II GZ 145/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 77/08 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 77/08 odmówił T. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że T. S. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na formularzu PPF z 2 listopada 2007 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uzupełnił powyższy wniosek o oświadczenie z dnia 30 listopada 2007 r. o nieotrzymaniu pomocy z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zaświadczenie z 27 listopada 2007 r. o osiąganym przeciętnym rocznym dochodzie z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym oraz o wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 września do 23 listopada 2007 r. Ponadto złożył oświadczenie z 15 grudnia 2007 r., zgodnie z którym, źródłem jego dochodów jest sprzedaż produktów rolnych pochodzących z posiadanego gospodarstwa rolnego. Dodatkowo w piśmie nadanym 18 lutego 2008 r., wyjaśnił, iż jego miesięczne wydatki wynoszą: wyżywienie - 750 zł, ubranie - 170 zł, leczenie - 60 zł, opłaty związane zamieszkaniem, tj. ogrzanie domu, energia elektryczna i gaz - rocznie 5.200 zł, składki na KRUS i podatki - 2.600 zł. Wpłaty z faktur VAT na rachunek bankowy pochodzą ze sprzedaży produktów rolnych i są przeznaczone na koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Postanowieniem z 21 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy zwolnienia od kosztów sądowych. Przed rozpoznaniem sprzeciwu od ww. postanowienia na wezwanie Sądu skarżący nadesłał wyciąg z rachunku bankowego za okres od grudnia 2007 r. do marca 2008 r. Rozpoznając sprzeciw WSA wskazał, że wnioskodawca wraz z małżonką posiadają stałe źródło dochodów z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego. Analiza przedstawionego przez wnioskodawcą wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, prowadziła do wniosku, iż miesięczny wpływ środków pieniężnych na ten rachunek znacznie przewyższa oświadczone wydatki. Wnioskodawca wskazał bowiem, iż jego miesięczne wydatki na wyżywienie, ubranie, leczenie oraz koszty utrzymania mieszkania stanowią równowartość około 1.400 zł. Natomiast, w miesiącu wrześniu 2007 r. wpłaty na jego rachunek bankowy wyniosły 6.813,78 zł, w miesiącu październiku zaś 5.563,33 zł. W miesiącach w których, jak twierdzi wnioskodawca, uzyskuje mniejsze dochody, jego wpłaty wynosiły: w grudniu 2007 r. - 3.785,60 zł, w styczniu 2008 r. - 4.094,68 zł, w lutym 2008 r. - 5.057,64 zł, a w marcu 2008 r. - 2.199,75 zł. Są to więc kwoty niższe od uzyskiwanych we wcześniejszych miesiącach, ale znacznie przekraczające deklarowane koszty utrzymania rodziny wnioskodawcy. Wobec powyższego, Sąd uznał, że nie można zaliczyć wnioskodawcy do kategorii osób pozbawionych środków na życie, a przeciwnie przyjąć należy, iż dysponuje środkami pozwalającymi na opłacenie stałego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. T. S. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, że nie posiada stałego źródła dochodu i nie w każdym miesiącu wpływy środków pieniężnych przewyższają wydatki. Zdaniem skarżącego koszty, które ponosi w związku z utrzymaniem siebie i rodziny świadczą o tym że żyje na granicy ubóstwa. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Prawo pomocy jest szczególnym rodzajem pomocy Państwa, mającym na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, które ze względu na swoją szczególną sytuację finansową nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od generalnego obowiązku ponoszenia kosztów postępowania jest uzależnione wyłącznie od przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., przy czym zaistnienia tych przesłanek we wniosku nie wykazano. Przede wszystkim należy zauważyć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Sąd I instancji badając stan majątkowy słusznie stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, skoro ze złożonego przez skarżącego wniosku, oświadczeń oraz wyciągów bankowych nie wynikało aby poniesienie kosztów sądowych było niemożliwe. Wprawdzie w zażaleniu skarżący podniósł, że koszty wyżywienia wzrosły, oraz że w innych miesiącach niż wskazywał wcześniej nie posiadał dochodu, to jednak na okoliczność tą nie przedstawił żadnych dokumentów. Twierdzenia te nie mogą zatem wpłynąć na zmianę oceny sytuacji majątkowej dokonanej przez Sąd I instancji. Należy jednak nadmienić, że prawo pomocy może być przyznane stronie na każdym etapie postępowania, a zatem w przypadku zmiany okoliczności istnieje możliwość wystąpienia z nowym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w wypadku uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji skarżącemu przysługiwać będzie prawo żądania zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a). A zatem skoro skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa uległa zmianie w stosunku do deklarowanej w złożonym wniosku, który nie dawał podstaw do objęcia go tego rodzaju ochroną to w tych okolicznościach zaskarżone postanowienie Sądu I instancji należało uznać za prawidłowe i odpowiadające prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.