II GZ 148/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Związku Zawodowego Górników w Polsce – Zarząd Międzyzakładowy KWK "[...] w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 1109/03 w zakresie oddalenia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. w Katowicach na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt 3/II SA/Ka 1109/03, oddalił wniosek Związku Zawodowego Górników w Polsce - Zarząd Międzyzakładowy [...]" w Katowicach o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi Katowickiego Holdingu Węglowego S.A. w Katowicach na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że cel działania Związku, występującego z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, polegający na ochronie miejsc pracy, ochronie warunków pracy i samopomocy wewnątrzzakładowej (art. 5 statutu) nie uzasadnia wystąpienia z żądaniem, ponieważ przedmiot postępowania sądowego nie wkracza w zakres działania związku zawodowego polegającego na ochronie interesów pracowniczych. Sąd I instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne, którego przedmiotem było uzgodnienie koncesji na wydobywanie kopalin, w żaden sposób nie wiązało się z obroną interesów pracowniczych, a w szczególności ochroną miejsc pracy. Postępowanie dotyczy skargi na postanowienie o odmowie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin, co nie pozostaje w bezpośrednim związku z tworzeniem miejsc pracy ani ich ograniczaniem. Zdaniem Sądu I instancji, argumentacja strony skarżącej sprowadza się do wykazywania istnienia interesu faktycznego związku zawodowego w sposobie rozstrzygnięcia sprawy koncesyjnej. Jednocześnie, ta argumentacja zmierza do wykazania istnienia interesu społecznego w przystąpieniu związku do toczącego się już postępowania sądowego w sprawie dotyczącej innej osoby. W tej sprawie Sąd był zobowiązany do dokonania oceny, czy za udziałem związku zawodowego w toczącym się już postępowaniu przemawia zapis statutu, czy nie jest to próba wywarcia nacisku na stronę toczącego się postępowania, próba ingerowania w jej interesy prawne i ekonomiczne. Te wymagania dotyczące także zakresu statutowej działalności Związku Zawodowego Górników w Polsce - Zarząd Międzyzakładowy [...]" powinny być, zdaniem Sądu I instancji, uwzględnione przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie można stawiać interesu organizacji społecznej ponad interes strony postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Związek Zawodowy Górników w Polsce - Zarząd Międzyzakładowy [...]" domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania lub stwierdzenia nieważności postanowienia oraz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 33 § 2, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 96 ze zm.), art. 7, art. 12 i art. 45 Konstytucji, art. 12 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 79, poz. 854 ze zm.), a także art. 3, art. 8, art. 9 oraz art. 11 Konwencji MOP nr 87 z dnia 9 lipca 1959 r. dotyczącej wolności związkowej i ochrony praw związkowych (Dz.U. z 1959 r. Nr 29, poz. 125). W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że uchylenie rozstrzygnięcia w przedmiocie dokonania uzgodnienia koncesji powoduje, że może dojść do utraty mocy przez koncesję, co stworzyłoby zagrożenie dla miejsc pracy, a tym samym interesów pracowniczych reprezentowanych przez związek zawodowy. Zdaniem skarżącego, ocena Sądu I instancji, jakoby pomiędzy losem uzgodnienia koncesji, a zadaniami związku zawodowego nie zachodziło bezpośrednie powiązanie jest całkowicie powierzchowna i nie znajduje oparcia we wskazanych w zażaleniu przepisach. W opinii skarżącego, pomiędzy ustawowym a statutowym celem działania związku zachodzi powiązanie merytoryczne. Interesy skarżącego są w pełni zbieżne z interesami KHW S.A. oraz w oczywisty sposób wiążą się z przedmiotem postępowania. Jego zdaniem, pomiędzy sprawą a celami statutowymi organizacji społecznej nie musi zachodzić stosunek bezpośredniości, ponieważ przyjęcie takiego stopnia związku prowadziłoby do ograniczenia prawnej pozycji związków zawodowych, a w konsekwencji naruszało przepisy konstytucyjne. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił również rażące uchybienie wymagań postępowania w zakresie niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także jego podjęcia w oparciu o argumentację nie znajdującą odzwierciedlenia w aktach sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na zażalenie wniosło o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznawane w niniejszej sprawie zażalenie dotyczy problematyki co do zasady porównywalnej z występującą już i ocenioną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 6 września 2005 r., sygn. II GZ 95/05). Podzielenie przez skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozpoznający niniejszą sprawę, poglądów prawnych zaprezentowanych w powołanym postanowieniu ma ten skutek, że argumentacja dotycząca oceny kwestii udziału związku zawodowego w postępowaniu w przedmiocie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopalin jest podobna. Przede wszystkim stwierdzić należy, że wbrew zarzutom zażalenia Sąd I instancji, wydając zaskarżone postanowienie, nie naruszył art. 33 § 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu organizacja społeczna w sprawach innych osób może zgłosić swój udział, jeżeli sprawa dotyczy jej statutowej działalności. Sprawa niniejsza dotyczy kwestii legalności uzgodnienia koncesji na wydobywanie węgla kamiennego - dającej przedsiębiorcy, na terenie którego działa konkretny związek zawodowy, uprawnienia do prowadzenia określonej działalności gospodarczej. O rozpoznaniu przedmiotowej sprawy decydują zagadnienia (według art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze /Dz.U. Nr 27, poz. 96 ze zm./ udzielenie koncesji na działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3 cyt. ustawy, z wyjątkiem działalności wykonywanej w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, wymaga uzgodnienia z właściwym wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta Uzgodnienie następuje na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy), z którymi wynikający ze statutu cel działania związku zawodowego (tj. ochrona miejsc pracy, ochrona warunków pracy i samopomoc wewnątrzzwiązkowa) nie ma w istocie prawnego merytorycznego powiązania. Generalnie podnieść należy, że koncesji nie można postrzegać jako instrumentu kształtowania przez władze państwowe problematyki zatrudnienia. Za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), powoływanej dalej, jako Konstytucja RP, skoro rozstrzygnięcie Sądu I instancji zapadło na podstawie i w granicach prawa. Bezzasadny jest zarzut naruszenia także innych, powołanych przez zażalenie przepisów konstytucyjnych oraz norm prawa międzynarodowego, dotyczących wolności związkowej i ochrony praw związkowych, a także uregulowań ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Zaskarżone postanowienie w żaden sposób nie podważa zawartych w tych przepisach gwarancji przyznanych związkom zawodowym. Pozbawiony uzasadnienia jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 45 Konstytucji RP. Wynikające z tego przepisu prawo do sądu nie zostało naruszone. W szczególności za takie naruszenie nie może być potraktowane dokonanie przez Sąd I instancji odmiennej niż dokonana przez wnioskującego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, ale trafnej oceny w zakresie porównania zakresu statutowej działalności konkretnego związku zawodowego z przedmiotem niniejszej sprawy. Art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze nie jest normą, w oparciu o którą rozstrzygana jest kwestia udziału organizacji społecznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Za nieporozumienie uznać należy zatem wskazywanie na jego naruszenie przez zaskarżone postanowienie. Zważywszy, iż Sąd I instancji orzekał na podstawie akt sprawy, nie można podzielić zarzutu zażalenia odnośnie naruszenia przez zaskarżone postanowienie art. 133 § 1 p.p.s.a. Co do zaś podniesionych w zażaleniu usterek uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji (wynikających np. z powołania się na inne orzeczenie sądowe bez pełnego jego oznaczenia, czy też dokonania wywodów także na temat udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym mimo rozstrzygania o udziale organizacji społecznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym), to nie mogły one mieć wpływu na wynik rozpoznania przedmiotowego zażalenia. Zważyć bowiem należy, iż mimo tych usterek orzeczenie Sądu I instancji odpowiada prawu. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.