II GZ 1073/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 157/16 w zakresie odrzucenia zażalenia J. B. w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 157/16, działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie J. B. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 157/16 utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 maja 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu zażalenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawach wszczętych po 15 sierpnia 2015 r., a taką jest niniejsza sprawa, ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia (ani jakiegokolwiek innego środka zaskarżenia) na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy, wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Zarówno art. 194 § 1 p.p.s.a., jak i żaden inny przepis tej ustawy nie przyznaje stronie prawa wniesienia zażalenia na postanowienie sądu utrzymujące w mocy postanowienie referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy. Dlatego wniesione zażalenie na to postanowienie Sąd uznał za niedopuszczalne. J. B. złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 22 sierpnia 2016 r. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia podnosząc, że Sąd nie zbadał wszechstronnie i wnikliwie sytuacji w jakiej znalazł się wnioskodawca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z kolei zgodnie z drugim ze wskazanych przepisów, do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem odrzucenia zażalenia na postanowienie z dnia 24 czerwca 2016 r. był fakt, że postanowienie to jest ostateczne i ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia na nie zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji w pełni odpowiada obowiązującemu prawu. W dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja p.p.s.a., wprowadzona ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658; dalej: ustawa nowelizująca), mocą której został zmieniony m. in. art. 260 p.p.s.a. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, art. 260 p.p.s.a. otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym". Postępowanie zostaje wszczęte z dniem złożenia skargi. W niniejszej sprawie skargę wniesiono w dniu 4 lutego 2016 r., a więc już w dacie obowiązywania zmian wynikających z ustawy nowelizującej. Zastosowanie miał zatem art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Ustawodawca określił, że obecnie czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje co do zasady referendarz sądowy (zob. art. 258 § 1 p.p.s.a.). Od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego wskazanych w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (obejmującym m.in. wydawanie postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy) przysługuje sprzeciw (zob. art. 259 § 1 p.p.s.a.) rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny (zob. art. 260 § 1 p.p.s.a.), który w tym przypadku orzeka jako sąd drugiej instancji (zob. art. 260 § 2 p.p.s.a.). Żaden z przepisów regulujących prawo pomocy (dział V, rozdział 3, oddział 2 p.p.s.a.) nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Możliwość taka nie została przewidziana również w art. 194 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie. Wobec powyższego, skoro od postanowienia Sądu z dnia 24 czerwca 2016 r. nie przysługiwał środek odwoławczy, zażalenie z dnia 21 lipca 2016 r. jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.