II GSK 85/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-07-20
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Andrzej Kisielewicz, Andrzej Kuba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot ubiegający się o zamówienie publiczne, który został wykluczony z postępowania przetargowego z powodu niespełnienia warunków specyfikacji, posiada interes prawny do kwestionowania decyzji zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego?Ratio decidendi
Podmiot ubiegający się o zamówienie publiczne, który został wykluczony z postępowania przetargowego z powodu niespełnienia warunków specyfikacji, nie posiada interesu prawnego do kwestionowania decyzji zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego. Interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego, a sytuacja skarżącego związana była z przebiegiem postępowania przetargowego, a nie z zatwierdzeniem przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych wyboru formy przetargu. Prawo do równego traktowania w postępowaniu o udzielenie zamówienia nie dotyczy rozstrzygnięcia co do trybu udzielenia zamówienia publicznego.Stan faktyczny
Spółka B. R. S. P. M. S. A. "M." wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego na dostawę systemu wspomagania pracy dystrybutora. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych umorzył postępowanie, uznając, że spółka nie ma legitymacji procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Spółka twierdziła, że została wykluczona z postępowania z powodu niedopuszczalnego zastosowania trybu dwustopniowego i posiada interes prawny do kwestionowania decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny, Sędziowie NSA Andrzej Kisielewicz (spr.), Andrzej Kuba, Protokolant Joanna Kubacka, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. R. S. P. M. S. A. "M." w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 505/04 w sprawie ze skargi B. R. S. P. M. S. A. "M." w P. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od B. R. S. P. M. S. A. "M." w P. na rzecz Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 505/04, oddalił skargę B. R. S. P. M. S. A. "M." na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] listopada 2003 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego.
W uzasadnieniu Sąd powołał się na następujący stan faktyczny sprawy. Pismem z dnia 11 lipca 2003 r. Prezes Zarządu B. R. S. P. M. S. A. "M." w P. zwrócił się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o unieważnienie decyzji z dnia [...] maja 2002 r. zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę systemu wspomagania pracy dystrybutora. Ponadto zwrócił się o przeprowadzenie postępowania kontrolnego w zakresie poprawności działań zamawiającego - Z. E. B. S.A. oraz o stwierdzenie nieważności zawartej umowy i wstrzymanie realizacji zamówienia.
Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych umorzył postępowanie w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2002 r. zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego na dostawę systemu wspomagania prac dyspozytorskich. W motywach tej decyzji wyjaśniono, iż Prezes Zarządu B. R. S. P. M. S. A. "M." w P. nie ma legitymacji procesowej do występowania jako strona w postępowaniu toczącym się przed Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych z wniosku Z. E. S.A. B. z dnia 23 kwietnia 2002 r., w którym zastosowanie mają przepisy k.p.a. Z przepisów prawa materialnego nie wynika, aby jego interes prawny lub obowiązek podlegały konkretyzacji w tym postępowaniu administracyjnym.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2003 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. R. S. P. M. S. A. "M." wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. i stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z dnia z [...] maja 2002 r. zatwierdzającej wybór trybu postępowania przetargu dwustopniowego bądź o stwierdzenie naruszenia prawa w decyzji z dnia [...] maja 2002 r. zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, właściwego do rozpoznania sprawy, zaskarżone decyzje Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych nie naruszają prawa w zakresie zarzuconym w skardze. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych prawidłowo rozstrzygnął sprawę na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. wydając decyzję o charakterze niemerytorycznym, którą umorzył postępowanie w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] maja 2002 r. zatwierdzającej wybór trybu przetargu dwustopniowego na dostawę systemu wspomagania prac dyspozytorskich. Za niewadliwą Sąd uznał również decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] listopada 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] września 2003 r.
Zgodnie z art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 119, poz. 773) wybór trybu postępowania w sprawie o udzielenie zamówienia publicznego nie podlega postępowaniu odwoławczemu. Spółdzielnia Pracy kwestionowała prawo zamawiającego do prowadzenia postępowania w zatwierdzonym trybie wnosząc pozwy do Sądu Okręgowego w Warszawie (sygn. akt V Ca 1702/02 oraz V Ca 19/03). Sąd Okręgowy uznał, że zamawiający jest uprawniony do prowadzenia postępowania w trybie przetargu dwustopniowego. W świetle powyższego Prezes Urzędu Zamówień Publicznych prawidłowo wydał decyzję zatwierdzającą wybór trybu przetargu dwustopniowego na dostawę systemu wspomagania pracy dyspozytora.
