II GZ 1189/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4083/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 4083/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. S. (dalej jako skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący, wskazał na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków. Skarżący podniósł, iż w roku 2014 r. uzyskał roczny przychód w wysokości 9.125,56 zł. Tym samym wstrzymanie działań organu zmierzających do zapłaty przez niego kary, tj. kwoty 36.000,00 zł, także działań egzekucyjnych, skarżący uznał za niezbędne do uchronienia go przed grożącą mu znaczną szkodą finansową. Skarżący do wniosku dołączył zeznanie podatkowe za rok 2014. W kolejnym piśmie z dnia 9 listopada 2015 r., skarżący wskazał na swoją ciężką sytuację majątkową i życiową. Podał, iż opłaty miesięczne za zajmowany lokal socjalny wynoszą 289 zł plus 71,14 co dwa miesiące. Strona w swoim oświadczeniu wskazała również, iż nie posiada na własność żadnych nieruchomości, ani ruchomości, oraz, iż głównym źródłem utrzymania strony pozostaje emerytura w wysokości 764,06 zł. Kwota ta nie stwarza żadnych możliwości odkładania jakichkolwiek wolnych środków finansowych. Nadto strona podniosła, iż w grudniu ubiegłego roku rozpoczęła działalność gospodarczą, polegającą na prowadzeniu sklepu monopolowego, wskazując przy tym, iż strata z prowadzonej działalności wyniosła 14.243,47 zł. Skarżący wskazał, iż ma kredyt w miesięcznej racie 612 zł. Skarżący wraz z pismem złożył swoje oświadczenie, rachunki, zestawienie transakcji na rachunku bankowym od miesiąca czerwca do września 2015 r., dokument rozliczenia dochodu za miesiąc kwiecień i lipiec 2015 r., umowę pożyczki gotówkowej, PIT-28/A, deklaracje VAT-7 za miesiąc grudzień 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podniósł, iż analiza argumentacji skarżącego nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W dalszej części uzasadnienia WSA wskazał, iż uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w istocie sprowadza się jedynie do ogólnego stwierdzenia, że wykonanie tej decyzji wpłynie negatywnie na sytuację finansową skarżącego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący winien załączyć do wniosku dokumenty źródłowe obrazujące w sposób pełny i wiarygodny jego sytuację finansową. Zdaniem WSA, przedłożony druk PIT-28/A nie jest wystarczający, bowiem dokumentuje tylko wysokość przychodu skarżącego w roku 2014. Nie zawiera natomiast informacji na temat zgromadzonych przez niego oszczędności, a także innych składnikach majątku, np. posiadanych przez skarżącego nieruchomościach oraz majątku ruchomym, które mogą mieć znaczną wartość i umożliwić skarżącemu bezproblemowe uiszczenie kary. WSA podkreślił również, iż skarżący jest przedsiębiorcą, nadal prowadzi działalność, a zatem uzasadniony jest wniosek, iż posiada majątek i środki umożliwiające kontynuowanie takiej działalności. WSA wskazał, iż wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów w tym zakresie uniemożliwiając Sądowi pełną ocenę jego sytuacji w kontekście wymogów stawianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA podniósł, iż nie jest dopuszczalne w ramach badania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Ocena taka stanowiłaby swoisty "przedsąd" i wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego sprawę co do istoty. Zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o zmianę postanowienia w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. złożył skarżący. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 194 § 3 oraz art. 61 § 4 p.p.s.a. zarzucił nieuwzględnienie dokumentów wskazujących okoliczności, które uzasadniały odmowę udzielenia stronie ochrony tymczasowej polegającej na wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji, w której w momencie orzekania w przedmiocie niniejszego środka odwoławczego nastąpiło już przedłożenie do akt sprawy dokumentów wskazujących na sytuację finansową strony oraz na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków, jakie może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy, które łącznie wskazują na zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w drodze postanowienia zmieniającego w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2015 r. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał zmiany okoliczności ani nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki, które pozwoliłyby na zmianę rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2015 r. Zdaniem WSA skarżący nie przedstawił żadnych nowych dokumentów finansowych obrazujących zmianę w jego stanie majątkowym. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 grudnia 2016 r. istotnie nie odniósł się do dokumentów przesłanych przy piśmie z dnia 9 listopada 2015 r. Podniósł przy tym, iż dokonywana przez Sąd ocena czy w sprawie zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie ochrony tymczasowej jest możliwa i w dużym stopniu zależy od argumentacji przedstawionej we wniosku złożonym przez stronę co oznacza, że wniosek powinien być wnikliwie uzasadniony. W dalszej części uzasadnienia WSA wskazał, iż "Błędne jest założenie jakoby dokumenty "mówiły same za siebie". Zdaniem WSA zawarte w uzasadnieniu twierdzenia oraz dołączone dokumenty posłużyły jedynie do wykazania trudnej sytuacji finansowej skarżącego, pomijając sprecyzowanie jakiego rodzaju "znaczna szkoda" zostanie mu wyrządzona i jakie trudne do odwrócenia skutki wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje. Wykonanie każdego aktu administracyjnego zobowiązującego stronę do świadczenia pieniężnego skutkować będzie pogorszeniem jej stanu majątkowego. Z tego względu ustawodawca celowo, jako przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazał "znaczną szkodę" a nie szkodę jakąkolwiek. Sąd zauważył również, że w sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącemu kwoty pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na nim spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na Z. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z. S. [A.] kary pieniężnej w wysokości 36.000 zł. Powodem odmowy wstrzymania przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji była natomiast okoliczność, że przedłożone przez skarżącego dokumenty nie wskazywały na ryzyko wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób uznać, by w świetle przedstawionych przez skarżącego dokumentów, uprawdopodobnił on wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący przedłożył do akt oświadczenie o swojej sytuacji finansowej, deklaracje VAT-7, deklaracje PIT-28/A, bieżące rachunki związane z ponoszonymi przez stronę kosztami oraz zestawieniem transakcji na rachunku bankowym za miesiąc czerwiec – wrzesień 2015 r. Skarżący wskazał, iż prowadzona przez niego działalność przynosi straty i ulega systematycznemu pogorszeniu majątkowemu. Wskazał również, że ciąży na nim kredyt w wysokości 20.000 zł, zaciągnięty na potrzeby prowadzonej działalności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej, a tym samym konieczności ogłoszenia upadłości - tym bardziej, że skarżący nadal prowadzi swoją działalność gospodarczą i nic nie wskazuje na to, aby miał ją zlikwidować. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad dochodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena przesłanek wstrzymania wykonania decyzji jest prawidłowa, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił występowania w rozpoznawanej sprawie okoliczności przemawiających za zastosowaniem ochrony tymczasowej. Sąd I instancji, badając wniosek skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., słusznie zatem odmówił uwzględnienia tego wniosku. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty obrazujące trudną sytuację materialną mogły zostać uznane za wystarczające do dokonania przez WSA oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy podkreślić, że trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Prawidłowość wydania decyzji nie jest natomiast przedmiotem badania Sądu na tym etapie postępowania. Dla kwestii wstrzymania wykonania decyzji nie mogą mieć zatem znaczenia podniesione w zażaleniu argumenty związane z oceną legalności wydanych w sprawie rozstrzygnięć administracyjnych. Zgodność z prawem decyzji wydanych przez organy celne będzie podlegać kontroli sądowej w postępowaniu merytorycznym. Postępowanie w przedmiocie wniosku o zastosowanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest natomiast tylko postępowaniem wpadkowym, w którym sąd nie jest uprawniony do wypowiadania się do co istoty sprawy. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.