II GZ 192/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1918/12 w zakresie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. G. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1918/12, przywrócił K. G. termin do uiszczenia wpisu od skargi na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący spełnił wynikające z art. 87 § 1 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) warunki formalne złożenia takiego wniosku a wskazane przez niego okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Fakt zastosowania wobec skarżącego aresztu tymczasowego przez Sąd Rejonowy w S., w dniu 9 listopada 2012 r., czyli w czasie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, WSA uznał za okoliczność niezawinioną przez skarżącego, co uniemożliwia obciążenie go negatywnymi skutkami nieuiszczenia wpisu od skargi w terminie. Na powyższe postanowienie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu podniesiono, że okoliczność tymczasowego aresztowania nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu, bowiem nie jest to okoliczność uprawdopodabniająca brak winy strony w uchybieniu. Organ wnoszący zażalenie wskazał ponadto, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, kiedy zakończył się tymczasowy areszt, zastosowany wobec skarżącego, co ma istotne znaczenie przy dokonywaniu oceny, czy przy składaniu wniosku o przywrócenie terminu K. G. zachował termin określony art. 87 § 1 p.p.s.a. Organ stwierdził, że w przypadku nadania wniosku po upływie siedmiu dni od daty zwolnienia z odbywania tymczasowego aresztowania, zgodnie z treścią art. 88 p.p.s.a. wniosek taki powinien zostać odrzucony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Art. 87 w § 2 stanowi zaś, że we wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Nie ulega zatem wątpliwości, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia (środek zastępczy dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu) braku winy w przekroczeniu terminu. Podzielić jednak należy pogląd, że – choć brzmienie przytoczonego art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. wprost na to nie wskazuje - we wniosku o przywrócenie terminu strona winna wskazać także okoliczności pozwalające na ocenę zachowania terminu do wystąpienia z wnioskiem (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia; Wydawnictwo prawnicze LexisNexis; Warszawa 2005 str. 337, teza 2). Wprawdzie - co do zasady - trafnie przyjmuje się, że fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma zaś prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie w innej dacie (por. B. Dauter i in. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV; LEX 2011; teza 2). W rozpoznawanej sprawie jednakże we wniosku brak jakichkolwiek okoliczności pozwalających na ocenę czy strona wystąpiła o przywrócenie terminu w prawem przewidzianym terminie. Brak tymczasem podstaw by przyjąć, że na sądzie nie ciąży obowiązek wyjaśnienia tej kwestii i że nie jest zobowiązany do wezwania strony do wykazania czy choćby uprawdopodobnienia tych okoliczności. W tym stanie rzeczy podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 87 § 1 p.p.s.a. jest usprawiedliwiony – co uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Nie można się natomiast zgodzić z poglądem, że zastosowanie tymczasowego aresztu wobec strony nie stanowi okoliczności uzasadniającej jej brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Istotnie, w powołanym w zażaleniu postanowieniu NSA z dnia 29 października 2004 r., sygn. akt FZ 432/04 stwierdzono, że przebywanie w areszcie śledczym nie jest okolicznością faktyczną uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu. Należy jednak zauważyć, że powołane orzeczenie zostało wydane w odmiennym stanie faktycznym. Skarżący już wcześniej pozostawał bowiem w areszcie, a brak swej winy upatrywał w tym, że pozostając w areszcie żyje w ogromnym stresie, nie ma pomocy prawnej ani możliwości skorzystania z przepisów czy też literatury prawniczej. W rozpoznawanej sprawie tymczasem areszt zastosowano w czasie biegu terminu do uiszczenia wpisu. Ponadto – skoro wniosek o przywrócenie terminu dotyczy uchybienia obowiązku uiszczenia wpisu – nie bez znaczenia jest i to, że areszt ogranicza dostęp do środków pieniężnych. Z podanych przyczyn, mając na uwadze całokształt rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.