II GZ 139/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2406/14 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Spółki z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2406/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), odmówił R. Spółce z o.o. z siedzibą w [...] wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2014 r. (nr [...]), utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie do gier poza kasynem gry. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Spółka wskazała, że organy celne w sposób masowy (kilkadziesiąt postępowań) nakładają na nią kary, mimo że postępowania te cechują się błędnym założeniem w zakresie wykonalności nieostatecznej decyzji administracyjnej o cofnięciu stronie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie organizowania gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]. Prowadzenie działalności w zakresie organizowania gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] było jedynym źródłem przychodów spółki, a wobec nagłej i niekorzystnej zmiany przepisów prawa, które w dużej mierze uderzyły w wolność działalności gospodarczej, spółka praktycznie utraciła jedyne źródło dochodu. Strona dodała, że w wyniku nieuprawnionych działań organów celnych musiała praktycznie całkowicie zaprzestać prowadzenia działalność gospodarczej i obecnie nie generuje żadnych dochodów, a wykonanie decyzji spowoduje konieczność złożenia przez nią wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem Sądu, na poparcie przedstawionych argumentów spółka powinna była przedstawić dokumenty określające jej aktualną sytuację finansową wraz z ekonomicznym uzasadnieniem wskazywanych możliwych kosztów, które mogą powstać w wyniku wykonania decyzji. W niniejszej sprawie strona nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów na poparcie swojego stanowiska. Nie wykazała tym samym, jakie określone konsekwencje poniesienie w związku z brakiem uzyskania ochrony tymczasowej przed sądem. Sąd podkreślił, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje się oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji i dlatego w niniejszym postępowaniu wpadkowym nie można było brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz tych argumentów wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, które miały wskazywać na prawidłowość funkcjonowania spółki oraz przestrzegania przez nią prawa. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła R. Spółka z o.o. Wniosła o zmianę tego orzeczenia przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Strona wnosząca zażalenie zarzuciła orzeczeniu Sądu pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że ocena przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji winna być dokonana w oderwaniu od rzeczywistej sytuacji skarżącej spółki, w szczególności z pominięciem okoliczności, że nałożona kara pieniężna jest jedną z wielu dotychczas nałożonych kar, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że przesłanki zakreślone powołanym przepisem nie zostały spełnione. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności numery decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] o nałożeniu na spółkę kar pieniężnych w łącznej wysokości przekraczającej 1 000 000 zł. Zdaniem strony, zaskarżonej decyzji nie można rozpatrywać w oderwaniu od pozostałych decyzji i wybiórczo odnosić się do sytuacji, w której znalazła się skarżąca. Nie można zgodzić się z rozumowaniem, w którym każda kara zostanie odrębnie uznana za niepowodujacą szkody dla spółki. Tego rodzaju podejście doprowadzi do sytuacji, w której skarżąca - z uwagi na konieczność zapłaty kary w tak istotnej wysokości - utraci płynność finansową i wobec zablokowania rachunków bankowych w konsekwencji zostanie zmuszona do ogłoszenia upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności uprawdopodabniających wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Powodem takiej oceny był przede wszystkim brak załączenia dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Rację ma autor zażalenia, że na zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym może mieć pośredni wpływ okoliczność, że strona została zobowiązana do uiszczenia należności również z tytułu kar pieniężnych nałożonych w innych postępowaniach administracyjnych. Niemniej jednak ustawową przesłanką wstrzymania decyzji nie jest wielkość ciążących na stronie zobowiązań, lecz możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem decyzji wydanej w postępowaniu kontrolowanym przez sąd administracyjny, co powinno zostać ocenione w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. W niniejszej sprawie - co trafnie ocenił Sąd pierwszej instancji - skarżąca spółka nie uprawdopodobniła przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, że ewentualne wykonanie decyzji o nałożeniu na nią kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł doprowadzi - w kontekście jej aktualnej sytuacji majątkowej - do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Powodem takiej oceny jest brak przedstawienia przez spółkę jej aktualnej sytuacji majątkowej np. poprzez przedłożenie stosownych dokumentów finansowych. Z tego względu nie była możliwa ocena, jak ewentualne wyegzekwowanie nałożonej w tej sprawie kary pieniężnej (nawet w kontekście obowiązku zapłaty należności z tytułu kar nałożonych w innych postępowaniach) może wpłynąć na sytuację majątkową, czy płynność finansową skarżącej spółki. Samo gołosłowne twierdzenie, że wykonanie decyzji może doprowadzić do ogłoszenia upadłości spółki, nie jest wystarczające dla przyjęcia, że wystąpiły określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe jest również stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w postępowaniu wpadkowym dotyczącym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny jakichkolwiek argumentów związanych ze zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju ocena następuje bowiem dopiero w postępowaniu głównym. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. PG