II GSK 747/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 257/24 w sprawie ze skargi E. B. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr OPE.906.2.19.2024.MJ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. B. na rzecz Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I. Przedmiot kontroli kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 257/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę E. B. (strona skarżąca, skarżąca) na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku (PWIS, organ) z dnia 8 kwietnia 2024 r., nr OPE.906.2.19.2024.MJ, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych. II. Skarga kasacyjna i jej zarzuty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła strona skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia organu I i II instancji. Ponadto strona zrzekła się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b) w zw. z art. 17 ust 2, 4 i 5 ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez błędne jego zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas "dla nie zostały wykluczone przeciwwskazania" (tak w oryginale) do obowiązkowych szczepień ochronnych, a dziecko było poddawane lekarskim badaniom kwalifikacyjnym; 2. naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są rażącymi naruszeniami, tj.: A) "art. 33 § 2 pkt 6 lit. c" (tak w oryginale) z uwagi na brak wymagalności obowiązku, w związku z brakiem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację małoletniego dziecka do obowiązkowych szczepień ochronnych, B) "na podstawie art. 33 § 2 pkt 4" (tak w oryginale) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust 1 w zw. z art. 15 § 3e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy I Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. III. Stanowisko strony przeciwnej. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych prawem. IV. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona uzasadnionych podstaw. 2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. 3. Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej – w zgodzie z zasadami związania granicami skargi kasacyjnej oraz rozporządzalności procesowej w postępowaniu kasacyjnym – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych. 4. Oddaleniu jako bezzasadny podlegał zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy rozstrzygnięcia organów obu instancji obarczone są "rażącymi naruszeniami" art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) oraz art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). W ocenie autora skargi kasacyjnej kontrolowany Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, że złożone zarzuty egzekucyjne powinny były zostać uwzględnione z uwagi na "brak wymagalności" obowiązku poddania małoletniego dziecka strony skarżącej szczepieniom ochronnym jako konsekwencji "braku zaświadczenia" o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację do tego rodzaju obowiązkowych szczepień, oraz z uwagi na "brak uprzedniego doręczenia" stronie jako zobowiązanemu "upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1" w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. poz. 2194 ze zm.). Zarzut powyższy – niezależnie od jego oczywistych wad konstrukcyjnych – opiera się na błędnych założeniach. Po pierwsze, bezzasadne jest twierdzenie strony skarżącej kasacyjnie, że stwierdzony tytułem wykonawczym obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był w momencie jego skierowania do egzekucji administracyjnej niewymagalny ze względu na "brak zaświadczenia" o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, potwierdzającym kwalifikację do tego rodzaju obowiązkowych szczepień. Jak wynika bowiem z niepodważanego w skardze kasacyjnej i uznanego za miarodajny przez Sąd a quo stanu faktycznego sprawy, uprawniony lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (u.z.z.), stwierdził w dokumentacji lekarskiej (zob. historia wizyt lekarskich z dnia 4 kwietnia 2023 r.), że przeprowadzone w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego badanie kwalifikacyjne zakończyło się wynikiem pozytywnym, a wymagane zaświadczenie zostało wydane. Z dokumentacji tej wynika również, że pomimo poinformowania obecnego w trakcie badania rodzica małoletniej o obowiązku wykonania szczepienia ochronnego przed upływem 24 godzin od daty i godziny badania (art. 17 ust. 3 u.z.z.), rodzic ten odmówił poddania dziecka szczepieniu. Z akt sprawy i ustalonego stanu faktycznego wynika również, że mający przymiot wymagalności ww. ustawowy obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych nie został przez stronę skarżącą kasacyjnie wykonany w wymaganym terminie, natomiast późniejsza wizyta lekarska w wyznaczonej poradni lekarskiej (19 czerwca 2023 r.) nie miała wpływu na ocenę, że wymagalny obowiązek administracyjny nie został wykonany w terminie, o którym mowa w art. 17 ust. 3 u.z.z., w związku z przeprowadzonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. lekarskim badaniem kwalifikacyjnym określonym w art. 17 ust. 2 u.z.z. Po drugie, pozbawione podstaw – w świetle niepodważanego w drodze właściwego zarzutu kasacyjnego stanu faktycznego przyjętego za miarodajny przez Sąd a quo – jest twierdzenie, że stronie skarżącej kasacyjnie nie doręczono uprzednio upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Sąd Wojewódzki ustalił, co – jak już podkreślono – nie zostało zakwestionowane w drodze właściwego zarzutu, że stronie skarżącej doręczono wymagane prawem upomnienie przedegzekucyjne z dnia 7 marca 2023 r. w dniu 9 marca 2023 r. Z kolei brak wskazania w ww. upomnieniu numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) powyższej strony jako zobowiązanej (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu) nie był brakiem istotnym, gdyż z jednej strony tego rodzaju element formalny upomnienia ma charakter fakultatywny (podaje się "znany wierzycielowi" numer PESEL zobowiązanego), z drugiej zaś brak ten może zostać uznany za istotny tylko wtedy, jeżeli doprowadził do błędnej identyfikacji zobowiązanego, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. 5. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 u.z.z. poprzez "błędne jego zastosowanie" skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy "nie zostały wykluczone przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych". Pomijając już niestaranność językową sformułowania powyższego zarzutu (skorygowaną przez Sąd kasacyjny), należy ponownie stwierdzić, że strona skarżąca kasacyjnie uczyniła przedmiotem odniesienia jego treści stan faktyczny uważany przez nią za miarodajny, a nie stan przyjęty przez kontrolowany Sąd Wojewódzki za podstawę oceny legalności zastosowania prawa materialnego. Tymczasem, jak już dobitnie stwierdzono powyżej, z niekwestionowanych i niepodważonych skutecznie ustaleń faktycznych Sądu a quo wynika bezpośrednio, że w toku lekarskiego badania kwalifikacyjnego w dniu 4 kwietnia 2023 r. wykluczono przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego małoletniego dziecka strony kasacyjnie w terminie, o którym mowa w art. 17 ust. 3 u.z.z. Uprawniony lekarz nie skorzystał również z kompetencji do skierowania małoletniego dziecka objętego obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej, gdyż nie stwierdził w wyniku badania kwalifikacyjnego podstaw do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 5 u.z.z.). 6. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. ----------------------- 2