II GZ 151/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. – W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1094/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. M. – W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 1094/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił J. M. – W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w dniu 1 grudnia 2009 r. J. M. – W. złożyła skargę na wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r., którą skarżąca odebrała w dniu 10 lipca 2009 r. Jednocześnie strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazując, że przygotowaną w trzech egzemplarzach skargę przekazała synowi, który miał ją wysłać listem poleconym do organu administracji, jednakże w dniu 30 listopada 2009 r. J. M. – W. dowiedziała się, że syn włożył skargę do szuflady i zapomniał wysłać. Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska strony, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu, skoro to osoba trzecia dopuściła się niefrasobliwości. Skoro strona odnośnie wniesienia skargi zdecydowała się na wyręczenie inną osobą, która z kolei nie wywiązała się z powierzonych jej zadań, to w konsekwencji skarżąca ponosi winę w wyborze. Dokonując takiego wyboru strona należycie dbająca o swoje interesy powinna była kontrolować czy osoba, której powierzyła wysłanie skargi wywiązała się z przekazanego jej zadania, zaś z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że do dnia 30 listopada 2009 r. skarżąca nie interesowała się, czy syn wysłał skargę. Przerzucenie na osobę trzecią określonej powinności nie powoduje automatycznego przeniesienia na tę osobę odpowiedzialności za wywiązanie się z powierzonego zadania. Podmiotem odpowiedzialnym pozostaje osoba powierzająca określone zadanie. Skutkowało to odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. M. – W., wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy kosztów z tytułu zastępstwa procesowego (które nie zostały opłacone w całości ani w części) według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego co zajmuje jej większość (jeśli nie całość) dnia. Obowiązki te uniemożliwiają skarżącej nawet krótkotrwałe oddalenie się od gospodarstwa, bowiem nie ma osoby, która mogłaby ją zastąpić przy pracach związanych z gospodarstwem. Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 10 sierpnia 2009 r., a więc w okresie wzmożonych prac rolnych. Najbliższa placówka pocztowa znajduje się w A. Ł., a więc w znacznej odległości od miejsca zamieszkania skarżącej. Strona powierzyła wysłanie skargi swojemu synowi, przy czym tego rodzaju czynności skarżąca powierzała synowi niejednokrotnie i dotąd wywiązywał się z nich bez zarzutu. Strona, natychmiast po uzyskaniu informacji, że syn zapomniał wysłać skargę, sama wykonała tę czynność. Okoliczności te uprawdopodabniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333), mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 209). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle przedstawionych przyczyn uchybienia terminu nie można przyjąć, iż skarżąca uprawdopodobniła brak winy w tym uchybieniu. Powoływana przez stronę okoliczność, że zleciła wysłanie skargi innej osobie (synowi), która zobowiązania tego nie wypełniła, nie stanowi o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. O braku winy można mówić bowiem wyłącznie wówczas, gdy strona dołożyła wszelkiej należytej staranności, aby dokonać czynności procesowej w terminie lecz uniemożliwiły jej to przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Zachowując należytą staranność skarżąca mogła sprawdzić, czy powierzona przez nią innej osobie czynność nadania skargi w placówce pocztowej, została wykonana (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2008 r., sygn. akt II OZ 417/08, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie. O przyznaniu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu, także w zakresie niniejszego postępowania zażaleniowego, orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. PG ----------------------- 2