II GZ 129/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. K. i A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 kwietnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 391/10 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. K. i A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 391/10 odrzucił wniosek S. K. i A. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w sprawie ze skargi S. K. i A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd I instancji w uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym w dniu 18 sierpnia 2008 r. Termin do wniesienia skargi upłynął im w dniu 17 września 2008 r. Złożenie skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia nastąpiło w dniu 6 stycznia 2010 r. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przypadek wyjątkowy, określony w art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Za chybiony uznał zarzut nieczytelnego sformułowania sentencji decyzji, która wprowadziła skarżących w błędne przekonanie, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało uchylone przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego w całości. Zdaniem Sądu I instancji, zaskarżona decyzja w sposób czytelny formułuje rozstrzygnięcie poprzez wytłuszczenie sentencji oraz oznaczenie w osobnym punkcie każdego z rozstrzygnięć wraz z opisem zakresu, którego ono dotyczy. W pkt 4 sentencji zostało jasno wskazane, że decyzja O. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego zostaje utrzymana w mocy w zakresie, który nie został wymieniony w poprzedzających go punktach. W uzasadnieniu podano też okoliczności, które przesądziły o utrzymaniu w mocy decyzji w wyżej wskazanym zakresie. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji podane przez skarżących okoliczności nie dają podstawy do przyjęcia, że przez okres blisko 18 miesięcy od doręczenia decyzji sytuacja zdrowotna lub osobista nie pozwoliła im na wniesienie skargi w terminie. A. K. podała jedynie, że jej dziecko "często choruje, z leczeniem szpitalnym włącznie", co zdaniem Sądu uzasadnia twierdzenie, że w podanym przez nią czasie występowały okresy, kiedy dziecko było zdrowe. Tym samym, nawet w sytuacji samodzielnego macierzyństwa i związanym z tym niewątpliwie zwiększonym zakresem obowiązków wobec dziecka, szczególnie w okresie choroby, nie można było uznać, że zajmowała się wystarczająco dostatecznie sprawami prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Nie wykazała zainteresowania w sposób znajdujący usprawiedliwienie dla uchybienia terminu do dokonania stosownej czynności procesowej. Odnosząc się natomiast do przebytej przez S. K. operacji przewodu pokarmowego oraz wypadku samochodowego Sąd I instancji stwierdził, że z argumentacji skarżącego nie wynika, kiedy został poddany tej operacji oraz kiedy uległ wypadkowi. Twierdzenie skarżącego, że dolegliwości związane z przytoczonymi sytuacjami "powodują wiele utrudnień w życiu codziennymi i zawodowym" nie wskazuje na to, że skala tych utrudnień uniemożliwiła mu dochowanie terminu do wniesienia skargi, ani że te utrudnienia miały miejsce przez cały okres od otrzymania zaskarżonej decyzji, co oznacza, że również skarżący nie wykazał dostatecznego zainteresowania sprawami prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zatem również w jego przypadku nie zachodzi tzw. przypadek wyjątkowy. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący wnosząc o jego zmianę poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu podali krótką argumentację podobną do zawartej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uznali, że Sąd I instancji nie dokonał faktycznie oceny ich sytuacji oraz podstaw wniosku. Pismem z dnia 2 marca 2011 r. pełnomocnik skarżących ustanowiony z urzędu poparł ich zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, według norm przepisanych. Wniósł też o dopuszczenie dowodu z zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych, które jego zdaniem potwierdzają, że w okresie doręczenia skarżącym uzasadnienia decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. S. K. był niezdolny do pracy na skutek przebytej operacji w dniu 14 sierpnia 2008 r., i z których wynika, że jego zły stan zdrowia utrzymywał się i aktualnie się utrzymuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest usprawiedliwione i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w myśl art. 87 § 2. Zgodnie zaś z art. 87 § 5 p.p.s.a. po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przepis ten zaostrza przesłanki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku od przypadku wyjątkowego. Przez ,,wyjątkowy przypadek" należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie. Stosownie natomiast do art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe przepisy będą miały w sprawie niniejszej zastosowanie, gdyż jak wynika z akt sprawy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony dopiero po okresie ponad roku od upływu uchybionego terminu. Należy przy tym podzielić pogląd Sądu I instancji, że wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. w sprawie niniejszej nie występuje. Załączone przez pełnomocnika skarżących kopie zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych (między innymi leczenia szpitalnego) wskazują na długotrwałą chorobę jednego ze skarżących, czyli S. K., uprawdopodabniają więc brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Należy jednak podkreślić, że skarżący nie prowadzi swojej działalności gospodarczej sam, lecz razem z A. K., w formie spółki cywilnej. Tym samym obowiązek dbania o firmę ciąży na każdym ze wspólników takiej spółki. Nie oznacza to, że każdą "fizyczną" czynność związaną z prowadzeniem takiej działalności wspólnicy obowiązani są wykonywać wspólnie. Oczywiście, pewne czynności jak podpisanie skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia wymagają zgody wszystkich wspólników w postaci podpisu na piśmie, ale czynności techniczne, jak złożenie skargi czy to osobiście w dowolnej placówce pocztowej, czy tez przez kuriera, nie wymagają dokonania ich przez wszystkich wspólników. Wystarczy, jeżeli zrobi to jeden z nich. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za słuszny pogląd Sądu I instancji, że drugi ze wspólników nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak słusznie zauważył, samo stwierdzenie A. K., że jej dziecko "często choruje, z leczeniem szpitalnym włącznie" jest niewystarczające. Uniemożliwia ono nawet na ustalenie czasu ustania przyczyny uchybienia, co jest istotne, ponieważ w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu należy złożyć pismo z wnioskiem o przywrócenie tego terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy zwrócić uwagę, brak winy, który jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, Sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. W zaistniałym stanie faktycznym należy uznać, że drugi wspólnik, A. K. winna była dołożyć większej staranności w dbaniu o interesy prowadzonej działalności, i złożyć stosowne pisma w ustawowym terminie, ponieważ, jak to już wcześniej wskazano, czynność ta nie wymagała łącznego działania obu wspólników, a nie wykazała ona, że w terminie do ich złożenia choroba dziecka czy też jego pobyt w szpitalu uniemożliwiły jej działanie w tym zakresie. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał orzeczenie Sądu I instancji za prawidłowe i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia. Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania stwierdzić należało, iż wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisanych art. 258- 261 p.p.s.a.