II GSK 928/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-29

Skład orzekający: Hanna Kamińska, Krystyna Anna Stec, Tadeusz Geremek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który w wyniku błędu pracownika urzędu gminy wskazanego przez wydzierżawiającego, faktycznie uprawiał inne działki niż te zadeklarowane we wniosku o płatności bezpośrednie, może uniknąć sankcji za nieprawidłowe wypełnienie wniosku, powołując się na brak winy?
Ratio decidendi
Rolnik ubiegający się o płatności bezpośrednie jest zobowiązany do uprawy i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej konkretnych działek zadeklarowanych we wniosku. Niedopełnienie obowiązku jednoznacznego wytyczenia granic działek objętych umową dzierżawy obciąża obie strony, a dzierżawca, ubiegając się o płatności, powinien dołożyć starań w celu sprawdzenia granic obszaru, do którego uprawy ma umocowanie. Negatywne konsekwencje błędnego wskazania działek przez wydzierżawiającego obciążają dzierżawcę, a wykorzystywanie innych działek niż zadeklarowane, nawet sąsiadujących, nie może stanowić podstawy do przyznania płatności, gdyż nie były one objęte wnioskiem.
Stan faktyczny
Rolnik R. O. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, deklarując konkretne działki. W wyniku kontroli stwierdzono, że faktycznie uprawiał inne, sąsiadujące działki, co było wynikiem błędnego wskazania przedmiotu dzierżawy przez pracownika urzędu gminy. Organ uchylił decyzję o przyznaniu płatności i odmówił ich przyznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. NSA Tadeusz Geremek Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 322/09 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz odmowy przyznanie płatności bezpośrednich i uzupełniających po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 322/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę R. O. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz odmowy przyznania płatności bezpośrednich i uzupełniających po wznowieniu postępowania. Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny: W dniu 14 czerwca 2004 r. R. O. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Wnioskodawca ubiegając się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych zadeklarował we wniosku sześć działek rolnych. Kierownik Biura Powiatowego w M. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. W wyniku nieprawidłowości ujawnionych w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 2 lipca 2007 r. (działki o numerach ewidencyjnych 75, 81 nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Następnie w oparciu o wyniki kontroli wykluczono powierzchnię działek nr 75 oraz 81. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. uchylił powyższą decyzje w całości i odmówił przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., po rozpatrzeniu odwołania R. O., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podając w uzasadnieniu, że okoliczności omyłkowego prowadzenia działalności rolniczej na działkach nr 76, 77, 82, 83 zamiast zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr 75 i 81 oraz powoływanie się, że pomyłka ta wynikała z błędnego wskazania wnioskodawcy przez pracownika UMiG w Ż. działek będących przedmiotem dzierżawy - nie mogą stanowić podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Organ wyjaśnił ponadto, że wnioskodawca mógł dokonywać uzupełnień, zmian czy wycofania danych zadeklarowanych we wniosku, ale przy zachowaniu wymogów z art. 15 i art. 21 ust. 2 oraz art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.04.141.18), dalej powoływanego jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 - z czego nie skorzystał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że skoro strona w złożonym wniosku zadeklarowała konkretny obszar rolny i wskazała numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to zobowiązana była do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej. Bezspornym jest w sprawie, że w tym zakresie istniała rozbieżność - inne działki były objęte przez stronę wnioskiem o dopłaty (ujęto nieruchomości nr 75 i 81) a inne były faktycznie wykorzystywane rolniczo (nieruchomości nr 76, 77, 82 i 83). Dlatego też organ mając na względzie zaistniałą niezgodność zobowiązany był do uchylenia wcześniejszej decyzji jako sprzecznej z istniejącym w dniu jej wydania stanem faktycznym sprawy. Zdaniem Sądu I instancji powyższe negatywne konsekwencje niewłaściwego wypełnienia zadeklarowanych przez rolnika obowiązków jednoznacznie wynikają z art. z art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L.03.328.21), dalej powoływanego jako Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2199/2003, zgodnie z którym w przypadku wykrycia w kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, rozbieżności pomiędzy zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działki, system nakłada sankcje związane z przekroczeniem powierzchni wnioskowanej, dla jednolitej płatności obszarowej (JPO) - jeżeli stwierdzona różnica między zadeklarowanym, a rzeczywistym polem powierzchni wynosi więcej niż 3 %, ale nie więcej niż 