Zgodnie z art. 27d ust. 1 ustawy o zamówieniach publicznych zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę spośród nieodrzuconych ofert. Fakt, że oferent (strona skarżąca) brał udział w postępowaniu nie przesądza o jego uprawnieniu do zawarcia umowy o zamówienie publiczne, którego to postępowanie dotyczy. Skarżąca wskazała na interes przyszły i niepewny, gdyż fakt stwierdzenia nieważności umowy również nie przesądziłby o możliwości zawarcia umowy przez skarżącą Spółdzielnię. Nie ma pewności, że zamawiający ponownie ogłosiłby przetarg, a skarżąca złożyłaby nową ofertę i ten przetarg wygrała.
Zdaniem Sądu, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych prawidłowo wyjaśnił stronie skarżącej, że interes ekonomiczny oferenta w uzyskaniu zamówienia publicznego nie może być utożsamiany z interesem prawnym strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji skierowanej do zamawiającego. Strona skarżąca nie wskazała jakiego konkretnego interesu prawnego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] maja 2002 r. Powołała się na prawo do udziału w przyszłym, niepewnym zdarzeniu, którym może być przetarg nieograniczony oraz na możliwość wystąpienia o stwierdzenie nieważności umowy, a w konsekwencji dochodzenia niepewnych roszczeń z tytułu utraconych korzyści i strat spowodowanych zawarciem nieważnej, zdaniem skarżącej, z mocy prawa umowy, uniemożliwiającej otrzymanie przez skarżącą zamówienia. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej.
W ocenie Sądu, prawidłowo zatem przyjęto, że Prezes Zarządu B. R. S. P. M. S. A. "M." nie miał legitymacji procesowej do występowania jako strona w postępowaniu toczącym się przed Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych z wniosku Z. E. S.A. B. o zatwierdzenie wyboru trybu przetargu dwustopniowego.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. R. S. P. M. S. A. "M." wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2004 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego:
- art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię,
- art. 14 ust. 3 w związku z art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 10 czerwca 1994 roku o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 98 r. nr 119 poz. 773) poprzez jego błędna wykładnię,
- art. 79 ust. 2 pkt. 1 ustawy o zamówieniach publicznych poprzez błędną jego wykładnię,
- art. 72 ust. 2 pkt. 2 ustawy o zamówieniach publicznych w związku z art. 189 k.p.c. poprzez błędną jego wykładnię,
- art. 104 ust. 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie
2. naruszenia, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym:
- art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
- art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.),
- art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a.
- art. 135 p.p.s.a.
- art. 141 § 4 p.p.s.a.
- art. 104 ust. 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. przez niewłaściwe jego zastosowanie.
W opinii skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że skarżąca nie ma interesu prawnego w sprawie i w uzasadnieniu wyroku niesłusznie odniósł się do tylko jednej z kilku przesłanek wymienionych w skardze. Sąd przyjął za Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych, iż nie można wykazać interesu prawnego powołując się na chęć uzyskania zamówienia w przyszłym postępowaniu, bo jest to zdarzenie przyszłe i niepewne. Takie stanowisko, zdaniem skarżącej, nie zasługuje na uznanie z uwagi na to, że inna jest sytuacja podmiotów ubiegających się o zamówienie na podstawie procedur przetargowych tzw. obligatoryjnych, których przeprowadzenie jest wymagane przepisami prawa, od sytuacji podmiotów biorących udział w postępowaniu na podstawie wewnętrznych uregulowań. Przetargi obligatoryjne, do których należą przetargi organizowane na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych, podlegają określonym rygorom. W art. 12a tej ustawy ustawodawca zastrzegł wprost, iż zamówienie może zostać udzielone wyłącznie wykonawcy, którego wybrano na zasadach określonych w ustawie, zaś art. 72 ust. 2 pkt 2 wprowadza rygor nieważności umowy, która została zawarta w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, które prowadzone było w sposób uchybiający przepisom ustawy. Z brzmienia art. 72 ust. 2 wynika, że jego adresatami są wszyscy zainteresowani uzyskaniem zamówienia (czyli uczestnicy postępowania przetargowego), którzy mogą na podstawie art. 189 k.p.c. dochodzić stwierdzenia nieważności umowy w sytuacjach przewidzianych art. 72 ust. 2 pkt 2.
