II GZ 1090/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "P." Sp. z o.o. w K. na punkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3304/15 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi "P." Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 3304/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi "P." Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia: w punkcie pierwszym, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zaś w punkcie drugim, zasądził od Dyrektora na rzecz Spółki kwotę 4022 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyjaśniając motywy rozstrzygnięcia podjętego w punkcie 2 wyroku Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.; dalej: rozporządzenie), gdyż Spółka była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Na łączną kwotę 4022 zł przysługujących stronie kosztów postępowania Sąd zaliczył 3022 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi oraz 1000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd stwierdził, że miarkował koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 206 p.p.s.a. mając na względzie fakt, iż w Sądzie zawisło kilkadziesiąt spraw ze skarg Spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik. Ponadto zważono, że stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagała się zmiany postanowienia zawartego w punkcie 2 powyższego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych tj. w wysokości 7200 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do miarkowania kosztów zastępstwa procesowego, – art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącej należnych jej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego, – art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie sposobu miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego, Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. Spółka uzupełniła zażalenie, wskazując, że w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 3311/15 oraz V SA/Wa 3462/15, WSA w Warszawie, orzekając w trybie autokontroli, uwzględnił zażalenia, uchylił postanowienia o kosztach i zasądził na rzecz skarżącej koszty zastępstwa wg norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnosząca skargę "P." Sp. z o.o. w K. była reprezentowana w postępowaniu przed Sądem I instancji przez profesjonalnego pełnomocnika – ustanowionego z wyboru adwokata. Pełnomocnik ten sporządził i wniósł skargę, m.in. złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (Sąd nie wstrzymał wykonania decyzji) oraz stawił się na rozprawie w dniu 21 lipca 2016 r., podczas której poparł skargę oraz złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania (vide: k. 218 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r. Sąd I instancji uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, przy czym Sąd miarkował koszty. W zażaleniu skarżąca Spółka zakwestionowała postanowienie Sądu wydane w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obszernie argumentując, że Sąd nie dość precyzyjnie wyjaśnił motywy miarkowania kosztów, czym naruszył przede wszystkim art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie NSA, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zażalenie w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie. Jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego jest, stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a., takie uzasadnienie orzeczenia, w którym sąd przytoczy podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz dokona jej wyjaśnienia. Uzasadnienie kontrolowanego postanowienia o kosztach zawarte w punkcie drugim zaskarżonego wyroku wskazanych wyżej wymogów nie spełnia. Podkreślenia wymaga, że NSA nie kwestionuje uprawnienia Sądu I instancji do miarkowania kosztów postępowania należnych stronie zastępowanej w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Nie widzi także podstaw do uznania zasadności zarzutów zażalenia, że Sąd nieprawidłowo zastosował art. 200 i art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a., bo Sąd te przepisy zastosował prawidłowo, jak również prawidłowo przytoczył je w uzasadnieniu orzeczenia o kosztach. Rzecz jednak w tym, że zastosowanym przepisom nie odpowiadają motywy podjętego rozstrzygnięcia i właśnie w tym uchybieniu Sądu wyraża się istota sprawy na obecnym jej etapie. Przechodząc do istoty rozpatrywanego zagadnienia stwierdzić należy, że wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie wynosi 302 177 zł, gdyż we wskazanej wysokości decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Dyrektor nałożył na skarżącą karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia w styczniu 2013 r. Oznacza to, że Sąd pobrał od skargi wpis stosunkowy w wysokości 3022 zł (kwota wpisu została obliczona na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Skoro Sąd skargę uwzględnił, to skarżącej Spółce, jako stronie postępowania, reprezentowanej przez adwokata z wyboru, przysługiwały koszty zastępstwa prawnego kalkulowane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i powinny wynieść 7200 zł, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia, a nie jak błędnie podał Sąd § 6 pkt 6. Z powyższego jednoznacznie wynika, że łącznie, na poczet kosztów należnych skarżącej Sąd powinien zaliczyć uiszczony wpis od skargi w wysokości 3022 zł, koszty zastępstwa prawnego w wysokości 7200 zł, nie pomijając przy tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Zatem łączne koszty przysługujące skarżącej winny stanowić sumę wymienionych wyżej kwot, co daje 10 239 zł. Tymczasem Sąd przyznał skarżącej 4022 zł, na co zaliczył: wpis od skargi – 3022 zł oraz 1000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Miarkując koszty w ten sposób na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd miał na względzie fakt, że w kilkudziesięciu sprawach tego samego rodzaju ze skarg Spółki, była ona reprezentowana przez tego samego pełnomocnika oraz, iż stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych. W ocenie NSA takie umotywowanie rozstrzygnięcia o kosztach jest w tej sprawie niewystarczające, ponieważ nie wyjaśnia, z jakiego powodu Sąd obniżył należne koszty zastępstwa procesowego aż o 6200 zł (z 7200 zł do 1000 zł) oraz dlaczego, dokonując kalkulacji kosztów pominął 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Co więcej, NSA uznaje omawiane uzasadnienie za zbyt ogólnikowe, bo nawet jeżeli przy miarkowaniu kosztów Sąd powołuje się – jak w tej sprawie – na wiele podobnych spraw skarżącej, reprezentowanej przez tego samego pełnomocnika, co nawiasem mówiąc błędem nie jest, to jednak obowiązkiem Sądu jest zawsze uwzględnić nakład pracy pełnomocnika w konkretnej sprawie i rozliczyć koszty jego pracy w odniesieniu do tej konkretnej sprawy. O nakładzie pracy pełnomocnika, a tym bardziej o odniesieniu go do konkretnej sprawy w uzasadnieniu kontrolowanego rozstrzygnięcia Sąd się nie wypowiedział. Zdaniem NSA powyższe uchybienie ma decydujące znaczenie dla wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a., zawartego, o czym była już mowa, w punkcie drugim wyroku z dnia 21 lipca 2016 r. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA uchylił postanowienie o kosztach postępowania z pkt 2 wyroku z dnia 21 lipca 2016 r. i wyłącznie w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, którego zadaniem będzie ponowne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania z uwzględnieniem powyższych wskazań, a zatem precyzyjne wyjaśnienie motywów podjętego orzeczenia, zwłaszcza wtedy, gdy Sąd pozostanie przy poglądzie o miarkowaniu kosztów w tej sprawie. O kosztach postępowania zażaleniowego NSA nie rozstrzygnął z powodu braku podstawy prawnej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wydania takiego orzeczenia.