II GZ 207/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M K na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2019 r. sygn. akt VI SA/Wa 267/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M K na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [..] grudnia 2018 r. nr [..] w przedmiocie odmowy skierowania na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju oraz pokrycia kosztów transportu postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi małoletniej M K na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [..] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy skierowania na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju oraz pokrycia kosztów transportu. Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że pismem z 9 maja 2019 r. pełnomocnik substytucyjny skarżącej zgłosił wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego zgłoszenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pełnomocnik, który udzielił mu pełnomocnictwa substytucyjnego przebywał w terminie na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku na urlopie w Japonii i nie mógł zgłosić wniosku osobiście, a on sam przebywał na urlopie w miejscowości Trzcińsko-Zdrój, w której Placówka Poczty Polskiej otwarta jest do godziny 17.00. Wskazał, że awaria roweru uniemożliwiła mu powrót do miejsca spędzenia urlopu w godzinach pozwalających na sporządzenie wniosku o uzasadnienie i jego nadanie jeszcze tego samego dnia. Do wniosku zostały załączone dokumenty potwierdzające, że okoliczności na które się powoływał faktycznie miały miejsce. WSA podając motywy oddalenia wniosku wyjaśnił, że świadczenie przez pełnomocnika pomocy prawnej w ramach prowadzonej przez niego kancelarii wymusza takie zorganizowanie pracy, żeby nawet nagła choroba nie powodowała przeszkody w dokonaniu czynności procesowej ze szkodą dla reprezentowanej strony. W przypadku profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest radca prawny, obiektywny miernik staranności jaki jest wymagany dla oceny przesłanek przywrócenia terminu, będzie obejmował zarówno sposób organizacji pracy kancelarii jak i wyższe standardy w zakresie znajomości procedury sądowej. W rozpatrywanej sprawie strona dla ochrony swoich interesów ustanowiła w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, który wziął na siebie odpowiedzialność za terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony. Przed rozprawą pełnomocnik skarżącej udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnemu, który upoważniony był m.in. do reprezentowania skarżącej na rozprawie oraz zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak wynika z protokołu rozprawy, po wywołaniu sprawy stawił się pełnomocnik substytucyjny skarżącej. W ocenie Sądu I instancji powoływana przez pełnomocnika okoliczność, jaką jest awaria roweru w ostatnim dniu terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w żaden sposób nie świadczy o podjęciu przez niego jakiegokolwiek wzmożonego wysiłku w celu zachowania terminu. Wprawdzie, nie można czynić pełnomocnikowi zarzutu z faktu podjęcia czynności procesowej w ostatnim dniu terminu zakreślonego na jego sporządzenie, tym niemniej przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie (tj. zbliżający się okres świąteczny, obejmujący Święto Państwowe, jakim jest 1 maja i Święto Narodowe Trzeciego Maja oraz zaplanowany na ten okres urlop wypoczynkowy) należy stwierdzić, że pełnomocnik substytucyjny skarżącej nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca powołała się na złożone w sprawie dokumenty mające potwierdzić przesłankę braku winy w uchybieniu terminu, także przytoczyła szereg orzeczeń, z których wynika, jak należy rozumieć uprawdopodobnienie, a także odnoszących się do zagadnienia dokonywania czynności w ostatnim dniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem WSA, żaden z argumentów podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena wskazanych przez skarżącego okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi była prawidłowa. NSA nie kwestionuje okoliczności faktycznych, które zostały powołane we wniosku. Pełnomocnik przedstawił dokumenty potwierdzające wyjazd prowadzącego sprawę adwokata do Japonii oraz wyjazd pełnomocnika substytucyjnego na urlop do Trzcińska-Zdroju, a także awarię roweru. Ma rację skarżąca, że zasadniczo zwlekanie z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu nie może stanowić o zawinionym uchybieniu terminu. Oceniając wniosek trzeba jednak wziąć pod uwagę całokształt okoliczności, które miały miejsce w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca reprezentowana była przez profesjonalnych pełnomocników, tj. adwokata i następnie przez jego substytuta - radcę prawnego, którzy doskonale znają (powinni znać) terminy przewidziane w p.p.s.a. na dokonanie poszczególnych czynności procesowych oraz konsekwencje ich niedochowania. Sporządzenie wniosku o uzasadnienie nie wymaga od pełnomocnika dużego nakładu pracy, gromadzenia argumentów, ani analizy przepisów, wymaga jedynie wyrażenia woli otrzymania uzasadnienia wyroku. W rozpoznawanej sprawie pomimo tego, że przygotowanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest nieskomplikowaną czynnością, wniosek ten nie został sporządzony przez pełnomocnika przed wyjazdem na urlop, ani jego przygotowanie nie zostało powierzone innemu pracownikowi kancelarii przed urlopem. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika (k. 41 akt sądowych), że występujący w rozpoznawanej sprawie radca prawny postanowił sporządzić pismo do sądu w ostatnim dniu terminu po powrocie z rowerowego wyjazdu turystycznego, który miał zaplanowany na ten dzień. Pełnomocnik powinien mieć świadomość, że Urzędy Pocztowe w małych miejscowościach nie są czynne całodobowo oraz że w okresie tak zwanego długiego weekendu mogą istnieć ograniczenia czasowe w pracy placówek pocztowych. Wszystkie te okoliczności wzięte pod uwagę razem stanowią o tym, że w rozpoznawanej sprawie nie można stwierdzić, że niedochowanie terminu było niezawinione. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.