Stwierdzenie nieważności umowy na mocy art. 189 k.p.c. stanowi podstawę dochodzenia roszczeń od zamawiającego na podstawie art. 415 k.c. lub udziału w powtórnym postępowaniu dotyczącym tego samego zamówienia. W tym ostatnim przypadku powtórne postępowanie o to samo zamówienie publiczne jest pewne. Należy bowiem przyjąć iż konieczność udzielenia zamówienia publicznego wynika z obiektywnych potrzeb zamawiającego. Sytuacja, w której powtórne postępowanie nie odbędzie się może być jedynie następstwem wyjątkowych okoliczności. Nieprawidłowe jest przyjęcie nieistnienia interesu prawnego skarżącej - uczestnika postępowania za oczywiste i niewymagające rozpatrzenia w kontekście indywidualnego przypadku.
Na poparcie swojego stanowiska strona skarżąca powołała uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1996 r. III CZP 36/96 oraz wyrok Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 9 maja 2002 r. II CKN 810/2000. W świetle powołanej linii orzecznictwa, zdaniem skarżącej, niesłuszne jest stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżąca nie ma interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności decyzji, która miała wpływ na jej sytuację prawną.
Zdaniem skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, że nie wykazała ona swojego interesu prawnego. Interes prawny był, w jej opinii, wielokrotnie wykazywany zarówno w samym odwołaniu od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak również w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naruszenie interesu prawnego skarżącej przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji polegało m.in. na naruszeniu jej prawa do wzięcia udziału w przetargu nieograniczonym, naruszeniu prawa do obrony swoich praw w postępowaniu odwoławczym, naruszeniu prawa do dochodzenia roszczeń od zamawiającego i Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz pozbawieniu możliwości uzyskania zamówienia przez wykluczenie z postępowania przetargowego wskutek zastosowania przepisów o przetargu dwustopniowym, który był w tej sprawie niedopuszczalny.
Skarżąca podkreśliła, że organ I instancji - Prezes Zamówień Publicznych - odmówił rozpatrzenia merytorycznego sprawy i wydał niemerytoryczną decyzję w sprawie stosownie do art. 104 § 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej, trudno zgodzić się ze stanowiskiem, że w konkretnym stanie faktycznym można z góry przesądzić o tym, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest bezprzedmiotowe. Organ I instancji winien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, bez zakładania z góry bezprzedmiotowości postępowania. Należy bowiem przyjąć, że w sytuacji, w której brak jest przesłanek do uwzględnienia żądania strony skarżącej, nie można automatycznie uznać postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Konsekwencją takiego przyjęcia było naruszenie art. 28 k.p.a. polegające na założeniu, iż skarżąca nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym i odmówienie jej zarówno czynnej jak i biernej legitymacji procesowej.
W wyniku wydania przedmiotowej decyzji zamawiający podpisał umowę z podmiotem, który został wybrany z pominięciem obowiązkowej procedury przetargowej przewidzianej ustawą o zamówieniach publicznych. Wynika z tego, że zawarta w ten sposób umowa jest nieważna bez względu na to, czy ustawodawca przewidział rygor nieważności. Wydanie bezprawnej decyzji (zaskarżonej najpierw do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, a następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) pozbawiło skarżącą możliwości obrony swoich praw, a zwłaszcza zamknęło możliwość dochodzenia przed sądem powszechnym stwierdzenia nieważności umowy o udzielenie zamówienia publicznego na podstawie art. 189 k.p.c. Podstawę nieważności umowy stanowił bowiem art. 72 ust. 2 punkt. 2 ustawy o zamówieniach publicznych. Zgodnie z jego brzmieniem, umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna, jeżeli w postępowaniu poprzedzającym jej zawarcie doszło do naruszenia przepisów określonych w ustawie lub aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie i jeżeli to naruszenie miało wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. W szczególności taka umowa jest nieważna, jeżeli zamawiający udzielił zamówienia bez uzyskania wymaganej decyzji administracyjnej. Stwierdzenie nieważności umowy odbywa się stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego, w związku z czym niewykorzystanie w pełnym zakresie procedury administracyjnej (w zakresie zaskarżenia wadliwej decyzji) skutkowałoby wydaniem orzeczenia stwierdzającego, że wniesione powództwo jest przedwczesne. Dlatego niezbędnym stało się wyczerpanie drogi postępowania administracyjnego, w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Istnienie nieważnej decyzji administracyjnej w obrocie prawnym uniemożliwia skarżącej dochodzenie jakichkolwiek roszczeń na drodze postępowania cywilnego zarówno od zamawiającego, jak i od organu administracji, który tę nieważną decyzję wydał. Wpływa to na sytuację skarżącej, przez co jednoznacznie wskazuje na istnienie jej interesu prawnego w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej, nie można aprobować pozbawienia uczestnika przetargu możliwości wykazania, iż całe postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązujących przepisów.