30 % ustalonego pola powierzchni, kwota która ma być przyznana w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej zostanie zmniejszona, w rozpatrywanym roku, o dwukrotną wartość stwierdzonej różnicy. Jeżeli stwierdzona różnica między zadeklarowanym a rzeczywistym polem powierzchni wynosi więcej niż 30 % ustalonego pola powierzchni żadna pomoc nie jest przyznawana na dany rok. Poza tym z mocy art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11 ze zm.), dalej powoływanego jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001, zmienionego przez rozporządzenie 118/2004 - w przypadku wykrycia w kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, rozbieżności pomiędzy zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działki, system nakłada sankcje związane z przekroczeniem powierzchni wnioskowanej, dla płatności uzupełniających (UPO) - jeżeli, w odniesieniu do grupy upraw, zadeklarowana powierzchnia przekracza powierzchnię określoną zgodnie z artykułem 31 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, pomoc jest obliczana na podstawie określonej powierzchni zmniejszonej o podwójną stwierdzoną różnicę jeżeli różnica ta jest większa niż 3 % albo 2 hektary ale nie więcej niż 20 % określonej powierzchni. Jeżeli różnica wynosi więcej niż 20 % określonej powierzchni, dla odnośnej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc oparta na powierzchni. Odnosząc się do zagadnienia umowy dzierżawy Sąd I instancji zwrócił uwagę, że niedopełnienie obowiązku jednoznacznego wytyczenia granic działek objętych tą umową obciąża obie strony - zarówno wydzierżawiającą Agencję jak i dzierżawcę - R. O.. Wydzierżawiający wydając przedmiot dzierżawy powinien był wskazać lokalizację nieruchomości oddawanej do używania, zaś dzierżawca jako podmiot zamierzający korzystać z nieruchomości i osiągać z tego określone pożytki - winien dołożyć starań sprawdzenia granic obszaru, do którego uprawy ma umocowanie. Skoro jednak nie dopełnił tej powinności, a w wyniku kontroli wykazano rozbieżności co do obszaru, który winien być uprawiany, to obciążają go negatywne konsekwencje z tym związane. Natomiast wykorzystywanie w celach rolnych działek nr 76, 77, 82 i 83 nie może stanowić okoliczności eskulpującej skarżącego, gdyż nieruchomości te nie zostały objęte przedmiotowym wnioskiem, jak również były uprawiane bez jakiegokolwiek tytułu prawnego (np. umowa dzierżawy). Sąd I instancji zaznaczył również, że pracownik Agencji nie posiadał kompetencji geodety, a zatem nie miał prawa wskazywać terenu pod uprawy. R. O. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: I. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię albo błędne zastosowanie: - art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), dalej powoływanej jako ustawa o płatnościach, poprzez nieprzyznanie producentowi rolnemu przysługujących płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska; - art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 poprzez uznanie, iż skarżący nie wykazał, że nie ponosi winy za nieprawidłowe wypełnienie wniosku; II. przepisów postępowania, tj.: a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., w zw. z art. 9 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., przez nieuchylenie decyzji organu pierwszej oraz organu drugiej instancji, mimo przeprowadzenia postępowania przez te organy sprzecznego z zasadami wyrażonymi, w przepisach art. 9 k.p.a. i 11 k.p.a. - przez brak należytego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy; b) art. 3 § 1 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80, 90 i 91 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły być rozstrzygnięte na korzyść skarżącego. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony o ponowne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Brak jest wyjaśnienia przyczyn nieprzeprowadzenia tejże rozprawy, nie wiadomo dlaczego zrezygnowano z jej przeprowadzenia. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że zarówno organ administracji drugiej instancji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniosły się do tego, że zgodnie z art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 to rolnik ma wykazać, iż nie ponosi winy za nieprawidłowe wypełnienie wniosku, a jeśli to wykaże nie może zostać nałożona na niego sankcja za nieprawidłowe wypełnienie wniosku. W przedmiotowej sprawie rolnik nie ponosi żadnej winy za zaistniałą sytuację, zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że rolnik uprawiał działki bezpośrednio sąsiadujące z zadeklarowanymi działkami, a okoliczność ta wynikała tylko i wyłącznie z działania wydzierżawiającego, który błędnie wskazał dzierżawcy przedmiot umowy - wskazał działki sąsiadujące z działkami będącymi przedmiotem umowy, tj. działkami o nr 75 i 81. