II GZ 206/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 764/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 764/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że J. L. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 grudnia 2008 r. oddalającego jej skargę na decyzję Prezesa NFZ. Wobec złożenia przez skarżącą wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, została ona wezwana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Pismem z dnia 6 stycznia 2009 r. J. L. wniosła o zwolnienie jej z ponoszenia powyższej opłaty. Odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej Sąd wskazał, że po złożeniu w dniu 23 czerwca 2008 r. (data prezentaty Sądu) urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalono. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ponieważ skarżąca zaciąga pożyczki na cele nie wskazane we wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych i spłaca kredyt za syna, to wnosząc sprawę do sądu powinna przewidzieć wydatki z tym związane i zabezpieczyć potrzebne środki. W ocenie Sądu wydatek w kwocie 100 zł nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i rodziny. Sąd podkreślił również, że we wniosku z dnia 6 stycznia 2009 r. skarżąca wskazała, że jej sytuacja się nie zmieniła. Tym samym w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy, albo że jej sytuacja pogorszyła się od czasu złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 23 czerwca 2008 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie J .L. wniosła o zwolnienie jej z opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca wskazała, że ma na koncie debet w wysokości 3100 zł, z czego wynika, że nie stać jej nawet na podstawowe opłaty i żywność. Wskazała ponadto, że łączna kwota zadłużenia jej i jej męża wynosi około 80000 zł, a jej sytuacja majątkowa od czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowienia z dnia 4 września 2008 r. uległa znacznemu pogorszeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi mającą za zadanie zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub podczas jego trwania. W przypadku osoby fizycznej wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące m.in. dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach oraz stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony, bądź wzbudza wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć - na wezwanie sądu - w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe (art. 255 p.p.s.a.). W świetle powyższych uwag i w oparciu o akta sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie podjął wszystkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącej. Wskazać należy, że Sąd po złożeniu przez skarżącą wniosku o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej powinien wysłać jej formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy stosownie do art. 252 p.p.s.a. To uchybienie Sądu I instancji w istocie uniemożliwiło ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Skarżąca w zażaleniu wskazała bowiem szereg informacji, które nie wynikają z akt sprawy. W tej sytuacji po przesłaniu skarżącej formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji ponownie oceni jej sytuację materialną i rozważy przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.