W opinii skarżącej, odmówienie jej prawa strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych dotyczącej wyboru trybu postępowania pozbawiłoby ją możliwości dochodzenia swoich praw związanych z udziałem w postępowaniu prowadzonym w sposób oczywiście sprzeczny z przepisami ustawy. Niesłuszna jest argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyłączająca generalnie interes prawny oferenta w uzyskaniu zamówienia w postępowaniu, które musiałoby być prowadzone od nowa w wyniku unieważnienia postępowania wskutek jego prowadzenia sprzecznie z przepisami prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej, a więc również tym, w jaki sposób określono w skardze jej podstawy (art. 174 i 176 p.p.s.a.), uznaje, że liczne błędy popełnione w tym zakresie w skardze kasacyjnej nie stoją na przeszkodzie merytorycznego jej rozpoznania. Strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 104 § 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., przy czym zarzut naruszenia art. 104 § 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. zakwalifikowała zarówno do pierwszej, jak i do drugiej podstawy kasacyjnej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem Sąd I instancji tych przepisów nie mógł naruszyć. Ocena ta odnosi się również do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd podkreślił, że przedmiotem jego badania była decyzja niemerytoryczna Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2003r. Prezes UZP, na podstawie art. 104 i 105 § 1 k.p.a. umorzył bowiem postępowanie administracyjne z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż organu z [...] maja 2002r. zatwierdzającej wybór postępowania przetargowego dwustopniowego. Przesłanką umorzenia postępowania było stwierdzenie braku legitymacji procesowej po stronie wnioskodawcy. A zatem zarówno Prezes UZP, jak i Sąd I instancji, nie wypowiadali się w kwestiach merytorycznych - co do zasadności żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa UZP z [...] maja 2002r. Przedmiotem badania Prezesa UZP i Sądu I instancji była jedynie legitymacja procesowa wnioskodawcy, a więc czy wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wynika z tego, że podniesione przez wnoszącego skargę kasacyjną, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 1998r., Nr 119, poz. 773 ze zm.) zawartych w art. : 14 ust. 3 w związku z art. 54 pkt 2, 79 ust. 2 pkt 1, 72 ust. 2 pkt 2 - nie są uzasadnione. Sąd ten nie zajmował się kwestiami uregulowanymi w tych przepisach i nie wydał wyroku na podstawie tych przepisów. Nie zajmował stanowiska co do tego, czy zasadne było zastosowanie przez zamawiającego trybu przetargu dwustopniowego. Nie wypowiadał się również na temat nieważności umowy o zamówienie, choćby z tego powodu, że tego rodzaju sprawy nie należą do kognicji sądów administracyjnych.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1, 134 § 1 i 2, 135 i 141 § 4 p.p.s.a., polegają w dużej mierze na nieporozumieniu. Zarzut naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 p.p.s.a. przez to, że Sąd oparł swój wyrok na wyrokach Sądu Okręgowego V Ca 1710/02 i V Ca 19/03, nie przeprowadzając dowodów z treści tych wyroków, jest całkowicie bezzasadny. Sąd wydał bowiem zaskarżony wyrok na podstawie ustalenia, że skarżący nie był legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa UZP z [...] maja 2002r. Dla oddalenia skargi z tego powodu nie miały żadnego znaczenia wyroki sądu powszechnego w sprawach cywilnych, nie dotyczących tych kwestii. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika zresztą, że wzmianka o tych wyrokach jest elementem opisu stanu faktycznego sprawy, nie stanowi zaś przesłanki rozstrzygnięcia zawartego w wyroku.