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie miało miejsce jedynie nieprawidłowe wypełnienie wniosku, nie istniały żadne przeszkody uniemożliwiające uprawę działek, które zostały zadeklarowane we wniosku. Niezwłocznie po wykryciu nieporozumienia skarżący rozpoczął uprawę właściwych działek. Skarżący stwierdził, że nie został zapoznany z całością materiału dowodowego w sprawie, organ drugiej instancji nie przeprowadził wnioskowanej rozprawy administracyjnej, która mogłaby w sposób jednoznaczny wykazać, iż R. O. nie ponosi winy za nieprawidłowe wypełnienie wniosku. W piśmie procesowym z dnia 20 października 2010 r. pełnomocnik strony rozszerzył argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wobec tego w pierwszej kolejności należy rozważyć zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, co w rezultacie oznacza, iż zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są nieusprawiedliwione. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa procesowego, należy przypomnieć, że stronie skarżącej odmówiono przyznania płatności na rok 2004 r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej ze względu na niezgodności ( zawyżenie o 31,81% ) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu. Bowiem strona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2004 r. zadeklarowała działki ewidencyjne nr 75 i 81, natomiast omyłkowo prowadziła działalność rolniczą na działkach o nr 76, 77, 82, 83, na skutek błędnego wskazania działek będących przedmiotem dzierżawy przez pracownika UMiG w Ż.. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż rolnik nie ponosi winy za nieprawidłowe wypełnienie wniosku, gdyż uprawiał on działki bezpośrednio sąsiadujące z zadeklarowanymi we wniosku, a okoliczność ta wynikała tylko i wyłącznie z działania wydzierżawiającego, który wskazał mu nieprawidłowo przedmiot dzierżawy tj. działki sąsiednie w miejsce właściwych. W ocenie kasatora kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma to, iż Sąd I instancji nie odniósł się w zaskarżonym wyroku, do okoliczności braku winy strony w nieprawidłowym wypełnieniu wniosku, a zatem przesłanki stanowiącej wyjątek od stosowania obniżek i wyłączeń, przewidzianej w art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów wspólnotowych pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, podzielając w całości ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku nie doszło do naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art. 9 i 11 k.p.a. Bowiem obowiązek udzielania pełnej informacji stronom spoczywa na organie administracji w granicach określonych w art. 9 k.p.a. tzn. wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron będących przedmiotem postępowania. Granice tego obowiązku wyznaczają równocześnie granice uprawnień stron do żądania udzielenia wspomnianej informacji. Obowiązek ten został wypełniony, gdyż strona składając wniosek uzyskała pełną informację o zasadach przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ( pkt X wniosku – oświadczenia i zobowiązania), co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Nadto wnioskodawca zobowiązał się do zgłaszania faktów, które miały wpływ na nienależne przyznanie tej płatności oraz do utrzymywania gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Strona zatem została zapoznana z prawami i obowiązkami będącymi przedmiotem postępowania w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Nie została naruszona zasada wyrażona art. 11 k.p.a., ponieważ w zaskarżonej decyzji wskazał podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnił stronie przesłanki, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy, w szczególności organ ustosunkował się do twierdzeń, które strona uważała za istotne dla sposobu załatwienia sprawy. Organ II instancji uzasadniając decyzję wskazał, że okoliczność prowadzenia omyłkowej działalności rolniczej na działkach o numerach ewidencyjnych niewskazanych we wniosku nie może stanowić podstawy do pozytywnego załatwienia sprawy, bowiem wnioskodawcy przysługiwało prawo do dokonania zmian, jaki i wycofania danych zadeklarowanych we wniosku, z których wnioskodawca nie skorzystał. Natomiast w przypadku, gdy właściwa władza poinformowała już rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku o pomoc lub gdy rolnik został przez właściwy organ powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy kontrola na miejscu ujawniła nieprawidłowości, uzupełnienia, zmiany lub wycofanie wniosku nie jest dozwolone w odniesieniu do działek rolnych bądź tych części wniosku o pomoc, których dotyczą nieprawidłowości (art. 4 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r., art. 14 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r.) Organ ponadto wyjaśnił, iż w obowiązek kontroli obejmuje sprawdzenie działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku, ponieważ przedmiotem przyznania płatności nie mogą być te działki, których nie objęto wnioskiem. Bowiem ustalenie uprawnień do płatności bezpośrednich oparte jest na danych przytoczonych przez producentów rolnych, których korygowanie dopuszczalne jest w określonym terminie bądź do dnia przeprowadzenia kontroli. Istotne jest wykrycie niezgodności miedzy danymi podanymi we wniosku a stanem rzeczywistym. