze, 3) Art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie badania zgodności decyzji Ministra Zdrowia z wskazanymi w pkt 1.1) postanowieniami Konstytucji 4) Art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Ministra Zdrowia przepisów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podała m.in., że przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego ma charakter uznaniowy, gdyż zawiera pojęcia niedookreślone, niezdefiniowane, umożliwiające organowi dowolną ocenę stanu faktycznego, zaś obowiązkiem Sądu było w takim wypadku zbadanie, w świetle wskazanych w petitum skargi kasacyjnej postanowień Konstytucji, czy organ administracji nie przekroczył granic swobodnej interpretacji zawartych w tym przepisie pojęć. Zdaniem spółki Sąd pominął w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku argumentację skarżącej i powtórzył jedynie uzasadnienie Ministra Zdrowia do wydanej decyzji, natomiast powinien sprawdzić, czy arbitralność organu przy wydawaniu decyzji nie została nadużyta. Nadto wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, że nie dokonał oceny stanu faktycznego w związku z zarzutami i twierdzeniami skarżącej i w konsekwencji nie wziął pod uwagę tego, że organ błędnie ustalił stan faktyczny. Sąd nie dokonał analizy art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego, ograniczając się do przytoczenia jego treści oraz stwierdzenia, że Minister Zdrowia nie naruszył tego przepisu, gdyż przeszukał bazę M. nie znajdując w niej publikacji dotyczących n. Sąd nie wyjaśnił pojęcia "ugruntowane zastosowanie medyczne" oraz w jaki sposób można ustalić, czy dana substancja ma takie zastosowanie. Spółka podała, że w postępowaniu administracyjnym uchybiono jej prawu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego - w szczególności przed wydaniem decyzji w drugiej instancji, poprzez zaniechanie wezwania spółki do zapoznania się z raportem, który stanowi kluczowy element zebranego materiału dowodowego, zaś w konsekwencji skarżąca nie mogła wypowiedzieć się co do treści raportu wobec niezachowania wymogów powyższego art. 10 § 1 k.p.a. Wobec powyższego spółka zarzuciła Sądowi pierwszej instancji brak dokonania kontroli decyzji zakresie naruszeń art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny skutecznych zarzutów dopatruje się w tych, które składają się na drugą, spośród wymienionych w art. 174 p.p.s.a., podstawę kasacyjną - mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania. Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. Zarzut nie jest do końca prawidłowo sformułowany już z tego powodu, że art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych jest przepisem ustrojowym bliższym przepisom prawa materialnego niż procesowego. Naruszenie tego przepisu można podnosić w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego (szerzej B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Zakamycze 2005 r., str. 410 - 411). Poza tym w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie został powiązany z przepisami postępowania stosowanymi przez organ administracji publicznej, stosowanie których to przepisów jest przedmiotem sądowej kontroli działania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie można jednak pominąć, że rozwijając ten zarzut, w części skargi kasacyjnej określanej jako uzasadnienie, strona wnosząca skargę kasacyjną wymienia art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ponadto w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kasator podnosi brak odniesienia się przez Sąd I instancji do argumentacji zawartej w skardze na decyzję Ministra Zdrowia. W skardze tej między innymi zarzucano, że przed wydaniem decyzji strony nie zapoznano z zebranym w sprawie materiałem w postaci raportu Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych i uniemożliwiono wypowiedzenie się co do tego materiału. W przedstawionych okolicznościach podstawowym problemem, do którego odnieść się powinien Naczelny Sąd Administracyjny w ramach badania sprawy w granicach skargi kasacyjnej, jest to, czy Sąd I instancji należycie rozpatrzył ewentualność naruszenia przez organ administracji publicznej art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji administracyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. wtedy, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (por. m. in. wyroki NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt II OSLK 810/05). Pierwszym etapem badania zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. jest ocena, czy uchybienie w zakresie stosowania tego przepisu rzeczywiście wystąpiło. Dopiero w następnej kolejności sąd może przystąpić do rozważania wagi uchybienia i jego wpływu na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że w toku postępowania strona była wzywana do przedstawienia uzupełnień, że w związku z tym zawieszono postępowanie na podstawie art. 18 ust. 4 Prawa farmaceutycznego oraz, że strona wypowiadała się do dowodów, w tym poprzez złożenie dodatkowych dokumentów w toku postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak natomiast rozważań co do tego, czy bezpośrednio przed wydaniem obu decyzji umożliwiono stronie zapoznanie się z materiałem sprawy przy odniesieniu do specyfiki postępowania o wydanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Uszło uwadze Sądu I instancji, że zgodnie z art. 8 ust. 1 Prawa farmaceutycznego pozwolenie na dopuszczenie do obrotu minister właściwy do spraw zdrowia wydaje na podstawie raportu sporządzanego przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, zawierającego ocenę produktu leczniczego dopuszczanego do obrotu. Poza granice skargi kasacyjnej wykracza ocena charakteru prawnego raportu jako stanowiska organu, na podstawie którego to stanowiska Minister Zdrowia wydaje decyzję. Z punktu widzenia oceny mieszczącego się w granicach skargi kasacyjnej zagadnienia zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu istotne jest to, że raport jest podstawowym materiałem w sprawie. Jak z tego wynika, spełnienie wymogów określonych w art. 10 § 1 k.p.a. musi polegać na umożliwieniu stronie zapoznania się z raportem i stworzenie możliwości wypowiedzenia się co do jego treści jeszcze przed wydaniem decyzji przez Ministra Zdrowia. Tymczasem Sąd I instancji nie rozważył, czy strona została zapoznana z raportem przez Ministra Zdrowia względnie przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Materiał sprawy wydaje się wskazywać przy tym, że raporty sporządzano dwukrotnie. Na ich podstawie wydano obie decyzje, w tym decyzję kończącą postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Ministra Zdrowia oświadczył, że nie praktykowano doręczania raportów stronie. W aktach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się dowodów doręczenia raportów, względnie śladów zapoznania strony z ich treścią przez Ministra Zdrowia. W tej sytuacji istnieją poważne powody do uznania konieczności zbadania, czy stronie umożliwiono zapoznanie się z treścią raportów i wypowiedzenia się co do ich zawartości. Czynności w tym zakresie wykraczają poza granice postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie sposób przy tym bez zbadania wskazanych okoliczności podważyć zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument, że gdyby strona znała treść raportu mogłaby skutecznie zwalczać wymienione w nim zastrzeżenia. Jak to już wskazywano, dopiero ocena czy i w jakiej formie nastąpiło naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w sposób powiązany ze specyfiką postępowania w przedmiocie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, może stanowić podstawę rozważań dotyczących wpływu ewentualnego naruszenia na wynik sprawy. Jeżeli rzeczywiście bezpośrednio przed wydaniem decyzji zaniechano zapoznania strony z raportami Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych ocenić należy, na ile opisywane przez Sąd I instancji czynności dokonywane głównie we wcześniejszej fazie postępowania przed organem administracji publicznej mogły wyłączyć wpływ takiego uchybienia na wynik sprawy. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w części dotyczącej braku należytego odniesienia do zarzutów zawartych w skardze. Aczkolwiek w petitum skargi kasacyjnej zarzut sformułowano nieco inaczej, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że intencją kasatora było wykazanie, że Sąd I instancji nie odniósł się do niektórych zarzutów podnoszonych w skardze dotyczących sfery ustaleń faktycznych. Nie można odmówić słuszności twierdzeniu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazując na prawidłowość ustaleń organu administracji publicznej opartych na przeszukaniu bazy M. nie odniósł się do zawartych w skardze zarzutów dotyczących konieczności skorzystania z bazy E. i porównania wyników celem zebrania pełnego materiału dowodowego. Jeśli wziąć pod uwagę potrzebę dokonania pełnych ustaleń faktycznych celem rozważenia stosowania art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego, w którym to przepisie ustawodawca odwołuje się do potwierdzenia publikacjami w literaturze fachowej wymienionych w przepisie okoliczności, rozważenia wymaga, czy wystarczające jest przeszukanie jednej tylko bazy obejmującej literaturę fachową. Nie można też odmówić zasadności stwierdzeniu, że na poparcie jednej z okoliczności Sąd powołał się na pismo strony dotyczące innej kwestii, z tym, że ostatnio wskazane uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnoszenie się do innych zarzutów jest przedwczesne. Zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania powiązane ze stosowaniem lub wykładnią prawa materialnego mogą być rozpatrzone dopiero wtedy, jeżeli wyjaśnione zostanie, czy postępowanie przed organem administracji publicznej zostało przeprowadzone prawidłowo i czy w zgodzie z prawem dokonano ustaleń faktycznych. Ocena prawidłowości zastosowania i wykładni prawa materialnego zależna jest od prawidłowego przeprowadzenia postępowania i niewadliwie dokonanych ustaleń faktycznych. Z wymienionych powodów zaskarżony wyrok podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).