Strona skarżąca zarzuciła Sądowi również naruszenie art. 134 § 1 i 2 i art. 135 p.p.s.a. przez nieodniesienie się (niezbadanie) treści decyzji Prezesa UZP z [...] maja 2002r. Zarzut ten, również oczywiście bezzasadny, wynika z niedostrzeżenia, że zarówno Prezes UZP, jak i Sąd nie wydawali w tej sprawie merytorycznych rozstrzygnięć. Tym samym nie mogli wypowiadać się w kwestii naruszeń prawa zarzucanych wspomnianej decyzji.
Skarżący kwestionuje przede wszystkim stanowisko Sądu wyrażające się w przypisaniu mu braku interesu prawnego legitymującego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa UZP z [...] maja 2002 r. Zarzut ten został przedstawiony w skardze kasacyjnej obszernie, głównie jednak opisowo, ponieważ ten opis nie koresponduje z przytoczonymi podstawami skargi kasacyjnej. Skoro jednak skarżący w ogóle podniósł zarzuty dotyczące naruszenia art. 133 § 1 i 141 § 4 p.p.s.a., to mimo błędnego ich uzasadnienia Sąd w składzie orzekającym uznał za zasadne odniesienie się do kwestii interesu prawnego skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie był legitymowany do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa UZP zatwierdzającej wybór przetargu dwustopniowego. Zdaniem Sądu uzasadnienie tego stanowiska przez Sąd I instancji nie budzi zastrzeżeń. Warto przypomnieć, że pojęcie interesu prawnego odnosi się do sfery prawa materialnego. Źródłem interesu prawnego może być bowiem norma prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków albo żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności przez organ administracyjny, czy przez sąd administracyjny w celu ochrony jego praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem.
W rozpatrywanej sprawie skarżący powołując się na swój interes prawny powinien zatem wykazać, jakich to jego praw lub obowiązków dotyczy decyzja Prezesa UZP z [...] maja 2002 r. Z wywodów skargi kasacyjnej zdaje się wynikać, że skarżący upatruje swój interes prawny w tym, że zastosowanie przez zamawiającego trybu przetargu dwustopniowego spowodowało wykluczenie skarżącego z postępowania przetargowego. Skarżący nie rozwija dalej tego wątku. Z akt sprawy (pismo wiceprezesa UZP z 12 grudnia 2003r. kierowane do prezesa zarządu M. - załącznik nr 12 w aktach administracyjnych) wynika jednakże, że podstawą wykluczenia oferty skarżącego - uczestnika postępowania przetargowego, było niespełnienie warunków określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Nie ma zatem wątpliwości, że sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący (wykluczenie jego oferty z postępowania przetargowego) wiązała się z przebiegiem postępowania przetargowego, a nie z zatwierdzeniem przez Prezesa UZP wyboru formy przetargu. W związku z tym skarżący niezadowolony z wyników postępowania przetargowego mógł korzystać ze środków odwoławczych, przewidzianych w ustawie o zamówieniach publicznych (art. 79 i nast.). Rozumowanie skarżącego, że gdyby zastosowano inną formę przetargu, to jej oferta miałaby większe szanse powodzenia, jest rozumowaniem życzeniowym, nie mającym nic wspólnego ze wykazaniem interesu prawnego w rozumieniu wyżej przedstawionym, legitymującego do zakwestionowania na drodze postępowania administracyjnego spornej decyzji Prezesa UZP. Nie dowodzi bowiem istnienia rzeczywistego, aktualnego i bezpośredniego związku pomiędzy decyzją Prezesa UZP a wykluczeniem oferty skarżącego z postępowania przetargowego. Z przepisów ustawy z 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych wynika, że ubiegający się o uzyskanie zamówienia ma jedynie prawo do równego traktowania w postępowaniu o udzielenie zamówienia, na zasadach uczciwej konkurencji (art. 16 ). Tego prawa oczywiście nie dotyczy rozstrzygnięcie co do trybu udzielenia zamówienia publicznego. Decyzja Prezesa UZP podjęta na podstawie art. 14 ust. 3 tej ustawy adresowana jest do zamawiającego - określa wyłącznie jego prawa i obowiązki w postępowaniu przetargowym.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Dlatego też na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło