II GZ 202/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. P. O. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 281/10 w zakresie odmowy M. S. P. O. w K. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 281/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, odmówił M. S. P. O. z siedzibą w K. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, iż w piśmie złożonym na rozprawie w dniu [...] maja 2009 r. M. S. P. O. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika wskazując, iż J. P. jest aktualnym i czynnym członkiem Stowarzyszenia. Sąd I instancji wskazał, że organizacja społeczna nie może funkcjonować dla realizacji przez określone osoby wybranych celów jednostkowych. W ocenie Sądu I instancji, Stowarzyszenie nie wykazało w żaden sposób, aby w tej konkretnej, indywidualnej sprawie jego rola w charakterze uczestnika postępowania zmierzała do zapewnienia kontroli społecznej. Podkreślono, że w rozpoznawanej sprawie nie było jasne, czy udział organizacji w postępowaniu miał prowadzić do realizacji jej celów statutowych, czy miał stanowić tylko zinstytucjonalizowaną formę popierania konkretnych interesów określonych podmiotów. Brak jednoznacznego i klarownego określenia roli, w której Stowarzyszenie miałoby występować, przemawiał, zdaniem Sądu I instancji, za odmową dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W zażaleniu M. S. P. O. zaskarżyło powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i spowodowanie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu podniesiono, iż § 9a statutu nie uwzględnia sądów administracyjnych w katalogu organów i instytucji, przed którymi Stowarzyszenie ma reprezentować interesy prawne i gospodarcze swoich członków, ale również nie ma w nim też zapisu o możliwości udziału Stowarzyszenia w postępowaniach administracyjnych przed samorządowymi kolegiami odwoławczymi. Podkreślono fakt wielokrotnego dopuszczania Stowarzyszenia do udziału w charakterze strony przed SKO w Krakowie i Nowym Sączu oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na wstępie należy wskazać, iż zarzut sformułowany w zażaleniu jest oderwany od treści uzasadnienia Sądu I instancji, gdyż w zaskarżonym postanowieniu nie wywodzono negatywnych skutków z brzmienia § 9a Statutu M. S. P. O. Treść zażalenia nie dotyczy w ogóle argumentacji przedstawionej przed Sądem I instancji. Wywody Sądu I instancji nawiązywały natomiast do poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uznał, iż "w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) brak jest podstaw prawnych do stosowania przez sąd administracyjny przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. w postępowaniu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednak, iż taki pogląd nie może automatycznie skutkować dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, jeśli sprawa dotyczy statutowej działalności tej organizacji. Istota sprawy tkwi bowiem w rozwiązaniach ustrojowych sądownictwa administracyjnego. I tak, istotą udziału organizacji społecznej nie jest zaspokojenie "partykularnych interesów" samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. A zatem, sąd administracyjny badając zgłoszony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien sprawdzić, czy spełnione są warunki formalno- prawne, tj. organizacja jest powołana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej uwzględnia charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; czy udział tej organizacji odpowiada celowi sądownictwa administracyjnego tj. sprzyja realizacji "sądowej kontroli administracji" i wreszcie, czy organizacja realizuje cel publiczny do którego została powołana. Udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może, co do zasady, służyć tylko realizacji partykularnych interesów władz organizacji lub jej członków. Na gruncie niniejszej sprawy nie było wystarczających podstaw do twierdzenia, iż wnioskującemu o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym M. S. P. O. chodziło o wykonywanie funkcji kontroli społecznej. Stowarzyszenie nie wykazało, aby jego udział w postępowaniu sądowym miał wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu. W razie uwzględnienia przedmiotowego wniosku, prowadziłoby to do wypaczenia sensu udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Niezależnie od powyższego wywodu, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Statut M. S. P. O. w § 9a stanowi, iż celem Stowarzyszenia jest reprezentowanie interesów, związanych z działalnością gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób prowadzoną przez członków Stowarzyszenia, przed organami administracji państwowej i samorządowej oraz wobec innych przewoźników. Ze Statutu wynika zatem wprost, że działanie Stowarzyszenia jest ograniczone i nie przewiduje reprezentowania przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.