II GZ 178/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1479/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić S. K. termin do uzupełnienia braku formalnego skargi Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1479/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił wniosek S. K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Zarządzeniem z dnia 29 maja 2008 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo ww. zostało doręczone w dniu 24 czerwca 2008 r., lecz do dnia 1 lipca 2008 r. skarżący nie wykonał wezwania. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu Sąd stwierdził, że warunkiem przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Realizując wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II GZ 276/08, Sąd wezwał skarżącego do wykazania okoliczności uzasadniających przedmiotowy wniosek poprzez nadesłanie zaświadczenia lekarskiego dotyczącego stanu zdrowia jego matki, R. K., ponieważ skarżący powoływał się na okoliczność sprawowania nad nią opieki, jako przyczynę niewykonania wezwania w terminie. Zdaniem Sądu, zaświadczenie lekarskie potwierdzające okoliczność korzystania w dniu 26 czerwca 2008 r. przez R. K. z pomocy lekarskiej nie wskazuje na konieczność sprawowania stałej nad nią opieki. Skarżący nie przedłożył również dokumentacji medycznej wskazującej na konieczność hospitalizacji chorej czy wykonania dodatkowych badań i kontroli medycznej w okresie od 26 czerwca 2008 r. do 2 lipca 2008 r. (podczas 7 dniowego terminu do wykonania wezwania). Sąd podkreślił, że skarżący osobiście pokwitował odbiór wezwania w dniu 24 czerwca 2008 r. Wprawdzie tego samego dnia wyjechał, aby podjąć się opieki nad mamą, ale przebywał w W. w dniach 26-27 czerwca 2008 r. Nocował w domu, w którym przebywała również jego żona. Sąd za istotną uznał także okoliczność, iż skarżący cały czas był świadomy obowiązku wykonania wezwania, chociaż nie wiedział, jaką kwotę należy podać. Zdaniem Sądu, stan R. K. nie wymagał nagłej interwencji medycznej, skoro dopiero dwa dni od przyjazdu syna skorzystała ona z pomocy lekarskiej z powodu złego samopoczucia. Istniała ponadto możliwość krótkotrwałego zastąpienia skarżącego w sprawowaniu opieki przez inną osobę (żona skarżącego przebywała w tym samym mieszkaniu, w którym przebywał on wraz z matką podczas jednodniowego pobytu w W.). W zaistniałych okolicznościach nie podjęto zatem wszelkich możliwych starań, by dokonać czynności procesowej w zakreślonym terminie. Skarżący nie działał więc z należytą starannością i nie można mu przypisać braku winy w uchybieniu terminu, o czym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. K. wniósł o jego zmianę, zarzucając orzeczeniu pobieżną i stronniczą ocenę materiału dowodowego. Podniósł, że nie mógł wykonać wezwania Sądu do podania wartości przedmiotu zaskarżenia, ponieważ ustalenie tej wartości było dla niego niemożliwe, a to ze względu na brak wiedzy, dostępu do dokumentów dotyczących sprawy, a przede wszystkim z powodu sprawowania koniecznej opieki na mamą. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi otrzymał w dniu 24 czerwca 2008 r. z terminem 7 dni na wykonanie. Tego samego dnia rozpoczęły się kłopoty zdrowotne R. K., które spowodowały konieczność roztoczenia nad nią stałej opieki. potwierdzają to przedłożone w sprawie dokumenty, w tym zaświadczenie lekarskie. Skarżący podkreślił, że wezwanie wykonał niezwłocznie po powrocie do W., w dniu 2 lipca 2008 r., zaś poprzednio zaskarżona i uchylona decyzja rozpatrywana była bez podawania wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata została wniesiona po ustaleniu wartości tej opłaty przez sąd. Zmiana zasad ustalenia opłaty wprowadza, zdaniem skarżącego, element niepewności w stosunkach procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Art. 87 § 2 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W tym celu strona winna dokonać czynności jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania i uprawdopodobnić, że jej zachowanie nie znamionuje się żadną formą zawinienia. Powyższe regulacje oznaczają, że jeżeli zostaną spełnione ustawą przewidziane przesłanki, sąd zobligowany jest do przywrócenia terminu. W rozpatrywanej sprawie skarżący na wezwanie Sądu przedstawił oświadczenie R. K. oraz zaświadczenie lekarskie (k. 59 i 60 akt), z których wynika, że do przeprowadzenia serii koniecznych badań niezbędna była pomoc osoby drugiej i opieka nad tą pacjentką. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje usprawiedliwiającego uzasadnienia dla stanowiska Sądu I instancji, iż stan zdrowia chorej, aby uzasadniał konieczność pełnienia przez skarżącego nieprzerwanej nad nią opieki, musiałby wymagać hospitalizacji. Trafnie podniósł skarżący w zażaleniu, że w przypadku hospitalizacji jego opieka byłaby zbędna. W przytoczonych przez żalącego się udokumentowanych okolicznościach sprawy, odmowa Sądu przywrócenia terminu przy posłużeniu się nieweryfikowalnym w tej sprawie kryterium niepodjęcia "największego w danych warunkach wysiłku celem wykonania nałożonego obowiązku" nie wytrzymuje uzasadnionej krytyki skarżącego. Skarżący dokonał uchybionej czynności niezwłocznie po ustaniu wskazanej przyczyny uchybienia, to jest zaprzestaniu sprawowania opieki nad matką poza miejscem swojego zamieszkania. Natomiast przedstawione w postępowaniu zażaleniowym dokumenty, których wartość dowodowa nie została zakwestionowana, uprawdopodobniają brak winy skarżącego w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.