II GZ 175/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 2 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 26 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 351/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r. o sygn. akt II SA/Sz 351/08 odmówił J. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji zaznaczył, że J. G w związku z wezwaniem Sądu z dnia 16 lutego 2009 r. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 złotych, złożył w dniu 16 marca 2009 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca podniósł, że ma zakaz pracy w swoim zawodzie, nie posiada żadnych stałych dochodów, żona jest osobą bezrobotną i nie ma prawa do zasiłku, zaś rodzina utrzymuje się dzięki pomocy dzieci i pracy dorywczej, z której dochód miesięczny wynosi 500 złotych. Na wezwanie Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnoszących się do aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, J. G. nadesłał nowy formularz, z którego wynikało, że dochód skarżącego wynosił 200 złotych. W ocenie Sądu I instancji niespójne informacje wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej podważają wiarygodność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nie wykazał, aby jego aktualne warunki materialne uzasadniały przyznanie mu prawa pomocy w pełnym zakresie. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. G. złożył zażalenie, w którym podniósł, że z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów pomocy prawnej pełnomocnika profesjonalnego. W związku z powyższym wniósł o uchylenie postanowienia Sądu I instancji, zmianę orzeczenia i zwolnienie od opłaty sądowej od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pk1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei w zakresie częściowym, gdy osoba udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to zatem, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma wyjątkowy charakter i jest stosowana tylko w stosunku do osób charakteryzujących się trudną sytuacją majątkową. Do tej grupy osób można w szczególności zaliczyć osoby bezrobotne, które nie pobierają zasiłku lub które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawienie środków do życia lub środki te są bardzo ograniczone i służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie stwierdził, że wnoszący zażalenie nie uwodnił w sposób przekonywujący trudnej sytuacji materialnej w takim stopniu, w jakim nie byłby w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w jego sprawie. Z treści formularzy o przyznanie prawa pomocy wynika, że J. G. miał w miesiącu marcu 2009 r. do dyspozycji dochód w wysokości 500 złotych, zaś w kwietniu kwota dochodu miesięcznego wynosiła 200 złotych. J. G. podkreślił wprawdzie, że jest to dochód na rodzinę, z którego opłaca koszty związane z utrzymaniem, lecz nie wykazał konkretnego źródła tego dochodu. We wniosku nadmienił ogólnie, że jest to wynagrodzenie otrzymywane z tytułu wykonywanych prac sezonowych. Niejasne wobec tego jest, czy zadeklarowana przez wnoszącego zażalenie kwota miesięcznego dochodu jest rzeczywista. Takie wątpliwości budzi także fakt, że pomimo wezwania Sądu I instancji z dnia 2 kwietnia 2009 r. do przesłania aktualnych wyciągów rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, miesięcznych rachunków z tytułu opłat za gaz, energię elektryczną, leki i czynsz, J. G. nie przedstawił wymaganych dokumentów. Natomiast kserokopie dowodów wpłat za energię, gaz oraz usługi telekomunikacyjne, które zostały załączone do pierwszego wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. pochodzą z II kwartału 2008 r. i opiewają na znaczne kwoty pieniężne. Okoliczności te, na które zwrócił uwagę Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, są niespójne i budzą wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie trudnej sytuacji majątkowej wnoszącego zażalenie w stopniu uniemożliwiającym mu pokrycie jakichkolwiek kosztów sądowych. Podkreślić trzeba, że Sąd I instancji wykonał niezbędne czynności zmierzające do ustalenia trudnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy wzywając wnioskodawcę do przedłożenia bieżących dokumentów (dowodów wpłaty za energię elektryczna, gaz itp., wyciągu z rachunku bankowego) rzeczywiście potwierdzających jego bardzo trudne warunki bytowe. Jednakże J. G., poza zaświadczeniem Powiatowego Urzędu Pracy w K. informującym, że żona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie posiada prawa do zasiłku, nie przedstawił innych dowodów. Zatem wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający, aby on sam i jego rodzina byli w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wymienionych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. jest prawidłowe i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.