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ, że proces przyznawania dopłat unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania świadczeń z tego zakresu. Skoro zatem rolnik w złożonym i podpisanym przez siebie wniosku wskazał numerycznie oznaczone działki do przyznania płatności, to zobowiązany był do uprawy tych konkretnych działek i utrzymywania ich należytej kulturze rolnej. Negatywne konsekwencje niewypełnienia tych obowiązków określa wprost art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r oraz art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r., zmienione przez Rozporządzenie 118/2004. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80, 90 oraz 91 k.p.a. , ponieważ organ zebrał i w sposób wszechstronny rozpatrzył cały materiał dowodowy, dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi na gruncie przepisów mających zastosowaniowe w sprawie wiązały się skutki prawne, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego kasator nie zakwestionował. Zarzucił wyłącznie brak odniesienia się Sądu I instancji do postanowień art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. znoszącego zastosowanie w odniesieniu do rolników ubiegających się o przyznanie płatności – sankcji w postaci obniżek i wyłączeń - w sytuacji, w której rolnik może wykazać, że jest niewinny. Podnosił bowiem, że uchybienie, którego dopuścił się skarżący polegające na omyłkowym prowadzeniu działalności rolniczej na działkach nie objętych wnioskiem, było spowodowane wyłącznie przez działanie pracownika wydzierżawiającego, który wskazał działki o innych numerach ewidencyjnych, niż będące przedmiotem umowy dzierżawy. Wbrew zarzutom skargi Sąd I instancji ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do tej kwestii stwierdzając, że niedopełnienie obowiązku jednoznacznego wytyczenia granic działek objętych umową obciąża obie strony umowy dzierżawy. Dzierżawca, występując o przyznanie płatności do gruntów rolnych z funduszy unijnych, powinien dołożyć starań sprowadzenia granic obszaru, do którego uprawy ma umocowanie na podstawie umowy dzierżawy. Negatywne konsekwencje niedopełnienia tej powinności obciążają go bezpośrednio. Sąd dodał ponadto, że wykorzystywanie w celach rolnych działek o innych numerach ewidencyjnych, nie może stanowić okoliczności wyłączającej brak winy strony, gdyż nieruchomości te nie były objęte wnioskiem. Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tę podziela. Skarżący ubiegając się o dopłaty do gruntów wskazanych we wniosku, będących przedmiotem umowy dzierżawy mógł i powinien przestrzegać zasad przyznawania dopłat. Bowiem decyzje w sprawach dotyczących przyznania płatności są podejmowane po uprzednim ustaleniu, że producent rolny jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40). Niedołożenie należytej staranności, szczególnie w zakresie prawidłowego wytyczenia granic działek objętych przez niego w posiadanie na podstawie umowy dzierżawy, nie usprawiedliwia domagania się płatności do gruntów faktycznie przez niego nie uprawianych rolniczo. Beneficjent uzyskujący pomoc ze środków unijnych, na podstawie przepisów prawa publicznego, nie może przerzucać całej odpowiedzialności za nieprawidłowe wydanie przedmiotu dzierżawy na pracownika UMiG. Bez znaczenia jest przy tym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, że faktycznie użytkował on inne działki niż deklarowane, bowiem płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przyznaje się producentowi, który w dniu złożenia wniosku faktycznie dzierży wykazane przez siebie grunty i prowadzi na nich działalność rolniczą. Zatem chodzi tu o konkretne grunty wskazane we wniosku, a nie o jakiekolwiek inne grunty, odpowiadające powierzchni gruntów zadeklarowanych we wniosku. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zarzuty prawa procesowego okazały się nieskuteczne, co oznacza, że Sąd kasacyjny jest związany ustalonym stanem faktycznym sprawy i w konsekwencji dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny, będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Sądowi I instancji strona zarzuciła błędną wykładnię albo błędne zastosowanie przepisów: art. 2 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez nieprzyznanie producentowi rolnemu przysługujących mu płatności na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska oraz art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 poprzez uznanie, iż skarżący nie wykazał, że nie ponosi winy za nieprawidłowe wypełnienie wniosku. Tak sformułowane zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły przynieść oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni wymaga wykazania, dlaczego rozumienie oznaczonego przepisu przyjęte przez Sąd było wadliwe oraz podania jak określony przepis należy wykładać właściwie. W skarga kasacyjna nie zawiera takiego wywodu. Tym bardziej nie można zarzucić Sądowi I instancji błędu subsumcji, w sytuacji gdy kasator powołując się naruszenie prawa materialnego, w istocie zmierza do podważania ustaleń faktycznych. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w spawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. W tym stanie rzeczy, skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło