II GZ 192/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 5 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 1388/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. o sygn. akt I SA/Bk 1388/15, orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez H. Sp. z o.o. w W. (dalej: Spółka) decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej (12 000 zł) z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Spółka wyjaśniła, że na dzień 31 października 2015 r. zapłaciła kary pieniężne w wysokości 7 921 372,82 zł, a ponadto, że obecnie toczy się wobec niej szereg postępowań o wymierzenie kary pieniężnej. Argumentowała, że wykonanie decyzji groziłoby jej utratą płynności finansowej, a w konsekwencji doprowadziło do upadłości. Spółka stwierdziła, że ponosi duże straty finansowe, nie osiągając planowanych zysków wskutek zatrzymania urządzeń do gier przez organy celne. Sąd uznał, że wnioskująca Spółka uprawdopodobniła w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, skutków zapłaty należności pieniężnej (które co do zasady są odwracalne) nie można rozpatrywać w oderwaniu od wysokości tej należności, która w okolicznościach konkretnego przypadku – w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi – może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej Spółki i nawet ogłoszenie jej upadłości. Mając na uwadze wysokość kary pieniężnej wymierzonej w niniejszej sprawie oraz oświadczenie prezesa zarządu Spółki o łącznej wysokości kar pieniężnych uiszczonych już przez Spółkę, Sąd podzielił stanowisko strony co do groźby utraty płynności finansowej w razie wykonania decyzji, co z kolei może skutkować upadłością tego podmiotu. Zaznaczył przy tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrażające zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Dyrektor domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 5 stycznia 2016 r. Przywołując treść art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz wynikający z niego obowiązek, spoczywający na wnioskodawcy, wykazania możliwości zaistnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek, organ wskazał, że w niniejszej sprawie Spółka nie wskazała żadnej okoliczności stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a powołała się jedynie na kwotę już uiszczonych kar z tego samego tytułu oraz inne toczące się postępowania. Zdaniem organu niewystarczające jest twierdzenie, że brak wstrzymania wykonania decyzji może prowadzić do utraty płynności finansowej Spółki i jej upadłości, skoro nie wykazano rzeczywistej kondycji finansowej Spółki w kontekście oceny wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie organu Sąd I instancji oparł orzeczenie o dokumenty, które nie obrazowały aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny były: okoliczność, że Spółka zapłaciła już kary pieniężne w wysokości 7 921 372,82 zł oraz wysokość wymierzonej Spółce w niniejszej sprawie kary pieniężnej (12 000 zł). Mając na uwadze te okoliczności, Sąd uwzględnił argumentację skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi utratą jej płynności finansowej, co z kolei może skutkować upadłością Spółki. Zdaniem NSA ocena dokonana przez Sąd nie jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, na co zresztą Sąd zwrócił uwagę. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że wykonanie tejże decyzji (tj. zapłata kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł nałożonej w postępowaniu administracyjnym) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej. W szczególności strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu zażalenia. W tym zakresie wśród załączników do skargi znalazła się jedynie kopia rachunku zysków i strat skarżącej za 2013 r., jednak dane te nie mogą być uznane za miarodajne dla oceny kondycji finansowej Spółki w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (listopad 2015 r.). Tego stanowiska nie zmienia załączenie do wniosku list księgowań na kontach analitycznych, list księgowań na kontach syntetycznych oraz list zapisów bankowych, albowiem obrazują one wyłącznie okoliczność zobowiązań wynikających z nałożonych na Spółkę kar pieniężnych związanych z urządzeniami o wymienionych tam numerach. Brak rachunku zysków i strat skarżącej za 2015 r. uniemożliwia dokonanie oceny wpływu obciążeń finansowych wynikających z powołanych dokumentów na rzeczywistą i najbardziej aktualną sytuację finansową Spółki w okresie poprzedzającym bezpośrednio wniesienie skargi w tej sprawie. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła także przemawiać treść oświadczenia prezesa zarządu Spółki M. W. z dnia [...] listopada 2015 r., bowiem wskazana tam informacja, że Spółka zapłaciła w latach 2012-2015 kary pieniężne w łącznej wysokości 7 921 372,82 zł, sama w sobie nie oznacza, iż zapłata (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary pieniężnej nałożonej w tej sprawie (12 000 zł) może wyrządzić Spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Potencjalnie istotna z punktu widzenia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mogłaby być natomiast wskazana w oświadczeniu prezesa zarządu okoliczność, że wobec Spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, co może skutkować nałożeniem kolejnych kar. Jednakże oświadczenie to nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, chociażby poprzez przedstawienie zestawienia tychże prowadzonych postępowań i łącznej wysokości potencjalnych kar, które mogłyby zostać nałożone. Spółka – co już zostało zaznaczone – nie zobrazowała również swojej kondycji finansowej, przez co i tak nie byłaby możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji (nawet w kontekście wysokości potencjalnie grożących skarżącej innych kar pieniężnych) może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie NSA, ze względów ekonomiki procesowej, rozpoznał wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że jest on niezasadny. Ze wskazanych powodów NSA, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie – na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. – oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.